Çin su altında süni intellekt mərkəzi qurur

Çin texnologiya sənayesində yeni və mühüm mərhələni gerçəkləşdirmək üzrədir. Şanxay sahillərindən, təxminən, 10 kilometr məsafədə, dənizin dərinliklərində dünyanın ilk sualtı süni intellekt (AI) məlumat mərkəzinin inşasına start verilib. Bu innovativ layihə yüksək texnoloji inkişafı ekoloji dayanıqlılıq prinsipləri ilə birləşdirməyi qarşısına məqsəd qoyur. “Live Science” portalının məlumatına əsasən, mərkəzin enerji təminatının böyük hissəsi yaxınlıqdakı külək elektrik stansiyasından gələcək. Bu isə layihənin “yaşıl texnologiyalar” konsepsiyasına inteqrasiyasının açıq göstəricisi sayılır.

Layihəni həyata keçirən “Hailanyun” şirkəti bildirir ki, sualtı yerləşdirmənin ən əsas üstünlüyü soyutma texnologiyasında enerji qənaətidir. Ənənəvi quruda yerləşən məlumat mərkəzləri avadanlığın soyudulması üçün çox böyük həcmdə elektrik enerjisi sərf edir. Sualtı mərkəz isə təbii dəniz suyundan istifadə etməklə enerji istehlakını ən azı 30 faiz azaltmağı hədəfləyir.

İlkin mərhələdə mərkəzdə 198 server şkafı (təxminən 792 AI serveri) quraşdırılacaq. Hesablamalara görə, bu güc GPT-3.5 kimi böyük dil modellərinin təlimi səviyyəsində gündəlik emal işlərini həyata keçirməyə imkan verəcək. Rəsmi plana əsasən, mərkəz artıq sentyabr ayında istismara veriləcək.

Bununla belə, hər bir yeni texnologiyada olduğu kimi, sualtı məlumat mərkəzləri də bəzi risklər doğurur. Ekoloqlar xəbərdarlıq edirlər ki, dəniz suyunun istiləşməsi, elektromaqnit təsirlər və davamlı texnoloji səs-küy dəniz ekosistemlərinə mənfi təsir göstərə bilər. “Hailanyun” şirkəti isə layihədə ekoloji risklərin ciddi şəkildə qiymətləndirildiyini və ətraf mühitə təsirlərin minimuma endirildiyini iddia edir.

Eyni zamanda, təhlükəsizlik məsələsi diqqət mərkəzindədir. Dənizin dibində yerləşən obyektlər xarici müdaxilələrə və mümkün kiberhücumlara qarşı müəyyən həssaslığa malik ola bilər. Şirkət bildirir ki, bunun qarşısını almaq üçün fiziki və kibernetik müdafiə protokolları tətbiq olunur.

Ekspertlərin fikrincə, bu layihə yalnız texnoloji innovasiya deyil, həm də Çinin qlobal texnologiya liderliyi ambisiyalarının bariz göstəricisidir. Son illər Çin süni intellekt, kvant hesablama, 5G və yaşıl enerji texnologiyaları sahələrində milyardlarla dollar sərmayə yatıraraq Qərb dövlətlərinə alternativ mərkəzə çevrilməkdədir. Sualtı məlumat mərkəzi kimi layihələr Pekinin həm strateji müstəqilliyini, həm də qlobal bazarlarda nüfuzunu gücləndirməyi hədəfləyir.

Bu addım Çinin yalnız daxili tələbatı qarşılamaqla kifayətlənməyib, həm də süni intellekt infrastrukturunun ixrac potensialı yaratmaq istədiyini göstərir. Çünki yaxın gələcəkdə enerji qənaətli və ekoloji uyğun məlumat mərkəzlərinə tələbat sürətlə artacaq.

Analitiklərin proqnozlarına görə, belə təşəbbüslər Çini 2030-cu illərə qədər dünyanın aparıcı süni intellekt güclərindən birinə çevirə bilər. Bu isə ABŞ və Avropa ilə rəqabətdə yeni mərhələnin başlanması deməkdir.

Beləliklə, Çin dənizin dibində inşa etdiyi məlumat mərkəzi ilə yalnız texnologiya sahəsində deyil, həm də qlobal siyasi-iqtisadi güc balansında yeni mövqe qazanmağa çalışır. Bu isə gələcək onillikdə beynəlxalq rəqabətin əsas istiqamətlərindən birinə çevrilə bilər.

Səbuhi MƏMMƏDOV
XQ