“Bu ayinlərin heç biri İmam Hüseynə xidmət etmir”… İLAHİYYATÇI

Məhərrəm ayı ilə bağlı cəmiyyətdə formalaşmış bəzi inanclar və davranış modelləri həm dini, həm də sosial müstəvidə müxtəlif yanaşmalara səbəb olur.

Xüsusilə bu ayda toy, nişan kimi xeyir işlərin keçirilməsinin doğru olub-olmaması mövzusunda fikir ayrılıqları mövcuddur.

Bəziləri bu günləri matəm ayı kimi qəbul edib xeyir işlərdən çəkinməyi doğru sayır, digərləri isə bunun əsassız olduğunu iddia edir.

Bu baxımdan məsələ daima müzakirə mövzusudur.

Görəsən Məhərrəm ayında toy və digər xeyir işlərin keçirilməsinə qadağa qoymaq dini cəhətdən vacibdirmi, yoxsa əsassız bir adətdir?

Mövzu ilə bağlı Gununsesi.info-ya danışan ilahiyyatçı Tural İrfan bildirib ki, bu gün də Məhərrəmliklə bağlı formalaşan matəm ənənəsini əsasən İran yaşadır və ixrac edir.

“Məhərrəm ayı matəm ayı deyil. Çünki dini hökmlərin əsas mənbəyi olan Qurani-Kərimdə və Peyğəmbərin hədislərində belə bir əmr və ya tövsiyə yoxdur. Hətta Əhli-Beytin böyük imamları da belə bir göstəriş verməyiblər. Kərbəla şəhidlərinə sağ qalan Əhli-Beyt üzvləri 3 və ya 7 gün yas tutublar. Çünki dinimizdə bundan artığı yoxdur.

İslam dini axirət inancına əsaslanır və ölümü yox, həyatın dəyişməsini qəbul edir. Xüsusən də şəhidlər barədə Quran açıq şəkildə bildirir ki, onlar diri sayılır və Cənnətdədirlər. Belə olan halda, Cənnətə gedən insanlar üçün əsrlərlə yas tutmaq nə Allaha, nə də dinə uyğundur.

Matəm ayinlərinin kökü fars mənşəli Büveyhilər dövrünə gedib çıxır. Onlar siyasi məqsədlərlə digər müsəlmanlardan fərqlənmək və Əhli-Beyt nüfuzundan istifadə etməklə yeni mərasimlər yaratdılar. Bu gün də həmin ənənələri İran davam etdirir və yayır. Əslində bu ayinlərin heç biri İmam Hüseynə xidmət etmir.

Əksinə, dini məzmunlu ibadətlər əvəzinə mərsiyyələr, siyasi xarakterli şüarlar, bayraqlar, plakatlar nümayiş etdirilir. Quran və dua kənarda qalır, emosional çıxışlarla insanlar təsirləndirilir. Həm Məhərrəm, həm də Səfər ayının bir hissəsi bu şəkildə matəmə çevrilir, toy və digər xeyir işlər isə qadağan olunur.

Halbuki İslamda şəhidləri yad etməyin öz qaydaları var. Bu mərasimlər isə əslində Sasanilərin ölü yad etmə ənənələrinin İslama uyğunlaşdırılmış formasıdır” – deyə Tural İrfan vurğulayıb.

İlahiyyatçının fikrincə, şəhadət gününü bir gün anım günü kimi yad etmək, dualar, xütbələr və moizələrlə xatırlamaq olar:

“Lakin xurafata çevrilmiş mərasimlər İmam Hüseynin yoluna və amallarına ziddir. Cəmiyyətimizdə bu məsələ bir çox hallarda dini yox, adət formasında yaşadılır. Necə ki, bəzi insanlar may ayında toy etməyin uğursuzluğa səbəb olacağına inanır — bu da dinlə deyil, adətlə bağlıdır. Peyğəmbər buyurub ki, xeyir işlərə tələsin. El arasında da deyilir ki, “xeyirlə şər qardaşdır”. Əsrlərlə matəmə bürünmək İmam Hüseyni məğlub və ölmüş kimi təqdim etməkdir. Halbuki o mənən qalib gəlib. Quranda da buyurulur ki, şəhidlərə ölü deməyin. Bu, onların diriliyinə işarədir, yəni ağlamaq əvəzinə onları ehtiramla anmaq lazımdır.

Toy, nişan etməyi dayandıranlara da hörmətlə yanaşmaq lazımdır. Dində olmasa da, bəzi insanlar buna inanır. Ancaq əksəriyyət Qurana baxır və öz məntiqini işlədib görür ki, Məhərrəm ayında xeyir işlər etmək, nikah bağlamaq, nişan, toy məclisləri yerinə yetirməyin heç bir qəbahəti yoxdur. Əksinə bəlkə savabdır. Çünki bu ayda Peyğəmbər nəvəsi Cənnətə qədəm qoyub. O məqam ki, orada Peyğəmbərlər məqamı qədər ucadır, mübarəkdir. O şəhid olmadı ki, bizlər matəmə bürünüb ömür boyu yas tutaq. Şəhid oldu ki, müsəlmanlar azad, nikbin, ümidli yaşasınlar”.

İmam Hüseynin şəhadəti bizi yolumuzdan saxlamağa xidmət etmir, əksinə davam etməyə xidmət edir. Peyğəmbər öz yaxınları şəhid olanda əsla matəm elan etməyib. Həmçinin vətən uğrunda şəhid olmuş qəhrəman oğullarımızı da bir ay matəmlə deyil, bir gün anım keçirməklə yad edirik”.

İlahiyyatçı vurğulayıb ki, Peyğəmbər ölü üçün süni şəkildə ağlamağı, matəm elan etməyi və mərsiyyə oxumağı qadağan edib:

“İmam Əli (ə) də bu mövqedə olub. Ona görə də Məhərrəm ayında toy və nişan keçirməyin dini baxımdan heç bir qəbahəti yoxdur. Vaxtilə bəzi istismarçı ruhani təbəqələr bu ayda ələm gəzdirib nəzir toplamaq, məscidlərdə ardıcıl tədbirlər təşkil etməklə cəmiyyətdən maddi və sosial imtiyazlar əldə etməyə çalışıblar. Bu məqsədlə Məhərrəm ayına Səfər ayını da əlavə ediblər. Halbuki bu adətlərin nə Quranda, nə də Peyğəmbərdən gələn hədislərdə dini əsası, mənası və faydası barədə heç bir dəlil yoxdur”.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info