Cəmiyyətimiz ikili standartları qətiyyətlə rədd edir

Müasir dünyada ədalət, bərabərlik və beynəlxalq hüququn aliliyi prinsiplərinin qorunması dövlətlər və xalqlar arasında etibarlı münasibətlərin qurulmasının əsas şərtlərindəndir. Lakin beynəlxalq münasibətlərdə müşahidə olunan ikili standartlar bu prinsiplərin ardıcıl şəkildə tətbiqinə mane olur, qarşılıqlı etimadı zəiflədir və qlobal problemlərin həllini çətinləşdirir. Belə bir şəraitdə mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı, xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşmanın möhkəmləndirilməsi və hər kəsə eyni meyarlarla yanaşılması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.
2026-cı il oktyabrın 27-də Bakıda keçirilən VII Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin səsləndirdiyi fikirlər də müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində bu məsələlərin aktuallığını bir daha diqqətə çatdırıb. “Ortaq gələcək naminə dialoq” mövzusuna həsr olunmuş forum müxtəlif xalqlar, mədəniyyətlər və dinlər arasında anlaşmanın möhkəmləndirilməsi üçün mühüm müzakirə platformasıdır. Belə platformaların əhəmiyyəti yalnız dialoqun təşviqi ilə məhdudlaşmır, eyni zamanda, ədalətə, bərabərliyə və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan münasibətlərin formalaşdırılmasına xidmət edir.
İkili standartlar eyni və ya oxşar hadisələrə müxtəlif tərəflərin maraqlarından asılı olaraq fərqli münasibət göstərilməsi, beynəlxalq hüquq normalarının isə bəzi hallarda əsas götürülüb, digər hallarda arxa plana keçirilməsi ilə özünü büruzə verir. Halbuki beynəlxalq hüququn prinsipləri bütün dövlətlərə münasibətdə eyni şəkildə tətbiq edilməli, suverenliyə və ərazi bütövlüyünə hörmət siyasi maraqlardan asılı vəziyyətə salınmamalıdır. Ədalətin seçici xarakter alması beynəlxalq münasibətlərdə etimadı sarsıdır, mövcud ziddiyyətləri dərinləşdirir və sülhün təmin olunması istiqamətində səylərin nəticəliliyini azaldır.
Azərbaycanın tarixi təcrübəsi də ədalət prinsipinin və beynəlxalq hüquqa hörmətin nə qədər mühüm olduğunu göstərir. Ölkəmiz uzun illər ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin bərpası istiqamətində mübarizə aparıb. Bu təcrübə beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinin ardıcıl tətbiqinin dövlətlərin təhlükəsizliyi, xalqların hüquqlarının qorunması və davamlı sülhün təmin edilməsi baxımından əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur. Ədalət prinsipi ayrı-ayrı dövlətlərin siyasi maraqlarına uyğun olaraq dəyişməməli, hər bir məsələyə obyektiv və hüquqi meyarlarla yanaşılmalıdır.
Azərbaycan cəmiyyəti üçün qarşılıqlı hörmət, tolerantlıq və multikultural dəyərlər də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müxtəlif xalqların və dini icmaların birgə yaşadığı ölkəmizdə mədəni müxtəlifliyin qorunması, insanlar arasında anlaşmanın təşviq edilməsi ictimai həmrəyliyin mühüm dayaqlarındandır. Bu dəyərlər yalnız fərqli inanclara və mədəniyyətlərə dözümlü münasibət göstərməyi deyil, həm də hər bir insanın ləyaqətinə, hüquq və azadlıqlarına hörmətlə yanaşmağı nəzərdə tutur. Cəmiyyətdə ayrı-seçkiliyin yolverilməzliyi və bərabər münasibət prinsipinin qorunması ədalətli ictimai mühitin formalaşmasına xidmət edir.
İkili standartların aradan qaldırılması yalnız beynəlxalq münasibətlər səviyyəsində deyil, gündəlik ictimai həyatda da vacibdir. İnsanların hüquq və imkanları onların kimliyindən, mənsubiyyətindən və sosial mövqeyindən asılı olaraq fərqləndirilməməli, hər kəsə qanun qarşısında bərabərlik prinsipi əsasında yanaşılmalıdır. Obyektivlik, dürüstlük, məsuliyyət və qarşılıqlı etimad sağlam cəmiyyətin formalaşmasının əsas şərtlərindəndir. Bu prinsiplərin qorunması isə həm dövlət institutlarının, həm də hər bir vətəndaşın məsuliyyətli mövqeyindən asılıdır.
Dünyada münaqişələrin, dini və milli zəmində qarşıdurmaların, eləcə də mədəni fərqliliklərdən qaynaqlanan anlaşılmazlıqların mövcud olduğu bir dövrdə mədəniyyətlərarası dialoqun rolu daha da artır. Dialoq fərqli baxışların qarşılıqlı anlaşma müstəvisində müzakirəsinə, stereotiplərin aradan qaldırılmasına və birgəyaşayış ənənələrinin möhkəmləndirilməsinə imkan yaradır. Bununla belə, həqiqi dialoq yalnız formal müzakirələrlə məhdudlaşmamalıdır. Onun səmərəliliyi tərəflərin bərabərhüquqlu iştirakından, bir-birinin mövqeyinə hörmətlə yanaşmasından və ümumi prinsiplərə əməl etməsindən asılıdır. Ədalətin təmin olunmadığı, bir tərəfin mövqeyinə üstünlük verildiyi şəraitdə isə dialoqun etimad yaratmaq imkanları məhdudlaşır.
Nəticə etibarilə, ikili standartların rədd edilməsi ədalətli münasibətlərin, ictimai həmrəyliyin və beynəlxalq əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm prinsipial mövqedir. Dövlətlərə və insanlara eyni hüquqi və mənəvi meyarlarla yanaşılması daha etibarlı, təhlükəsiz və sülhsevər dünyanın formalaşmasına töhfə verə bilər. Ədalətin siyasi maraqlardan asılı olmayaraq qorunması, mədəni müxtəlifliyə hörmət və qarşılıqlı anlaşmanın gücləndirilməsi ortaq gələcəyin əsas şərtlərindəndir.

Şövkət Əliyeva,
YAP Neftçala rayon təşkilatının fəal üzvü,
Neftçala rayon Heydər Əliyev Mərkəzinin bələdçisi