Dünyanın xərçəng bəlası: “Erkən diaqnoz...”

Son illər Azərbaycanda onkoloji xəstələrin sayı sürətlə artır.

Xərçəng xəstəliyinin müalicəsində ən vacib amillərdən biri onun erkən mərhələdə aşkarlanmasıdır. Bu baxımdan vaxtında müayinədən keçmək və düzgün diaqnostik üsullardan istifadə etmək xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Lakin xərçəngin erkən aşkarlanması üçün hansı müayinə üsullarının daha effektiv olduğu, onkomarkerlərin isə bu prosesdə nə dərəcədə etibarlı nəticə verdiyi sual doğurur.

Bəs onkoloji xəstəliklərin erkən diaqnostikası necə aparılır? Onkomarkerlər xərçəngin erkən aşkarlanmasında nə dərəcədə effektivdir?

Mövzu ilə bağlı “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında tibb üzrə fəlsəfə doktoru, həkim-onkoloq Fərid Museyibov bildirib ki, bu gün vətəndaşlarımız həkimə çox zaman onkoloji xəstəliyin 3-4-cü mərhələsində müraciət edirlər:

“Vətəndaşlar ildə bir-iki dəfə həkim müayinəsindən keçməlidir. İnsanlar xərçəng xəstəliyindən qorxmurlar, amma müayinə olunmaqdan qorxurlar. Biz hər zaman demişik ki, erkən diaqnoz can qurtarır. Ona görə də ağrı olub-olmamasından asılı olmayaraq müayinəyə getmək lazımdır.

İldə 1-2 dəfə müvafiq şəkildə müayinələrdən keçmək tövsiyə olunur. Erkən diaqnoz şişin növünə və yerləşməsinə görə müəyyən olunur. İlk növbədə, erkən diaqnoz dedikdə, əgər şiş ağciyərdə olarsa, mütləq rentgen müayinəsindən keçmək tövsiyə olunur.

Erkən diaqnostikada ultrasəs müayinəsi də tövsiyə olunur. Qarın boşluğunda, erkən mərhələdə şişi aşkar etmək üçün bu müayinə üsulundan istifadə edilir. Buraya mədəaltı vəzi, böyrək, böyrəküstü vəzi, qaraciyər və sidik kisəsi xərçəngləri daxildir.

Təbii ki, erkən diaqnoz və müayinə bunlar vasitəsilə aparılır. Əgər xəstəlik bağırsaqda, mədədə və ya qida borusunda olarsa, o zaman qastroskopiya, endoskopiya dediyimiz üsuldan istifadə olunur.

Qida borusu və mədədə xəstəliklərin erkən diaqnozunun qoyulması üçün endoskopiya üsulundan istifadə edilir. Əgər bağırsaqda törəməyə rast gəlinərsə, təbii ki, kolonoskopiya üsulundan istifadə edilməklə erkən diaqnoz qoyulur”.

Onun sözlərinə görə, əgər analizdə onkomarker yüksək çıxıbsa, bu, mütləq xərçəng xəstəliyinin olması demək deyil: 

“Təbii ki, hər hansı iltihabi proses olarsa, həmin zaman onkomarker yüksək çıxa bilər. Ümumiyyətlə, onkomarker hər zaman düzgün nəticə vermir. Belə ki, bəzən xəstəmizdə heç bir onkoloji proses olmayıb, onkomarker yüksək çıxıb.

Yaxud xəstəmiz onkoloji xəstəlikdən əziyyət çəkib və onkomarker normal çıxıb. Ona görə biz bunu heç vaxt əsas müayinə metodu kimi götürmürük. Ən dəqiq müayinə, təbii ki, sonuncu müayinə metodu olan biopsiyadır.

Ümumiyyətlə, onkoloji xəstəyə diaqnoz hüceyrə səviyyəsində qoyulmalıdır. Əgər biopsiyanın cavabı bədxassəli olarsa, o zaman biz ona onkoloji diaqnoz qoyuruq. 

Bildirim ki, bəzən burada da səhvlər olur. Yəni bir biopsiyanın cavabına görə də xəstəyə onkoloji xəstəlik demək olmaz. Çünki bəzən cavablarda səhvlər çox gəlir”.

Onkoloq qeyd edib ki, ən azı 2-3 yerdə yoxlanışın aparılması lazımdır:

“Bir həkimin rəyinə görə xəstəyə xərçəng diaqnozunun qoyulması özü də yanlış addımdır. Çünki təcrübə göstərir ki, cavablarda həddindən çox səhvlərə yol verilir.

Ona görə də biz hər zaman deyirik ki, həm KT (Kompüter Tomoqrafiyası) və MRT (Maqnit Rezonans Tomoqrafiya)  cavabı bunu təsdiqləməlidir, həm endoskopiya müayinəsi təsdiq etməlidir, həm də biopsiyanın cavabına görə xərçəng diaqnozu təyin olunmalıdır. 

Nəticəyə görə ya xəstəyə şüa müalicəsi təyin olunur, ya cərrahi əməliyyata göstəriş verilir, ya da kimyaterapiya tətbiq edilir. Son zamanlar onkoloji xəstəliklərdə immunoterapiya müalicəsi də tətbiq edilir”.

Gülər Həsənli
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: xərçəng Fərid Museyibov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin