Düyü 50%, buğda 37% bahalaşıb qlobal ərzaq qiymətləri niyə artır?

Müəllif:Mehin Qasımova,Banco.az 

Qlobal ərzaq qiymətləri silahlı münaqişələr, logistika problemləri və ekstremal hava hadisələrinin təsiri ilə 2022-ci ilin sonlarından bəri ən yüksək səviyyəyə yüksəlib. Yaxın Şərqdə müharibənin başlamasından sonra düyünün qiyməti 50%, buğdanın qiyməti 37%, soyanın qiyməti isə 21% artıb.

Banco.az xəbər verir ki, bu barədə Beynəlxalq Valyuta Fondunun (BVF) Maliyyə İşləri Departamentinin direktoru Rodriqo Valdes Banqkokda keçirilən BVF və Dünya Bankının illik iclasları çərçivəsində təşkil olunan panel müzakirəsində bildirib.

Onun sözlərinə görə, ərzaq bazarı son illərdə münaqişələr, ticarət və logistika zəncirlərindəki fasilələr, ekstremal hava şəraiti, eləcə də enerji və gübrə qiymətlərindəki dəyişkənlik səbəbindən dəfələrlə ciddi qiymət şokları ilə üzləşib.

Valdes qeyd edib ki, avqust ayında qlobal ərzaq qiymətləri 2022-ci ilin sonlarından bəri ən yüksək səviyyəyə çatıb. Bununla belə, qiymətlər həmin dövrdə qeydə alınan pik göstəricilərdən təxminən 20% aşağıdır.

BVF rəsmisinin sözlərinə görə, ərzaq təhlükəsizliyinə mənfi təsirlər bəzi regionlarda El Nino təbiət hadisəsi, su çatışmazlığı və qeyri-adi istilərlə daha da güclənir. Sahel, Afrika Buynuzu, Mərkəzi Amerika, Cənubi və Cənub-Şərqi Asiya bu risklərə məruz qalan regionlar sırasındadır.

Valdes bildirib ki, fondun hesablamalarına əsasən, temperatur anomaliyaları təsirlənən ölkələrdə ümumi daxili məhsulun (ÜDM) təxminən 0,5%-i həcmində itkiyə səbəb olur.

Bundan əlavə, anormal istilər Cənub-Şərqi Asiya və Sahel ölkələrində büdcə gəlirlərini ÜDM-in 0,15–0,4 faiz bəndi qədər azalda bilər. Şiddətli quraqlıqlar isə Sahel və Şərqi Afrika ölkələrində dövlət xərclərini ÜDM-in 0,3–0,4 faiz bəndi qədər artıra bilər.

Valdesin sözlərinə görə, dünyada təxminən 260 milyon insan hələ də ərzaq təhlükəsizliyi problemi ilə üzləşir.

BVF rəsmisi risklərə qarşı mübarizə aparmaq üçün ölkələrin hökumətlərini ehtiyacı olan əhali qruplarına vaxtında dəstək göstərməyə imkan verən sosial yardım sistemlərini əvvəlcədən gücləndirməyə çağırıb. O, bu istiqamətdə rəqəmsal reyestrlərin və elektron ödəniş mexanizmlərinin yaradılmasının əhəmiyyətini vurğulayıb.