ERMƏNİNİN SONRAKI AĞLI... Günahkar Ter Petrosyan və “Qarabağ hərəkatı” imiş?

Tarixən “müsəlmanın sonrakı ağlı…” kimi ifadədən istifadə etmişik və bunu özümüzə şamil etməyə öyrəşmişik. Yəni, vaxtında ağıllı, düzgün qərar verməyib, sonradan peşmançılıq çəkdiyimizi bu cür ifadə etmişik. Son zamanlar isə həmin misal qonşumuz olan, amma qonşuluq yox, nankorluq edən ermənilər üçün aktual və keçərli olub.

İndi ermənilər uzun illərdir bizə qarşı yürütdükləri çirkin düşmənçilik siyasətinin üzdə də olsa peşmançılığını çəkirlər. Peşman olmaq üçün də kifayət qədər ciddi əsasları – 44 günlük müharibədəki və sonrakı anti-terror əməliyyatındakı məğlubiyyətləri var. Gördülər ki, bir gün bütün pisliklərə görə cavab vermək məqamı çatır və həmin gün səni nə rus, nə fars, nə fransız qurtara bilmir…

Bu baxımdan Ermənistanda tanınmış politoloqlardan olan və Paşinyan hökumətinə müxalif mövqeyilə seçilən Aqrişti Kiviryan adlı politoloqun “facebook” paylaşımı diqqətə layiqdir. Bu paylaşım “erməninin sonrakı ağlı” ifadəsinə kifayət qədər uyğun gəlir. Ümumiyyətlə, son zamanlar erməni siyasi “camiyəsində” Ermənistanın sabiq prezidenti levon Ter-Petrosyan tez-tez hədəfə alınır. Buna da səbəb onun 1980-ci illərdə Qarabağda “erməni hərəkatı”nı başlatması və bununla da erməniləri “zibilə salmasıdır”dır.

Kiviryan da eyni mövqedən çıxış edir və bildirir ki, erməni rəhbərlərin apardığı səhv siyasət nəticəsində ermənilər vaxtilə Azərbaycanda malik olduqları oluqca sərfəli mövqeləri, vəzifələri, imkanları itirdilər: “Moskva hələ 1923-cü ildə “artsax məsələsi” üçün real qarşılıqlı kompromis variantı tapdı, Azərbaycanın tərkibində ermənilər üçün muxtar vilayət yaratdı və bu ölkədə ermənilərə çoxsaylı rıçaqlar verdi. Bütün bunlar 1988-ci ildə, o cümlədən Levon Ter-Petrosyanın rəhbərlik etdiyi “Qarabağ Komitəsi”nin fəaliyyəti nəticəsində süquta uğradı və erməni millətini məsələnin həllinin birləşməkdə, yəni Qarabağın Ermənistana birləşdirilməsində olduğuna inandırdılar. Nəticədə ermənilər Azərbaycandakı bütün hakim mövqelərini itirmiş, xeyli sayda erməni qaçqın vəziyyətinə düşmüş, təkcə Bakını və Azərbaycanın digər iri şəhərlərini deyil, Kürün sağ sahilinin ərazisini, Qarabağ düzünü də tərk etmişlər…”

Daha sonra Kiviryan ermənilərin vaxtında kompromisə getməməsinə haqq qazandırmağa çalışır. Çünki onlara təklif olunan kompromislər guya 1988-ci ilə qədərki şərtlərdən daha pis idi. Bununla yanaşı, politoloq yazır ki, əslində, həmin vaxt ermənilər Birinci Qarabağ Müharibəsindən qalib çıxdıqlarını düşünürkən aldanıblar: “Və birdən onlara deyirlər ki, birləşmə olmayacaq, dünya “artsax”ın müstəqilliyini tanımayacaq və məsələnin ən yaxşı həlli qarşılıqlı kompromis variantıdır. Yəni, bu qədər məşəqqət və mübarizədən sonra millətə 1988-ci ilə qədər ermənilərin Azərbaycanda malik olduqlarından hər cəhətdən daha pis variant təklif olundu.

Bəs bütün bu çətinliklərin, mübarizələrin məqsədi nə idi? O idi ki, bir qrup “Qarabağ hərəkatı” dalğası üzərində hakimiyyəti ələ keçirsin? Sonra da artıq iki xalqı qanlı düşmən edəndən sonra bu prosesi necə sıfırlamaq barədə düşünsün?”

Sözsüz ki, indiki “ağıllı şərhlərinə” baxmayaraq, Kiviryan və onun kimilər zamanında qatı millətçi, qaniçən şüarların və hərəkatların ardınca qaçan, işğalı bayram edən, qaniçənliyi dəstəkləyənlər olub. İndi isə bu yolun ermənilərin özlərinə də baha başa gəldiyini və vəziyyətlərinin hətta daha pis ola biləcəyini anlayırlar. Bir çoxları onu da anlayırlar ki, onları bu “oyuna” salan və onlardan istifadə edən Rusiyanın yox, Azərbaycanın və Türkiyənin ətəyindən yapışmaq, bütün qonşularla düz dolanmaq lazımdır.

Hər halda, sevindirici haldır ki, ermənilərin əksəriyyətinin gec və üzdə də olsa “ağıllarını başlarına yığmalarının” əlamətləri görünür. Əlbəttə, əgər rus bir tərəfdən, fars, fransız və s. digər tərəfdən yenə ağıllarını almasa…

C.Məmmədli

“AzPolitika.info”