Empatiyadan məyusluğa... İctimai simpatiya necə itirilir?

Cəmiyyət bəzən bir insanın ağrısını öz dərdi kimi qəbul edir. Bir müddət əvvəl meyxanaçı-müğənni Samirə Yusifqızı efirlərə çıxaraq maddi vəziyyətinin ağır olduğunu, həyat şəraitinin çətinliyini dilə gətirəndə insanlar ona sadəcə tamaşaçı kimi deyil, həm də həmvətən kimi yanaşdı. Sosial şəbəkələrdə dəstək mesajları yazıldı, empatiya göstərildi, onun yaşadıqlarını bölüşənlər oldu. Çünki insan dərdi həmişə insanı birləşdirir. Lakin son günlər yayılan hadisə bu emosional bağın sarsılmasına səbəb oldu. Müğənninin qızı Fərəhin sosial şəbəkələrdə tənqid olunan çıxışı, ardınca ananın ictimai şəkildə üzr istəməsi və qızını “Samirəqızı” təxəllüsündən məhrum etdiyini bildirməsi mövzunu fərdi ailə məsələsindən çıxarıb ictimai müzakirəyə çevirdi.

Burada diqqət çəkən məqam cəzanın özü deyil. Əsl məsələ odur ki, bu hadisə niyə insanlarda xəyal qırıqlığı yaratdı? Çünki cəmiyyət bir müddət əvvəl çətin vəziyyətdə olduğunu deyən bir insanı səmimi qəbul etmişdi. İnsanlar onu zəif deyil, həyatla mübarizə aparan bir qadın kimi görmüşdü. İndi isə baş verən qalmaqal fonunda bu simpatiyanın yerini məyusluq və şübhə tutur.

Sosial mediada tez-tez belə fikirlər səslənir ki, əgər bir şəxs cəmiyyətin mərhəmətini qazanıbsa, o etimadı qorumaq məsuliyyəti də daşıyır. Tanınmış şəxslərin ailə üzvlərinin davranışları da ictimai reaksiyaya səbəb olur. Bu, bəzən ədalətli olmasa da, reallıqdır. İctimai fiqur olmaq şəxsi sərhədləri daraldır və hər addımın daha geniş rezonans doğurmasına səbəb olur.

Digər tərəfdən, 35 yaşlı bir insanın davranışına görə ananı məsul tutmaq nə dərəcədə doğrudur? Valideyn nəzarətinin sərhədləri var və yetkin insan öz seçimlərinə görə cavabdehdir. Fərəh Samirəqızı artıq uşaq deyil və həyatını müstəqil qurur.

Buna baxmayaraq, emosiyalar məntiqdən daha sürətli yayılır. Xüsusilə, sosial şəbəkələr dövründə. Bu hadisə bizə bir daha xatırladır ki, cəmiyyətin rəğbətini qazanmaq çətindir, itirmək isə bir anlıq məsələdir. Empatiya üzərində qurulan münasibət etimad tələb edir. Etimad sarsıldıqda əvvəlki duyğuları geri qaytarmaq çox çətin olur. Bəlkə də bu hekayənin ən vacib dərsi budur ki, ictimai simpatiya qazanmaq mümkün olsa da, onu qorumaq məsuliyyət və davranış ardıcıllığı tələb edir. İnsanların hissləri ilə oynamaq hissi yarandıqda isə, səmimiyyətə olan inam zədələnir. Və inam zədələnəndə, tək bir hadisə deyil bütöv bir obraz dəyişir.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info