COVID 19 Pandemiyasından 6 il keçir

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) tərəfindən pandemiya elan edildikdən və qlobal fövqəladə vəziyyət kateqoriyasından çıxarıldıqdan altı il sonra, COVID-19 artıq davamlı ictimai səhiyyə təhdidi kimi təsnif edilir.
Newscenter.az xarici mediaya istinadən bildirir ki, təxminən altı il ərzində bütün dünyanı dərindən sarsıdan COVID-19 pandemiyası, təxminən iki il ərzində insanları evlərində saxladı və iqtisadiyyata mənfi təsir göstərdi. Bu günə qədər pandemiya səbəbindən 7.110.000-dən çox insan həyatını itirib.
Pandemiyanın ilk izi 17 noyabr 2019-cu ildə Çinin Hubei əyalətinin Uhan şəhərində müşahidə edildi. Səbəbi bilinməyən "tənəffüs çətinliyi" şikayətləri ilə xəstəxanaya müraciət edən ilk xəstədən sonra, əsasən dəniz məhsulları bazarına baş çəkən bir çox insanda pnevmoniyaya səbəb olan sirli bir virus aşkar edildi.
ÜST ilk dəfə 31 dekabr 2019-cu ildə Uhanda naməlum mənşəli sirli tənəffüs xəstəliyinin ortaya çıxdığını və yayıldığını elan etdikdə bütün diqqətlər Çinə yönəldi.
Sərhədlərdən sürətlə yayılan epidemiya ilə qarşılaşan ÜST 30 yanvar 2020-ci ildə qlobal fövqəladə vəziyyət elan etdi.
ÜST xəstəliyin insanlara ötürüldükdə mutasiyaya uğrayan yarasalarda yaranan beta-koronavirusdan qaynaqlandığına inanıldığını bildirdi və 11 fevral 2020-ci ildə virusa "2019-nCov" və ya COVID-19 adını verdi.
11 mart 2020-ci ildə Türkiyədə ilk yoluxma halı aşkar edildikdə ÜST xəstəliyi rəsmi olaraq qlobal pandemiya olaraq təyin etdi.
2020-ci ilin mart ayından etibarən yoluxma hallarının sayının sürətlə artması ilə pandemiya ilə mübarizə bütün ölkələr üçün əsas prioritetə ​​çevrildi.
5 iyun 2020-ci ildə ÜST hökumətlərə ictimai yerlərdə "üz maskaları"ndan istifadəni təşviq etməyi tövsiyə etdi.
Bu kontekstdə iş yerləri, məktəblər və ictimai məkanlar qapılarını bağladı və insanları adət etdikləri "üz-üzə" həyatlarından imtina etməyə məcbur etdi və bir çox sektor "məsafədən işləmə" modelinə keçdi.
Vətəndaşlara xəstəlikdən qorunmaq üçün daim "maska, məsafə və gigiyena" üçlüyünə riayət etmək tövsiyə olunurdu.
Virusun yayılmasını yavaşlatmaq üçün xəstəxanalarda və təyin olunmuş ərazilərdə karantin tədbirləri tətbiq edildi, xaricə səyahət edənlər və xəstəliyin simptomları göstərənlər üçün isə PCR testləri məcburi hala gətirildi.
COVID-19 həmçinin tibb tarixində ən sürətli peyvənd inkişaf proseslərindən birini yaratdı.
2020-ci ilin ilk aylarında başlayan intensiv işlər ilin sonunda ilk peyvəndlərin insanlara vurulması ilə öz bəhrəsini verdi.
Türk alimləri Prof. Dr. Uğur Şahin və Prof. Özlem Türecinin həmtəsisçisi olduğu Alman biotexnologiya şirkəti BioNTech və Amerika əczaçılıq nəhəngi Pfizer tərəfindən birgə hazırlanmış peyvənd, 2 dekabr 2020-ci ildə Böyük Britaniya Dərman və Səhiyyə Məhsulları Tənzimləmə Agentliyindən (MHRA) təsdiq aldıqdan sonra "dünyada ilk qeydiyyatdan keçmiş COVID-19 peyvəndi" oldu.
Peyvəndlərin tətbiqi ilə 2021-ci ildə nəzarətli normallaşdırma prosesi başladı. Lakin, həmin il virusda baş verən mutasiyalar Alfa, Beta, Delta, Qamma və Omikron variantlarının ortaya çıxmasına səbəb oldu.
2022-ci ilin ortalarına qədər ölkələr pandemiya tədbirlərini əsasən yumşaltdılar, maska ​​və PCR test tələbləri qaldırıldı və yoluxma hallarının və ölüm hallarının sayında əhəmiyyətli dərəcədə azalmalar oldu.
ÜST ilk dəfə 5 may 2023-cü ildə COVID-19-u "beynəlxalq əhəmiyyətli ictimai səhiyyə fövqəladə halı"ndan "qlobal pandemiya"ya yüksəltdi və 2025-ci ilin dekabr ayına qədər onu "fövqəladə böhran" kimi deyil, səhiyyə sistemlərinin ayrılmaz hissəsi hesab edilən "davamlı ictimai səhiyyə təhdidi" kimi təyin etdi.
ÜST-ün yeni yol xəritəsi ölkələri COVID-19-u tək bir fövqəladə hal kimi idarə etmək əvəzinə, mövsümi qrip kimi digər tənəffüs xəstəlikləri ilə inteqrasiya olunmuş şəkildə həll etməyə təşviq edir.
ÜST-ün məlumatlarına görə, 25 fevral tarixinə olan məlumata görə, dünyada 774.771.000 hal qeydə alınıb.
Anar