Dünyanın ən uzun tuneli: İki ölkəni birləşdirəcək FOTOLAR

64 kilometr uzunluğunda olacaq Brenner Baza Tuneli tamamlandıqdan sonra dünyanın ən uzun dəmir yolu tuneli adını qazanacaq.

Moderator.az xəbər verir ki, Avstriya ilə İtaliya sərhədində yerləşən birinci əsas qalereyanın qazılmasından sonra layihə həlledici mərhələyə qədəm qoyub.

19 illik gərgin işdən sonra Avropanın ən iddialı infrastruktur layihələrindən biri qazıntı işlərinin son mərhələsinə keçir. "Antena 3 CNN" telekanalının məlumatına görə, bu nəhəng tunel Alp vadilərində ağır tonnajlı nəqliyyat vasitələrinin hərəkət intensivliyini, səs-küyü və havanın çirklənməsini azaltmaq üçün ən optimal həll yolu kimi nəzərdən keçirilir.

Brenner tuneli Alp dağlarını iki dövlətin sərhədi altından keçərək Avstriya və İtaliyanı birbaşa birləşdirəcək. Bir neçə həftədən sonra hər iki ölkənin mədənçilərinin dağın altında görüşəcəyi gözlənilir ki, bu da ümumi dəyəri 10 milyard avrodan çox olan bu nəhəng layihə üçün simvolik bir an olacaq.

Buna baxmayaraq, tikinti başa çatmağa yaxınlaşdıqca mühüm bir sual aktuallığını qoruyur. Bu meqatunel yük daşımalarını avtomobil yollarından dəmir yollarına əhəmiyyətli dərəcədə yönəldə biləcəkmi, yoxsa İsveçrənin Qottard tuneli kimi oxşar Alp layihələrinin qismən məhdud nəticələrini təkrarlayacaq?

Qottard tunelinin təcrübəsi göstərir ki, bu cür layihələrin də real imkan daxilində müəyyən sərhədləri var. Həmin tunel Alplardan keçən daşımaların sistemləşdirilməsinə və dəmir yolu nəqliyyatının payının artmasına kömək etsə də, avtomobil trafiki tamamilə yoxa çıxmadı və yüklərin kütləvi şəkildə relslərə keçirilməsi ilə bağlı siyasi hədəflərə tam nail olunmadı.

Bundan əlavə, bu investisiyanın səmərəliliyi qonşu ölkələrin infrastrukturu və nəqliyyat siyasəti, həmçinin daşıyıcıların loqistik və iqtisadi xərcləri kimi xarici amillərdən də çox asılıdır.

Nəhəng Brenner tunelinin yalnız 2032-ci ildə istifadəyə verilməsi planlaşdırılır. O vaxta qədər isə hələ relslər döşənməli, kontakt şəbəkəsi qurulmalı və dəmir yolu təhlükəsizlik sistemləri quraşdırılmalıdır.

Tunel Alp dağlarının əsas silsiləsini dik eniş-yoxuşlar olmadan qət edəcək, məhz bu səbəbdən o, "baza tuneli" adlandırılır.

Artıq qatarların köhnə və dik dağ marşrutu ilə qalxıb-enməsinə ehtiyac qalmayacaq. Onlar daha sürətlə hərəkət edəcəklər: sərnişin qatarları dağ aşırımından keçərkən əvvəlki 60–80 km/saat sürət əvəzinə, tunelin daxili ilə təxminən 200 km/saat sürətlə şütüyəcək və bu da təxminən bir saat vaxta qənaət deməkdir.

Yük qatarlarının da hərəkəti sürətlənəcək, lakin ən əsası – daha çox vaqon və daha ağır yükləri çəkmək üçün onlara cəmi bir lokomotiv kifayət edəcək. Beləliklə, dəmir yolu ilə yük daşımaları həm daha ucuz, həm daha təhlükəsiz, həm də daha tutumlu olacaq.

2023-cü ilin məlumatlarına görə, Brenner Baza Tunelinin dəyəri 10,5 milyard avro qiymətləndirilirdi ki, bunun da 2,3 milyard avrosunu Avropa İttifaqı (Aİ) ayırmağı öhdəsinə götürüb. Çünki layihə ümumavropa əhəmiyyəti daşıyır.

Lakin tikinti sektorunda qiymətlərin artması və podratçı konsosiumla yaranan mübahisələr səbəbindən Avstriyada qazıntı işlərinin təxminən bir il müddətinə dayanması fonunda bu büdcə daxilində qalmağın mümkün olub-olmayacağı qeyri-müəyyəndir. Həmçinin işlərin tamamlanma müddətinin (2032-ci il) daha bir və ya iki il gecikə biləcəyi ehtimal olunur. Yenilənmiş qrafikin bu il təqdim ediləcəyi gözlənilir.

Hazırda cəmi 27% təşkil edən dəmir yolu yük daşımalarının payı tunel sayəsində 2040-cı ilə qədər 50%-ə çatmalıdır. Həmin vaxta qədər dəmir yolu ilə daşınan yüklərin həcmi üç dəfə artmalıdır.

Əsas məqsəd dar Alp vadilərini zərərli qaz tullantılarından və xüsusilə ağır yük maşınlarının yaratdığı güclü səs-küydən xilas etməkdir. Bu səbəbdən tunel daha çox yük daşımaları üçün nəzərdə tutulub ki, buna olan tələbat da gündən-günə artır.

Brenner aşırımından keçən avtomobil axını uzun illərdir ki, davamlı olaraq artır. Hazırda bu aşırımı hər il təxminən 2,4 milyon yük maşını keçir ki, bu da 2010-cu illə müqayisədə dörddə bir, 2000-ci illə müqayisədə isə 50% çoxdur.

Bura bütün Alp aşırımları arasında ən çox istifadə olunanıdır, çünki ən az hündürlük fərqinə malikdir və qaydalarla daha az tənzimlənir. İsveçrədən fərqli olaraq, Avstriya Aİ üzvü olduğundan burada keçid prosedurları daha asandır. Tunel sayəsində 2040-cı ilə qədər yük maşınlarının axınının artmasının qarşısının alınacağı gözlənilir. /Musavat.com/