Cəbrayıl Şəhəri Günü: azadlıqdan tərəqqiyə

Cəbrayıl şəhəri Azərbaycanın qədim yaşayış məskənlərindən biri olmaqla yanaşı, xalqımızın yaddaşında ağır işğal illəri, doğma torpaqlarından ayrı düşmüş insanların nisgili və 2020-ci ildə qazanılmış möhtəşəm Zəfər salnaməsi ilə xüsusi yer tutur. 2020-ci il oktyabrın 4-də şəhərin işğaldan azad edilməsi Cəbrayılın tarixində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Məhz 4 oktyabr Cəbrayıl Şəhəri Günü kimi qeyd olunur və həmin tarix şəhərin azadlığının, ərazi bütövlüyünün bərpasının və yeni inkişaf mərhələsinin rəmzinə çevrilib. Cəbrayılın azad edilməsi həm də uzun illər doğma yurd həsrəti ilə yaşayan sakinlərin qayıdış ümidlərini gerçəkliyə çevirən tarixi hadisələrdən biri oldu.
Cəbrayılın işğalı rayon sakinlərinin doğma torpaqlarından məcburi köçkün düşməsi ilə nəticələnmiş, yaşayış məntəqələri və sosial infrastruktur ciddi dağıntılara məruz qalmışdı. İşğal illərində şəhərin və kəndlərin tarixi-mədəni irsinə də böyük ziyan dəymiş, bir sıra yaşayış məntəqələri faktiki olaraq dağıdılmışdı. Uzun illər ərzində cəbrayıllılar doğma yurdlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşadılar, bu arzunu nəsildən-nəslə ötürdülər. 2020-ci ildə əldə olunan tarixi Zəfər isə həmin arzunun reallaşması üçün real imkan yaratdı.
Cəbrayıl şəhərinin azad olunması Vətən müharibəsinin gedişində mühüm mərhələlərdən biri oldu. Şəhərin nəzarətə götürülməsi Azərbaycan Ordusunun hərbi imkanlarını və əməliyyat üstünlüyünü nümayiş etdirməklə yanaşı, işğaldan azad edilən ərazilərdə gələcək bərpa prosesinin başlanması üçün də yeni şərait yaratdı. Cəbrayılın azadlığı həm hərbi baxımdan, həm də mənəvi-psixoloji baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıdı. Bu hadisə işğaldan azad ediləcək digər ərazilərə doğru yolun açılması baxımından da xüsusi tarixi məna kəsb edir.
Cəbrayılın azadlığından sonra əsas diqqət qarşıda duran genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işlərinə yönəldi. İşğal dövründə dağıdılmış yaşayış məntəqələrinin yenidən qurulması, müasir yol və kommunikasiya xətlərinin yaradılması, enerji təminatının təşkili, sosial obyektlərin inşası şəhərin yeni simasının formalaşmasına xidmət edir. Qarşıya qoyulan məqsəd yalnız dağıdılmış infrastrukturu bərpa etmək deyil, eyni zamanda müasir şəhərsalma prinsiplərinə uyğun, rahat və təhlükəsiz yaşayış mühiti yaratmaqdır. Bu baxımdan Cəbrayılda aparılan quruculuq işləri keçmişlə gələcəyin birləşdirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
Bu prosesin əsas məqsədlərindən biri doğma torpaqlarından didərgin düşmüş insanların təhlükəsiz və layiqli şəraitdə öz yurdlarına qayıtmasını təmin etməkdir. Böyük Qayıdış çərçivəsində həyata keçirilən tədbirlər Cəbrayılın da sosial və iqtisadi həyatının yenidən canlanmasına zəmin yaradır. Yeni yaşayış məhəllələrinin salınması, məktəb, tibb və digər sosial obyektlərin yaradılması qayıdan əhalinin bütün zəruri xidmətlərə çıxışını təmin etməyə hesablanıb. Beləliklə, Böyük Qayıdış yalnız insanların öz doğma torpaqlarına fiziki qayıdışı deyil, həmin ərazilərdə davamlı və təhlükəsiz həyatın yenidən qurulması prosesidir.
Cəbrayılın gələcək inkişafında iqtisadi və logistika imkanları da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Rayonun coğrafi mövqeyi, nəqliyyat bağlantıları və sərhədyanı ərazilərə yaxınlığı burada yeni iqtisadi fəaliyyət istiqamətlərinin formalaşmasına imkan verir. Araz Vadisi İqtisadi Zonası sənaye və sahibkarlıq imkanlarının genişləndirilməsi baxımından mühüm layihələrdən biridir. Bu istiqamətdə yaradılacaq istehsal və xidmət sahələri yeni iş yerlərinin formalaşmasına, yerli iqtisadi fəallığın artmasına və əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsinə imkan yarada bilər. Nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı isə Cəbrayılın regiondakı iqtisadi əlaqələrdə rolunun daha da genişlənməsi üçün əlavə imkanlar formalaşdırır.
Cəbrayıl həm də Azərbaycanın tarixi-mədəni irsinin mühüm ünvanlarından biridir. Xudafərin körpüləri kimi tarixi abidələr bölgənin zəngin keçmişini və müxtəlif dövrləri əhatə edən tarixi irsini əks etdirir. Bu ərazilərin qorunması və bərpası yalnız maddi mədəni irsin gələcək nəsillərə çatdırılması baxımından deyil, həm də bölgənin turizm imkanlarının genişləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir. Bərpa və quruculuq prosesində tarixi abidələrin mühafizəsi, onların ətrafında müvafiq infrastrukturun yaradılması və turizm marşrutlarına inteqrasiyası Cəbrayılın gələcək inkişaf istiqamətlərindən birini təşkil edir.
Bu gün Cəbrayılın qarşısında tamamilə yeni perspektivlər açılıb. Bir vaxtlar işğal nəticəsində həyatın dayandığı şəhərdə yeni yaşayış məhəllələri, sosial obyektlər, yollar və digər infrastruktur layihələri həyata keçirilir. Bununla Cəbrayıl tədricən öz tarixi simasını qoruyan, eyni zamanda müasir tələblərə cavab verən yaşayış məkanına çevrilir. Burada aparılan hər bir quruculuq işi həm şəhərin fiziki görünüşünün dəyişməsinə, həm də sosial həyatın yenidən formalaşmasına xidmət edir. Yeni Cəbrayılın simasında keçmişin tarixi yaddaşı ilə müasir şəhərsalma yanaşmaları bir araya gətirilir.
4 oktyabr Cəbrayıl üçün yalnız azadlıq tarixini deyil, həm də gələcəyə inamı ifadə edir. Bu tarix xalqın doğma torpaqlara bağlılığının, ərazi bütövlüyünün bərpasının və Zəfərdən sonra başlanan Böyük Qayıdış prosesinin rəmzlərindən biridir. Cəbrayılın azad edilməsi ilə illərlə davam edən həsrətin yerini doğma yurda qayıdış ümidi aldı. Bu baxımdan 4 oktyabr şəhərin tarixində yeni həyatın başlanğıcını ifadə edən əlamətdar gün kimi də xüsusi məna daşıyır.
Cəbrayılın yenidən qurulması Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş ərazilərində həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biridir. Burada həyata keçirilən layihələr şəhərin və rayonun gələcək sosial-iqtisadi inkişafına hesablanmaqla yanaşı, əhalinin qayıdışının davamlılığını təmin etməyə yönəlib. Yeni infrastrukturun yaradılması, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi, sosial xidmətlərin əlçatanlığının təmin edilməsi və tarixi irsin qorunması Cəbrayılın yeni inkişaf modelinin əsas istiqamətlərini formalaşdırır. Şəhərin gələcək inkişafı burada yeni həyatın formalaşması ilə yanaşı, tarixi yaddaşın qorunmasına və gələcək nəsillər üçün daha müasir yaşayış mühitinin yaradılmasına xidmət edir.
Mahir Süleymanlı
Milli Məclisin deputatı