Brüsseldə lobbiçilik mübahisəsi: iddialar və reallıq

Avropa İttifaqı strukturlarında erməni lobbisinin təsiri və mümkün korrupsiya iddiaları ilə bağlı video görüntülərin yayıldığı iddia olunur. Həmin videolarda BMT-nin sabiq prokuroru Luis Okampo və onun oğlunun Avropa siyasətinə təsir imkanlarından danışdıqları bildirilir.

Okampo erməni lobbisi ilə əməkdaşlıq etdiyini və müxtəlif siyasi proseslərə təsir etməyə çalışdıqlarını ifadə edir. Oğlu isə Ermənistan baş naziri Paşinyanın vəzifədən uzaqlaşdırılması məqsədindən danışdığı iddia olunur. Eyni zamanda videoda Avropa Parlamentinin sabiq üzvlərindən birinin və Avropa İttifaqı rəsmilərinə yaxın şəxslərin bu proseslərdə rol aldığına dair fikirlər səsləndirilir.

Avropa İttifaqında qərarvermə prosesinə kənar təsirlərin daxil olması mümkündürmü?

Politoloq Anar İsayev Bizimyol.info xəbər portalına açıqlamasında bildirib ki, sadalanan iddialar ciddi xarakter daşıyır: “Amma belə hallarda iki şeyi ayırmaq vacibdir: təsdiqlənmiş faktlar və yayılmış, lakin hələ sübuta yetirilməmiş materiallar. Video sızmaları və lobbiçiliklə bağlı ittihamlar tez-tez informasiya müharibəsinin də alətinə çevrilə bilir. Ona görə konkret şəxslər üzrə nəticə çıxarmaq üçün müstəqil araşdırmaların və rəsmi təsdiqlərin olub-olmamasına baxmaq lazımdır. Bununla belə, suallarınız daha geniş və struktur xarakterlidir — onlara prinsipial cavab vermək mümkündür”.

Politoloq bildirib ki, Avropa İttifaqında qərarvermə prosesinə kənar təsirlərin daxil olması müəyyən dərəcədə mümkündür və bu, yalnız Aİ-yə xas deyil. Brüsseldə yüzlərlə, minlərlə lobbi təşkilatı fəaliyyət göstərir. Şirkətlər, QHT-lər, diaspor qrupları və müxtəlif maraq şəbəkələri qərarvericilərə təsir etməyə çalışır. Aİ bunun üçün Şəffaflıq Reyestri, etik qaydalar və açıqlama tələbləri tətbiq edir. Amma praktika göstərir ki, təsir tam sıfırlanmır — sadəcə daha çox tənzimlənir və izlənir.

Anar İsayev qeyd edib ki, siyasi liderlər və keçmiş rəsmilərlə lobbiçilik arasında konflikt çox asanlıqla yarana bilər. “Buna ‘fırlanan qapı’ fenomeni deyilir: vəzifədən çıxmış siyasətçi və ya yüksək məmur öz əlaqələrindən istifadə edərək biznes və ya lobbiçilik fəaliyyətinə keçir. Bu zaman qərarların əvvəlcədən təsirləndirilməsi şübhəsi yaranır, daxili məlumatlardan istifadə riski artır və ictimai etimad zəifləyir. Buna görə bir çox ölkədə ‘soyuma müddəti’ tətbiq olunur, amma onun effektivliyi tez-tez müzakirə olunur”, – deyə politoloq bildirib.

Anar İsayev həmçinin qeyd edib ki, rəsmi diplomatiyadan əlavə geniş “kölgə diplomatiyası” da mövcuddur. Buraya diaspor və lobbi şəbəkələri, ekspert mərkəzləri, media və ictimai rəy kampaniyaları, biznes əlaqələri və investisiya təsirləri daxildir. Bu kanallar birbaşa qərar verməsə də, gündəliyi formalaşdırır, prioritetləri müəyyənləşdirir və siyasətçilərə dolayı təsir göstərir.

Politoloq bildirib ki, hətta sübuta yetirilməsə belə, bu cür iddialar ictimai etimadı sarsıdır, qərarların “milli maraqlara yox, xarici təsirə xidmət etdiyi” fikrini yayır, siyasi qütbləşməni artırır və institutların nüfuzunu zəiflədir. “Əgər iddialar sübuta yetirilərsə, nəticələr daha ağır olur: istefalar, istintaqlar, hüquqi məsuliyyət və siyasi böhranlar baş verə bilər. Aİ kimi sistemlərdə təsir mexanizmləri var, amma onlar həm də müəyyən qədər tənzimlənir. Əsas məsələ konkret ittihamların nə dərəcədə sübuta yetirildiyidir.”, – deyə o vurğulayıb.

İradə Cəlil, Bizimyol.info