Icma.az
close
up
RU
Cənub Şərqi Asiyada artan gərginlik və: “Kiçik qalibiyyətli müharibə”

Cənub Şərqi Asiyada artan gərginlik və: “Kiçik qalibiyyətli müharibə”

Icma.az bildirir, Ayna portalına istinadən.

Hər iki tərəfə sərf edən eskalasiya, amma... – Tayland-Kamboca müharibəsinin davam etməsində heç kim maraqlı deyil

Dünyanın əsas diqqət mərkəzindəki məsələlərdən bidi də Tayland və Kamboca arasındakı sərhəd münaqişəsidir. İki Cənub-Şərqi Asiya ölkəsi arasında münasibətlər iyulun 23-də Tayland əsgərlərinin sərhəddə mina vasitəsilə partladılması ilə gərginləşib. Banqkok Phnom Peni vəziyyəti gərginləşdirməkdə, səfirini geri çağırmaqda və sərhədin bütün hissələrini bağlamaqda ittiham edib. Daha sonra iyulun 24-nə keçən gecə ağır artilleriya və aviasiyadan istifadə etməklə Tayland və Kamboca arasında döyüşlər başlayıb. Tank döyüşləri və raketlərdən də istifadə olunub. Tayland Səhiyyə Nazirliyinin məlumatına görə, toqquşmalarda aralarında mülki şəxslər də daxil olmaqla 10-dan çox insan həlak olub.

İki ölkə arasında münaqişəyə Preah Vihear hindu məbədi ilə bağlı ərazi mübahisəsi və Fransanın müstəmləkə xəritələrinin müxtəlif şərhləri səbəb olub.

Tayland və Kamboca arasında ərazi mübahisəsi Cənub-Şərqi Asiyanın ən güclü sivilizasiyalarından biri olan Kxmer İmperiyası dövründə 9-12-ci əsrlərdə tikilmiş Hindu dini kompleksi Preah Vihear məbədi ilə bağlıdır. Məbəd bir neçə dəfə yenidən qurulub, yeni detallar əlavə edilib və sonra buddistlərə verilib.

1904-cü ildə Tayland o zamanlar Siam kimi tanınan, Fransanın nəzarətində olan Kamboca ilə dəqiq sərhəd çəkəcək bir demarkasiya komissiyası yaratmağa razı olub. Əvvəlcə tərəflər Danqrek silsiləsi boyunca bir xətt çəkməyə razılaşıblar ki, bu da məbədin siamların nəzarətinə keçməsi demək idi. Lakin 1907-ci ildə fransız coğrafiyaşünasları Preah Vihearın Kamboca ərazisi kimi göstərildiyi bir xəritə dərc ediblər.

Bununla belə, Siam uzun müddət məbəd kompleksinin sahibi olub və xəritədəki uyğunsuzluğu yalnız 1930-cu illərdə fərq etdi. Tayland coğrafiyaşünasları öz topoqrafik tədqiqatlarını aparıblar və 1953-cü ildə Fransanın geri çəkilməsindən sonra krallıq öz qoşunlarını göndərib.

1959-cu ildə Kamboca Taylandı Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə (BƏM) verib, məhkəmə 1962-ci ildə məbədin Phnom Penə verilməsi qərarını çıxarıb. Qərar Banqkokun Kambocanın mülkiyyətinə "sakit razılıq" hesab edilən xəritə səhvinə görə "çox gec" başa düşməsi əsasında qəbul edilib.

İki ölkə arasında münasibətlər gərgin olaraq qalır və bir çox Tayland siyasətçiləri məbədin krallığa qaytarılmasını tələb edirlər. 2008-ci ildə sərhəddə 2011-ci ilə qədər davam edən silahlı münaqişə baş verib.

Bu il mayın 28-də Kamboca, Tayland və Laos sərhədində kiçik atışma baş verib və bir əsgər həlak olub. Phnom Pen və Banqkok bir-birlərini vəziyyəti gərginləşdirməkdə ittiham ediblər. İyulun 1-də Taylandın Baş naziri Patonqtan Şinavatra Kambocanın keçmiş Baş naziri, hazırkı hökumət başçısının atası Hun Sen ilə telefon danışığı sızdırılandan sonra vəzifəsindən kənarlaşdırılıb. Həmin söhbətdə o, məbəd ətrafında yaranmış ərazi mübahisəsinə görə öz ordusunun hərəkətlərini tənqid edib.

İyulun 16-da mübahisəli ərazidə minanın partlaması nəticəsində üç Tayland əsgəri yaralanıb. İyulun 23-də mübahisəli ərazidə mina partlaması nəticəsində 5 Tayland əsgəri yaralanıb. Tayland səfirini geri çağırıb və sərhədi bağlayıb. İyulun 24-də iki ölkənin sərhədində artilleriya və aviasiyadan istifadə etməklə silahlı münaqişə baş verib.

Rusiyalı analitik Aleksandr Korolev “Lenta.ru”ya deyib ki, münaqişənin hazırkı gərginləşməsi əslində Taylanddakı daxili siyasi böhranla bağlıdır: “Tayland üçün hazırkı eskalasiya diqqəti daxili sınaqlardan yayındırmaq üçün lazım olan kiçik qalibiyyətli müharibəyə çevrilib!”.

Onun sözlərinə görə, Kamboca hakimiyyəti də belə bir eskalasiyada maraqlı idi: “Ona görə də hər iki tərəf əvvəllər bir-birinə qarşı iqtisadi və sanksiya mübarizəsinə başlayıb. Hər iki tərəf ilkin olaraq bu münaqişəyə rasional olaraq girdilər ki, bu, İsraillə İran və ya İsraillə Fələstin arasındakı münaqişələr kimi genişmiqyaslı qarşıdurmaya çevrilməməlidir. Əgər bəzi bənzətmələr aparsaq, bu, daha çox Hindistan və Pakistan arasında dondurulmuş münaqişəyə bənzəyir. Onun davam etməsində də heç kim maraqlı deyil və bu, heç nə ilə nəticələnməyəcək".

“ABŞ Tayland və Kamboca arasında baş verən sərhəd silahlı münaqişəsinə müdaxilə etməyəcək. Çünki Prezident Donald Tramp administrasiyasının prioritet vəzifəsi Çini cilovlamaqdır. ABŞ-ın bu müharibəyə ayırmağa ümumiyyətlə, vaxtı yoxdur. Onların Hind-Sakit okean regionunda Çini saxlamaqla bağlı öz problemləri var. Çin üçün bu münaqişə də əhəmiyyətli deyil, baxmayaraq ki, hər iki ölkə Pekinin maraq dairəsindədir. Bu baxımdan, ABŞ-ın diqqətini və resurslarını digər silahlı münaqişələrdən yayındıracağını gözləmək lazım deyil. Bu, çox güman ki, ASEAN assosiasiyası çərçivəsində və bu təşkilatın vasitəçiliyi ilə həll olunacaq “yerli böhran”dır”, - deyə analitik qeyd edib.

Son sutkada Kambocanın Poşat sərhəd vilayətinə Tayland ordusunun hücumu nəticəsində azı 13 kambocalı həlak olub, 70-dən çox şəxs yaralanıb. Bu barədə Kamboca Müdafiə Nazirliyi  məlumat yayıb. Yaralananlar arasında 21 əsgər və ən azı 50 mülki şəxs var. Hücum zamanı Tayland ordusu ağır artilleriyadan istifadə edib. Gərginlik davam etməkdədir.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:189
embedMənbə:https://ayna.az
archiveBu xəbər 26 İyul 2025 18:33 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see290

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see285

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see248

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see234

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see232

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see231

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see230

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see229

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see221

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see219

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see215

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see212

Gündə 50 qramdan çox təmiz etanol içmək demensiya riskini 29 faiz artırır

15 Noyabr 2026 20:52see204

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see195

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see195

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see191

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see191

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see186

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see185

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see179
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri