Elm acı həqiqəti üzə çıxardı: Zorakılıq genlərimizdə nəsillər boyu iz buraxır...

Beynəlxalq tədqiqatçılar qrupu insanlarda nəsillərarası travmanın arxasında duran fiziki mexanizmləri üzə çıxararaq, ailəsində mənfi hadisələrin yaşandığı insanların özləri mənfi hadisələrlə qarşılaşmasalar belə, narahatlıq və depressiya kimi psixi sağlamlıq problemlərinə niyə daha çox meyilli olduqlarını izah ediblər.

 “Sherg.az” “tr.mashable.com”a istinadən bildirir ki, tədqiqatçılar hazırda İordaniyada yaşayan üç nəsildən ibarət 48 suriyalı ailənin DNT nümunələrini təhlil ediblər. Bu ailələr arasında hamilə ikən 1982-ci il Hama qırğınından və ya 2011-ci il qiyamından qaçan nənələr və ya analar da olub. Bu ailələrlə sıx əməkdaşlıq edən tədqiqatçılar 131 fərddən yanaqlardan yaxma nümunələrini toplayıb və epigenetik imzalardakı dəyişiklikləri təhlil edə biliblər. Bunlar DNT ardıcıllığının özündə dəyişikliklər deyil, ardıcıllığın necə fəaliyyət göstərməsinə təsir edən kimyəvi dəyişikliklərdir. Florida Universitetində antropoloq Conni Mulligan: "Ailələr öz hekayələrinin danışılmasını istəyir, onlar öz təcrübələrinin eşidilməsini istəyirlər" deyib. 1980-ci ildən əvvəl Suriyanı tərk etmiş ailələrdən nəzarət qrupu kimi istifadə edən komanda, 1982-ci ildə Həma hücumlarında nənələri iştirak etmiş insanların genomunun zorakılıqla əlaqəli 14 sahəsində dəyişiklikləri müəyyən edib. Üstəlik, bu dəyişikliklərin səkkizi birbaşa zorakılığa məruz qalmamış nəvələrdə davam edib. Nəticələr həmçinin yaşla bağlı xəstəliklərin riskini potensial olaraq artıran sürətlənmiş epigenetik yaşlanma əlamətlərini də əhatə edir. Bundan əlavə, 21 digər genom sahəsi birbaşa ölkədəki vətəndaş müharibəsi zorakılığının səbəb olduğu dəyişikliklərin əlamətlərini göstərib. Tədqiqatçıların müşahidə etdiyi dəyişikliklər zorakılıq qurbanları və onların nəsilləri arasında ardıcıl olub və bu, münaqişə stressinin bu genlərlə əlaqəli kimyəvi əlaqəni dəyişdirdiyini göstərib. Stresə cavab olaraq bu cür davamlı, nəsillər boyu davam edən gen dəyişiklikləri əvvəllər heyvanlarda müşahidə edilib, lakin bu günə qədər onların insanlarda necə işlədiyinə dair çox az araşdırma aparılıb. Tədqiqatdan aydın olmayan şey, bu dəyişikliklərin hər bir fərdin sağlamlığına necə təsir göstərə biləcəyidir. Lakin tədqiqatçılar bu ailələrin əzmkarlığı ilə bağlı qalıcı təəssüratla ayrıldıqlarını deyirlər. Mulligan deyib: Bütün bu zorakılıqların arasında biz hələ də onların qeyri-adi möhkəmliyini qeyd edə bilərik. Onlar kifayət qədər məhsuldar həyat sürür, övladları olur və ənənələrini davam etdirirlər. Onlar qətiyyət nümayiş etdirdilər. Bu dözümlülük və əzm, yəqin ki, bənzərsiz insana xasdır. Təbii ki, zorakılığın qurbanları və onların uşaqları üçün daha dağıdıcı nəticələri var; Bunlara əvvəlki tədqiqatlarda sənədləşdirilmiş və asanlıqla unudulmayan psixi və fiziki sağlamlığa əhəmiyyətli zərərlər daxildir”. Tədqiqatçıların fikrincə, bu tapıntılar məişət zorakılığı, cinsi zorakılıq və silah zorakılığı da daxil olmaqla bir çox zorakılıq formalarına şamil edilə bilər. Bu hərəkətlər iştirak edənlərdən çox uzunmüddətli təsirlərə malikdir. "Travma və zorakılığın gələcək nəsillərə əks oluna biləcəyi fikri insanları daha empatik etməli və siyasətçilərə zorakılıq probleminə daha çox diqqət yetirməyə kömək etməlidir". Mulligan söyləyib ki, bu nəticələr hətta dünyada gördüyümüz nəsillərarası zorakılıq, yoxsulluq və travmanın sarsılmaz görünən dövrlərini izah etməyə kömək edə bilər.