Bu quş uçarkən yata bilir: bunu necə edir?

Dünyada bəzi quş növləri var ki, onların həyat tərzi alimləri uzun illərdir maraqlandırır. Belə quşlardan biri də freqat quşlarıdır. Bu quşlar çox uzun müddət havada qalmaq qabiliyyətinə malikdir və bəzən həftələrlə yerə enmədən uçurlar. Alimlər uzun müddət bu quşların necə dincəldiyini və yuxuya necə getdiyini araşdırırdılar.

Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, freqat quşları uçuş zamanı da yata bilirlər. Bunun sirri onların beyninin işləmə üsulundadır. Onlar beynin yalnız bir yarımkürəsini yuxu vəziyyətinə keçirir, digər yarımkürə isə aktiv qalır. Aktiv qalan hissə uçuşu idarə edir və quşun istiqaməti itirməməsinə kömək edir. Bu üsul “biryarımkürəli yuxu” kimi tanınır.

Araşdırmalar göstərib ki, quş uçarkən adətən bir gözünü bağlayır, digər göz isə açıq qalır. Açıq qalan göz ətraf mühiti izləyir və mümkün təhlükələri vaxtında görməyə imkan verir. Bu xüsusiyyət quşun digər quşlarla toqquşmasının və ya istiqaməti itirməsinin qarşısını alır. Alimlər xüsusi cihazların köməyi ilə bu quşların beynindəki aktivliyi ölçüblər.

Nəticələr göstərib ki, freqat quşları uçuş zamanı çox qısa müddətli yuxular edirlər. Bu yuxular adətən bir neçə saniyə davam edir. Gün ərzində onların ümumi yuxu müddəti təxminən 40-45 dəqiqə olur. Bu, quruda olduqları vaxtla müqayisədə çox azdır, çünki quruda onlar gündə bir neçə saat rahat şəkildə yata bilirlər. 

Bu quşların belə davranmasının əsas səbəbi onların yaşayış şəraitidir. Freqat quşları əsasən okean üzərində yaşayır və qidalarını da orada tapırlar. Lakin onların bədən quruluşu suyun üzərinə enmək üçün uyğun deyil. Əgər suya düşsələr, yenidən uçmaq onlar üçün çox çətin ola bilər. Buna görə də onlar mümkün qədər uzun müddət havada qalmağa çalışırlar.

Uçuş zamanı yuxuya getmək üçün quşlar çox vaxt yüksələn isti hava axınlarından istifadə edirlər. Bu hava axınları onları yuxarı qaldırır və quşlar həmin vaxt dairəvi şəkildə uçaraq bir qədər istirahət edə bilirlər. Beləliklə, onlar həm enerji sərfini azaldır, həm də qısa müddətli yuxu almağa imkan tapırlar.

Alimlərin fikrincə, bu xüsusiyyət quşların təkamül nəticəsində qazandıqları çox mühüm bir uyğunlaşmadır. Çünki uzun məsafələr qət edən və okean üzərində yaşayan quşlar üçün belə bir yuxu mexanizmi həyati əhəmiyyət daşıyır.

Bu araşdırmalar yalnız quşların davranışını başa düşmək üçün deyil, həm də ümumilikdə yuxunun necə işlədiyini öyrənmək baxımından maraqlıdır. Alimlər hesab edirlər ki, bu cür tədqiqatlar gələcəkdə heyvanların və insanların yuxu mexanizmləri haqqında yeni məlumatlar əldə etməyə kömək edə bilər.