Dilimiz kimliyimiz, əlifbamız yolumuz

1 Avqust təkcə təqvimdə bir tarix deyil. Bu gün Azərbaycan xalqının tarixi yaddaşını, mənəvi varlığını, mədəni irsini yaşadan ən müqəddəs dəyərlərdən birinə – ana dilimizə və əlifbamıza həsr olunub. Bu gün biz təkcə bir yazı sistemi və ya danışıq vasitəsi deyil, bir xalqın şəxsiyyətini, mənəviyyatını, dirənişini və inkişafını simvolizə edən dil bayramını qeyd edirik.

Azərbaycan dili minilliklərə söykənən bir tarixə malikdir. Bu dil türkdilli xalqların böyük bir qolunun davamçısı olmaqla yanaşı, həm də Yaxın Şərqin, Qafqazın və Avrasiya mədəniyyət coğrafiyasının formalaşmasında mühüm rol oynayıb. Ədəbiyyatımızda Nizami, Xaqani, Füzuli, Vaqif kimi dahilər bu dilin poetik imkanlarını göstərmiş, XIX-XX əsrlərdə isə dilimiz maarifçilik, milli oyanış və istiqlal hərəkatlarının başlıca silahına çevrilmişdir.

XX əsrdə Azərbaycan dili bir neçə dəfə siyasi və ideoloji sınaqlardan keçdi. Əlifbamız da bu dalğalanmalardan kənarda qalmadı: ərəb qrafikasından latına, oradan kirilə və nəhayət, 1991-ci ildən etibarən yenidən latın qrafikalı Azərbaycan əlifbasına keçdik. Məhz 1 avqust 2001-ci ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə bu əlifba rəsmi olaraq ölkə həyatına daxil oldu. Bu, sadəcə texniki və ya simvolik dəyişiklik deyildi. Bu, milli ruhun yenidən doğuluşu, müstəqil dövlətin mədəni suverenliyini təsdiq edən qəti və strateji qərar idi.

Əlifba – sadəcə hərflər toplusu deyil, bir xalqın düşüncə tərzini, dünyanı dərk etmə formasını, yaddaşını özündə əks etdirən kod sistemidir. Latın qrafikasına keçid Azərbaycanı həm də qloballaşan dünyada informasiya texnologiyaları və beynəlxalq ünsiyyət sistemlərinə uyğunlaşdırdı. Bu gün gənclərimiz dünya dillərini öyrənməklə yanaşı, Azərbaycan dilində də sərbəst danışır, yazır və düşünür.

Dil yalnız ədəbi əsərlərdə deyil, həyatın hər anında yaşamalıdır: ailədə, məktəbdə, universitetdə, küçədə, sosial şəbəkələrdə, məhkəmə salonunda, tibb müəssisəsində, dövlət idarələrində... Əgər biz dilimizi yalnız bayramlarda yada salırıqsa, o zaman onu yaşatmaqdan çox, xatırlamış oluruq. Yaşatmaq üçün isə sevgi və məsuliyyət lazımdır.

Təəssüf ki, bəzən sosial mediada, reklam lövhələrində, gündəlik ünsiyyətdə Azərbaycan dilinə qarşı biganəlik və ya saymazlıq müşahidə olunur. Xarici dildə danışmaq savadlı olmaq demək deyil, Azərbaycan dilinə yuxarıdan baxmaq isə milli kimliyə hörmətsizlikdir. Gənclərin öz dilində fikrini ifadə etməkdə çətinlik çəkməsi narahatedici tendensiyadır və bu, yalnız təhsil sistemi ilə deyil, ümumi mədəni mühitlə, ailə tərbiyəsi ilə, cəmiyyətin dəyərlərə yanaşması ilə bağlıdır.

Bu gün dövlətimiz Azərbaycan dilinin inkişafı və qorunması üçün mühüm addımlar atır. “Dövlət dili haqqında” Qanun, lüğət islahatları, dilçilik institutlarının fəaliyyəti, media və təhsil sahəsindəki nəzarət mexanizmləri – bütün bunlar dilimizin zənginliyini qorumağa xidmət edir. Lakin bu iş təkcə dövlətin deyil, hər bir vətəndaşın mənəvi borcudur.

Azərbaycan dilini yaşadan müəllimlərimiz, yazıçılarımız, jurnalistlərimiz, şairlərimiz, eləcə də gündəlik ünsiyyətdə bu dilə dəyər verən hər bir vətəndaş bu müqəddəs işin daşıyıcısıdır. Dil – millətin nəfəsidir. Əgər bu nəfəs kəsilərsə, xalq da susar.

Bu gün Azərbaycan dünyada öz sözü olan, güclü ordusu və siyasi nüfuzu olan bir dövlətdir. Bu gücün təməlində isə dil və kimlik birliyi dayanır. İstər Qarabağda, istərsə də Qərbi Azərbaycanda haqq səsimizi ucaltdığımız zaman, ilk olaraq dilimizlə öz varlığımızı bəyan edirik.

Qoy 1 Avqust – Azərbaycan əlifbası və Azərbaycan dili günü yalnız təqvimdə bir bayram kimi qalmasın. Qoy bu gün bizi düşündürsün, silkələsin, hər birimizi öz dilimizə bir daha, bu dəfə daha dərindən bağlasın.

Əli Hüseynov

YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı