Əbu Dabi danışıqları: Ukrayna müharibəsində yeni güc balansı

Son günlər Əbu-Dabi ətrafında formalaşan diplomatik trafik Ukrayna müharibəsinin artıq yalnız cəbhə xəttində deyil, qlobal siyasi masada da yeni mərhələyə keçdiyini göstərir. Verilən mesajlar onu deməyə əsas verir ki, qarşıdakı danışıqlar texniki təmaslardan daha çox, müharibənin taleyini müəyyən edə biləcək siyasi çərçivənin qurulmasına yönəlib.

Rusiya nümayəndə heyətinin tamamilə Müdafiə Nazirliyinin xətti ilə formalaşdırılması Moskvanın bu prosesi sırf hərbi və təhlükəsizlik prizmasından gördüyünü açıq şəkildə ortaya qoyur. Bu, Rusiyanın münaqişəni diplomatik güzəşt mövzusu yox, strateji mövcudluq məsələsi kimi qəbul etdiyini bir daha təsdiqləyir.

Müzakirələrdə Ukraynaya təklif edilən iri həcmli maliyyə dəstəyi müqabilində ərazi məsələsinin gündəmə gətirilməsi müharibənin ən həssas nöqtəsinə toxunur. Burada söhbət təkcə iqtisadi bərpadan yox, Ukraynanın dövlətçilik məntiqi ilə bağlı fundamental seçimdən gedir. Ərazi güzəşti Kiyev üçün sadəcə xəritə dəyişikliyi deyil, siyasi legitimlik, milli yaddaş və gələcək təhlükəsizlik balansı deməkdir. Bu səbəbdən də belə bir mövzunun masaya qoyulması Ukrayna cəmiyyəti üçün son dərəcə ağrılı və riskli görünür.

Digər tərəfdən, Rusiyanın mövqeyi getdikcə daha açıq və sərt şəkildə ifadə olunur. Moskva iqtisadi təşviqlərin cazibəsini etiraf etsə də, əsas prioritetin təhlükəsizlik təminatları olduğunu gizlətmir. Vladimir Putin üçün Ukrayna məsələsi bazarlıq predmeti deyil, NATO ilə uzunmüddətli qarşıdurmanın mərkəzi elementi kimi təqdim olunur. NATO-ya üzvlüyün qəti şəkildə istisna edilməsi, ağır silahların yerləşdirilməməsi və Donbasdan çıxış tələbləri Rusiyanın gələcək üçün qurmaq istədiyi təhlükəsizlik arxitekturasının əsas sütunlarıdır. Bu yanaşma onu göstərir ki, Moskva atəşkəsi müharibənin sonu yox, yeni status-kvonun rəsmiləşdirilməsi kimi görür.

Eyni vaxtda Ukraynanın daxili vəziyyəti danışıqların psixoloji fonunu daha da ağırlaşdırır. Enerji infrastrukturunun iflic vəziyyətdə olması, sərt qış şəraiti, dərman və su ehtiyatlarının yığılması ilə bağlı çağırışlar Kiyevin yalnız hərbi deyil, humanitar baxımdan da ciddi sınaqdan keçdiyini göstərir. Donald Trump və Kiyev meri tərəfindən səsləndirilən açıqlamalar müharibənin real yükünün statistik rəqəmlərdən çox, insanların gündəlik həyatında hiss edildiyini xatırladır. Bu faktorlar Ukraynanın danışıqlara psixoloji və siyasi baxımdan hansı mövqedən daxil olduğunu anlamaq üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Ümumilikdə, Əbu-Dabidə gözlənilən təmaslar klassik sülh danışıqlarından daha çox, güc balansının yenidən bölüşdürülməsi prosesinə bənzəyir. ABŞ, Rusiya və Ukrayna arasında aparılan bu dialoq bir tərəfdən müharibənin dondurulması ehtimalını gündəmə gətirir, digər tərəfdən isə yeni gərginlik xətləri yaradır. Ərazi, təhlükəsizlik təminatları və gələcək hərbi balans məsələləri razılaşdırılmadan hər hansı sənədin uzunömürlü olacağı sual altındadır. Bu səbəbdən də Əbu-Dabi prosesi müharibənin sonu yox, bəlkə də onun siyasi formasının dəyişməsi kimi tarixə düşə bilər.

Alim Nəsirov