Çin malları bahalaşmağa başlayacaq Bloomberg gözlənilməz səbəbi açıqladı

Çin əhalisi son bir neçə onillikdə görünməmiş sürətlə azalır. Xüsusilə, əmək qabiliyyətli əhalinin sayı əhəmiyyətli dərəcədə azalıb ki, bu da perspektivdə işçi qüvvəsi xərclərini və sənaye mallarının qiymətini artıracaq.

Çində 16-59 yaş arası əmək qabiliyyətli şəxslərin sayı artıq uzun illərdir ki, azalmaqdadır.

Qaynarinfo "Bloomberg”ə istinadla yazır ki, 2025-ci ildə onların payı ümumi əhalinin təxminən 60,6%-ni təşkil edib, halbuki on il əvvəl bu göstərici 70%-dən çox idi.

Bu tendensiya Çinin uzunmüddətli inkişaf potensialını zəiflədə bilər və xüsusilə ABŞ əhalisinin proqnozlaşdırılan artımı fonunda Çin iqtisadiyyatının ABŞ-ı qabaqlama ehtimalını azalda bilər. Ailə quran insanların sayının az olması daşınmaz əmlaka olan uzunmüddətli tələbata mənfi təsir göstərəcək ki, bu da Çinin tikinti fəaliyyəti və dəmir filizi sənayesi üçün potensial mənfi nəticələr doğuracaq.

Eyni zamanda, işçi qüvvəsinin ixtisarı hökumət üçün vəsaiti çatışmayan milli pensiya sistemini maliyyələşdirməyi çətinləşdirəcək. Çünki sistemə ödəniş edən işçilərin sayı azaldığı halda, pensiyaçıların sayı artmağa davam edəcək.

Çin dünyanın ən çox əhalisi olan ölkəsi titulunu 2023-cü ildə Hindistana güzəştə getdi. Artıq 2025-ci ildə Pekin, Mao Tszedunun hakimiyyəti dövründəki 1960-cı il "Böyük Aclıq"dan bəri əhalinin ən kəskin illik azalmasını qeydə alıb. Doğumların azalması və ölüm hallarının artması ölkə əhalisini 3,39 milyon nəfər azaldıb.

Çində 2025-ci ildə 7,93 milyon doğum qeydə alınıb ki, bu da ən azı 1949-cu ildə Çin Xalq Respublikasının yaradılmasından bəri ən aşağı səviyyədir. Doğum səviyyəsi 2024-cü ildəki cüzi və qısamüddətli artım istisna olmaqla, 2016-cı ildən bəri hər il azalır.

Çində nəsilartırma əmsalı (bir qadına düşən orta doğum sayı) 2020-ci ildə 1,3-ə düşüb ki, bu da miqrasiya nəzərə alınmadan əhalinin sabitliyini qorumaq üçün lazım olan 2,1 səviyyəsindən xeyli aşağıdır. Vətəndaşların xaricə miqrasiyasının son illərdə artması demoqrafik problemləri daha da dərinləşdirir.

Kommunist hakimiyyəti dövründə Çin əhalisi 1949-cu ildən bəri kəskin şəkildə artmışdı. 1970-ci illərə qədər ölkə qida və mənzil çatışmazlığı ilə mübarizə aparırdı. Buna görə də hakimiyyət 1979-cu ildən 2016-cı ilə qədər qüvvədə olan "Bir ailə – bir uşaq" adlı dövlət siyasətini tətbiq etdi.

Bu siyasət tez-tez məcburi xarakter daşıyırdı. Human Rights Watch-un məlumatına görə, qadınlar abort etdirməyə məcbur edilirdi. Dövlət planından kənar doğulan uşaqlara "hukou" – dövlət xidmətlərindən və digər güzəştlərdən yararlanmaq üçün zəruri olan dövlət qeydiyyatı verilmirdi.

Bəzi Çin ailələri oğlan uşaqlarına üstünlük verir və qız ölkədə doğulacağını öyrəndikdə aborta əl atırdılar. Bu, əvvəlki onilliklərdə doğum zamanı cins nisbətini təhrif etdi. Baxmayaraq ki, bu nisbət son illərdə hər 100 qıza 104 oğlan səviyyəsində stabilləşib, Çində bu gün hələ də nəsilartırma yaşında olan qadın çatışmazlığı mövcuddur.

Hazırda Çin əhalisinin ümumi sayı 1,404 milyard nəfər təşkil edir və durmadan azalır. Əksər ailələr uşaq böyütmək xərclərini qarşılaya bilmirlər ki, bu xərclər ölkədəki iqtisadi tənəzzül fonunda daha da artır.

Bu ilin əvvəlindən Çin doğumu artırmaq üçün nəzərdə tutulmuş tədbirlər kompleksi çərçivəsində son otuz ildə ilk dəfə olaraq prezervativlərə və digər kontraseptivlərə ƏDV tətbiq edib.

Alpər