Ehtiyat hissələri tapılmayan avtomobil baha başa gələ bilər İQTİSADÇI AÇIQLADI

"Çinin avtomobil ixracı ilə bağlı qaydaları sərtləşdirməsi Azərbaycandakı avtomobil bazarına da təsir göstərə bilər. Burada əsas məqsəd avtomobil ixracını tam dayandırmaq deyil, ixrac prosesini nəzarətə götürmək, istehsalçıların məsuliyyətini artırmaq və xarici bazarlarda texniki xidmət təminatını gücləndirməkdir". Bu fikirləri SİA-ya açıqlamasında iqtisadçı-ekspert Asif İbrahimov deyib.

Onun sözlərinə görə, 2027-ci il üzrə ixrac icazələrinin alınması üçün xaricdə servis məntəqələrinin, ehtiyat hissələrinin və texniki dəstək imkanlarının sənədləşdirilməsi nəzərdə tutulur: "İstehsalçıdan müvafiq ixrac səlahiyyəti almayan ticarət şirkətləri üçün də əlavə məhdudiyyətlər yarana bilər.

Azərbaycan üçün əsas təsir paralel idxal kanalında hiss oluna bilər. İndiyədək bəzi şirkətlər avtomobilləri istehsalçıların rəsmi diler şəbəkəsindən kənar kanallarla gətirərək daha aşağı qiymətlər təklif edə bilirdilər. Yeni tələblər belə idxalçıların fəaliyyətini çətinləşdirərsə, bazara daxil olan avtomobillərin sayı azala, təchizat müddəti uzana və əlavə sənədləşmə xərcləri yarana bilər. Xüsusilə istehsalçılarla birbaşa əlaqəsi olmayan, servis və ehtiyat hissələri təminatını təşkil etməyən kiçik idxalçılar daha çox çətinliklə üzləşə bilərlər.

Qiymətlərə təsir isə birmənalı olmayacaq. İdxal xərcləri və təchizat məhdudiyyətləri artarsa, müəyyən modellərin qiyməti yüksələ bilər. Digər tərəfdən, rəsmi dilerlərin satış imkanları genişlənsə, istehsalçılarla daha böyük həcmdə alışlar və servis infrastrukturu hesabına fəaliyyət göstərmək mümkün ola bilər. Buna görə də bütün Çin avtomobillərinin bahalaşacağını və ya idxalın kəskin azalacağını indidən demək düzgün olmaz. Nəticə konkret markadan, modeldən, ixrac kanalından və yerli bazardakı rəqabətdən asılı olacaq.

Rəsmi dilerlərlə paralel idxalçılar arasındakı rəqabətdə də dəyişikliklər mümkündür. Rəsmi dilerlər istehsalçı zəmanəti, texniki xidmət və ehtiyat hissələrinin təminatı baxımından üstünlük qazana bilərlər. Lakin paralel idxalçılar üçün tələblərin sərtləşməsi bazarda rəqabətin zəifləməsi və qiymət fərqlərinin artması riskini də yaradır. Əgər rəsmi satış kanalları istehlakçıların tələbatını kifayət qədər qarşılamasa, daha ucuz avtomobillərə çıxış imkanları məhdudlaşa bilər.

Mənim fikrimcə, Azərbaycan bazarı üçün əsas məsələ yalnız avtomobillərin hansı qiymətə satılması deyil, onların satışdan sonra necə təmin olunmasıdır. Avtomobil alıcısı üçün ehtiyat hissələrinin tapılması, zəmanətin qüvvədə olması, proqram təminatının yenilənməsi və təmir xidmətlərinin əlçatanlığı da qiymət qədər əhəmiyyətlidir. Ucuz alınan, lakin ehtiyat hissələri tapılmayan avtomobil son nəticədə sahibinə daha baha başa gələ bilər.

Buna görə Azərbaycanda idxal qaydaları və bazar nəzarəti elə qurulmalıdır ki, bir tərəfdən təhlükəsizlik və texniki xidmət tələbləri təmin edilsin, digər tərəfdən isə rəqabət qorunsun. Əks halda, istehlakçıların seçim imkanları darala və avtomobil bazarında qiymətlərin aşağı səviyyədə saxlanmasına maneələr yarana bilər. Əsas məqsəd nəzarətsiz idxalı təşviq etmək deyil, təhlükəsiz, rəqabətli və istehlakçıların hüquqlarını qoruyan avtomobil bazarının formalaşdırılması olmalıdır".