Bu vulkanlar hər an püskürə bilər?

Vulkan püskürmələri həm insan üçün risk, həm də təbiət üçün faydalı proses hesab olunur.

Vulkanlar təhlükəli vəziyyət yaratsa da, torpaqları zənginləşdirir və ekosistemin inkişafına töhfə verir. Son illərdə ölkənin müxtəlif bölgələrində vulkan aktivliyi qeydə alınıb.

Hazırda Azərbaycanda vulkanların aktivliyi nə səviyyədədir?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında “Yaşıl Dünya” Ekoloji Maarifləndirmə İctimai Birliyinin sədri Elman Cəfərli bildirib ki, vulkanlar Yer qabığındakı tektonik çatlar və kanallar üzərində əmələ gəlir:

“Dərin maqma ocaqlarından yerin səthinə lava, qaynar qaz, su buxarı və suxur qırıntıları püskürən geoloji hadisədir. Xarakterinə görə fəaliyyətdə olan, yuxuya gedən və sönmüş vulkanlar var.

Azərbaycanda mövcud olan 353 vulkandan yarıdan çoxu quru hissənin payına düşür. Son 200 ildə həm materik hissədə, həm də Xəzərin Azərbaycan aid bölməsində 400-dən çox püskürmə qeydə alınıb. Ölkəmizdə ilk vulkan püskürməsi Xəzərdə qeydə alınıb. Bu, 1810-cu ildə baş verib.

Fəal vulkanlar Abşeron ərazisində yerləşir. Məsələn, Qobustandakı Şıxzərli vulkanı hər 2-3 ildən bir püskürür, Binəqədi qəsəbəsinin yaxınlığındakı Keyrəki, Lökbatan, Şamaxı-Qobustan bölgəsində Quşçu, Şıxzərli vulkanları tez-tez püskürür.

Digər vulkanlar isə 5-10 ildən, bəziləri 25 ildən sonra püskürürlər. Azərbaycanın neft-qaz rayonlarında 300-dən çox palçıq vulkanı və palçıq vulkanı təzahürü yerləşmişdir.

Onların əksəriyyəti intensiv qrifon-salza fəaliyyəti ilə səciyyələnir və yer səthinə KH qazları, minerallaşmış sular, neft emulsiyalı lilli palçıq çıxarır”.

Onun sözlərinə görə, hər il Azərbaycanda 2-dən 5-dək, bəzən daha çox püskürmə paroksizmi baş verir:

“Keçən əsrin müxtəlif illərində palçıq vulkanı fəaliyyətində aktivləşmə qeydə alınmışdır və püskürmələrin sayı həmişəkindən çox olmuşdur. 

Son illərdə palçıq vulkanlarının aktivləşməsi 24 ilə əvvələ təsadüf edir. 16 püskürmədən ikisi dənizdə, üçü Abşeron yarımadasında, digərləri Qobustanda baş verib. Xüsusilə intensiv fəaliyyət Durandağ və Çapılmış palçıq vulkanlarında qeydə alınıb”.
E. Cəfərov qeyd edib ki, vulkanlar təbii olaraq çox faydalıdır, onların palçığı müalicəvi xüsusiyyətlərə malikdir:

“Zəngin mikroelementlər - bor, manqan, yod ehtiva edən palçıq dəri xəstəlikləri, oynaq ağrıları üçün faydalıdır. Vulkanik aktivlik neft və qaz yataqlarının formalaşmasında əsas rol oynayır, bu da enerji hasilatı üçün vacibdir. 

Vulkanlar geotermal enerji qaynaqlarının formalaşmasına təsir edir, kənd təsərrüfatı üçün əhəmiyyətlidir. Belə ki, vulkan külləri və lava parçalanaraq zəngin minerallı, münbit vulkanik torpaqlar yaradır”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin