COP31 də emissiya savaşı: Aİ dən yeni təklif

Avropa İttifaqı noyabrda Türkiyədə keçiriləcək BMT-nin COP31 iqlim konfransında ölkələrin mövcud iqlim öhdəliklərini konkret tədbirlərə çevirməyə yönəlmiş təşəbbüsü irəli sürməyi planlaşdırır.

Avropa İttifaqı qlobal istixana qazı emissiyalarının azaldılması istiqamətində beynəlxalq əməkdaşlığı gücləndirmək niyyətindədir. Reuters-in məlumatına görə, agentliyin əldə etdiyi Aİ sənəd layihəsində COP31 çərçivəsində “emissiyaların azaldılması paketi” üzrə razılaşmanın təşviqi nəzərdə tutulur.

Türkiyədə keçiriləcək iqlim konfransında əsas məsələlərdən biri ölkələrin bəyan etdiyi iqlim hədəflərinin praktik tədbirlərə çevrilməsi olacaq. Buraya enerji sistemlərinin dəyişdirilməsi, elektrikləşmənin genişləndirilməsi və fosil yanacaqlardan asılılığın azaldılmasına yönəlmiş əməkdaşlıq daxildir.

İqlim danışıqlarında hansı dəyişiklik təklif olunur?

Reuters-in istinad etdiyi sənəd layihəsinə əsasən, Avropa İttifaqı BMT-nin iqlim danışıqlarında emissiyaların azaldılması yollarının müzakirəsinə həsr olunan iş proqramının 2040-cı ilədək uzadılmasını istəyir. Həmin mexanizmin mövcud müddətinin 2026-cı ildə başa çatması nəzərdə tutulur.

Aİ-nin yanaşması yalnız yeni hədəflərin elan edilməsinə deyil, artıq qəbul olunmuş öhdəliklərin həyata keçirilməsinə diqqət yetirilməsini nəzərdə tutur. 2015-ci ildə qəbul edilən Paris sazişinin əsas məqsədlərindən biri qlobal temperatur artımını sənayeləşmədən əvvəlki dövrlə müqayisədə 2 dərəcədən xeyli aşağı səviyyədə saxlamaq və artımı 1,5 dərəcə ilə məhdudlaşdırmaq üçün səyləri davam etdirməkdir.

BMT-nin qiymətləndirmələri mövcud iqlim öhdəliklərinin bu hədəfə çatmaq üçün yetərli olmadığını göstərir. Buna görə də emissiyaların daha sürətlə azaldılması, enerji keçidinin maliyyələşdirilməsi və ölkələrin planlarının icrasına nəzarət beynəlxalq danışıqların əsas mövzularındandır.

Bununla yanaşı, inkişaf etməkdə olan ölkələr iqlim tədbirlərinin həyata keçirilməsi üçün əlavə maliyyə və texnologiya dəstəyinin vacibliyini vurğulayırlar. Reuters-in məlumatına görə, Aİ-nin sənəd layihəsində yeni maliyyə öhdəlikləri götürmək nəzərdə tutulmur. Bu məsələ danışıqlarda fikir ayrılığı yarada bilər.

COP31-də əldə olunacaq razılaşmalar emissiyaların azaldılması üzrə beynəlxalq əməkdaşlığın istiqamətinə, ölkələrin enerji siyasətinə və iqlim maliyyələşməsinə təsir göstərə bilər. Lakin Aİ-nin təklifləri hələ danışıqlar üçün hazırlanan mövqedir və onların yekun razılaşmaya çevriləcəyi əvvəlcədən məlum deyil.

İqlim böhranının təsirləri artdıqca beynəlxalq ictimaiyyət qarşısında iki əsas vəzifə dayanır: istixana qazı emissiyalarını azaltmaq və artıq müşahidə olunan iqlim dəyişikliklərinə uyğunlaşmaq. COP31 bu məsələlər üzrə ölkələrin konkret addımlarını müzakirə etmək üçün növbəti beynəlxalq platforma olacaq.

Lalə Mehralı