“Ən qorxulu ssenari İranda vətəndaş müharibəsinin baş verməsidir...” RIZA TALEBİ

“İqtidardakılar yaxşı bilir ki, ikinci bir hərəkat baş verərsə və yenidən xalqa qarşı eyni cinayətlər törədilərsə, bu dəfə milyonlarla insan küçələrə çıxacaq və bu rejimi siləcək...” 

“Heç kim dəqiq şəkildə bilmir ki, nə olacaq, nə baş verəcək və Amerika tərəfindən hansı planlar həyata keçiriləcək…”

“Son həftələrdəki qətiamlar və insanların sıxışdırılması ilə əlaqədar İranda, xüsusən də şəhər mərkəzlərində, ciddi bir qorxu atmosferi yaranıb. İqtisadi vəziyyət çox pisdir və getdikcə artan inflyasiya ilə yanaşı, insanlar həm də xarici müdaxilə qorxusu yaşayırlar. Həmçinin, bir çox ailədə övladlar və ya atalar, doğmalar həbs edilib və ya öldürülüb. Onlar hələ də əzizlərinin yaslarını keçirirlər. Yəni İran böyük bir yas içərisindədir. Hərçənd, xaricdə bəzi qruplar, əsasən də Rza Pəhləvinin tərəfdarları, bu yasdan istifadə edərək, İranın molla rejiminə qarşı kampaniyalar aparırlar.”

Güney Azərbaycanlı Jurnalist və beynəlxalq əlaqələr üzrə ekspert, Almaniyanın Köln Universitetinin professoru Rıza Talebi bu fikirləri Moderator.az-a açıqlamasında “İranda son həftələr baş verən proses və hadisələr barədə gəldiyiniz nəticələr nədən ibarətdir?” sualını cavablandırarkən səsləndirib.

“Mən hələ də düşünmürəm ki, İranda küçələrə çıxan insanların hamısı Pəhləvinin tərəfdarıdır. Bəlkə bu, sadəcə kütləvi bir hərəkatdır və görünən odur ki, İran hakimiyyəti tərəfindən sərt şəkildə basdırılıb. Belə nəticəyə gəlmək olur ki, məsələ hələ də bitməyib və davam edəcəyi açıqdır. Və bu cür vəziyyət qalarsa, daha da dəhşətli şəkildə davam edəcək. İqtisadi vəziyyət daha da pisləşəcək. Çünki İran rejiminin bu istiqamətdə hər hansı bir politikası və strategiyası yoxdur. Kütlələr arasında qarşıdurmaların şiddəti artacaq, çatlamalar dərinləşəcək. Nəsillər və cəmiyyətin fərqli təbəqələri arasındakı uçurum daha da genişlənəcək, ölkədən köç axını artacaq. Hələ savaşla bağlı köçdən bəhs etmirik. Həm sosial-iqtisadi durumun ağırlığı, həm də hakimiyyətin şiddətli diktatutası nəticəsində bu qara köç çoxalacaqdır.  İnsanların alış-veriş gücü tamamilə azalacaq. Hakimiyyətlə xalq arasında yaranan bu qopuqluğun, bu uçurumun daha heç bir halda aradan qalxması imkanı yoxdur”, - deyə davamında ekspert bildirib.

Güneyli professor Amerika Birləşmiş Ştatlarının İranla bağlı siyasətində hələ də təzyiq və şiddət tətbiq etməyi məqsəd qoyduğunu düşünür: 

“Ehtimal olunur ki, bu şiddət müəyyən bir səviyyədə saxlanacaq və təzyiq yavaş-yavaş artırılacaq.  ABŞ üçün heç bir zaman İran xalqının konkret bir əhəmiyyəti, önəmi olmamışdır. Bəlkə də, sadəcə bütün bu etirazlar, üsyanlar və rejimin törətdiyi qətliamlar bir bəhanədir ki, İrana xarici müdaxilə edilsin. İran hakimiyyətində isə, təəssüflər olsun ki, ağıl deyilən bir şey yoxdur. Və yalnız insanları öldürməklə, cinayətlərə imza atmaqla, diktatorlarla bərabər digər ölkələrə müdaxilələr etməklə İranın özünə xarici müdaxiləni asanlaşdırmış olub…”

Ekspert həm də İranda vətəndaş savaşının baş verəcəyindən ehtiyatlanır:

“Lakin ölkəyə növbəti xarici müdaxilə baş verəcəyi halda ən qorxulu ssenari İranda bir iç savaşın- vətəndaş müharibəsinin baş verməsidir. Bu, çox qorxulu bir vəziyyət olar. Bir çox insan bunu mümkünsüz hesab etsə də, mən düşünürəm ki, xarici müdaxilə bunun əsas səbəbi ola bilər. Xarici müdaxilə olmasa da, vəziyyətin belə davam etməsi halında bu dəfə daha çox insan və daha şiddətli şəkildə küçələrə çıxacaq və onu nə qədər basdırmağa, əzməyə çalışsalar da, yatırtmaq mümkün olmayacaq. Həm də ona görə ki, iqtidardakılar yaxşı bilir ki, ikinci bir hərəkat baş verərsə və yenidən xalqa qarşı eyni cinayətlər törədilərsə, bu dəfə milyonlarla insan küçələrə çıxacaq və bu rejimi siləcək...”

“Sizcə, ABŞ və İsrailin İrana qarşı növbəti genişmiqyaslı hücumu ehtimalı nə qədərdir?” sualına isə Rza Talibi belə cavab verib:

“Kəhanət etmək, yəni münəccimlik etmək istəmirəm. Bilirsiz, çox sayda insan var ki, oturub burada kəhanət edirlər, guya gələcəyi proqnozlaşdırırlar, müxtəlif fikirlər irəli sürürlər. Belələri yalnızca reyting qazanmaq və gündəmi zəbt etmək üçün bunu edirlər. Heç kim dəqiq şəkildə bilmir ki, nə olacaq, nə baş verəcək və Amerika tərəfindən hansı planlar həyata keçiriləcək…”

Təqdim etdi: 

Sultan Laçın