Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Eşşək dərisinə BÖYÜK TƏLƏBAT, milyonlarla heyvan qətl edilir ARAŞDIRMA

Eşşək dərisinə BÖYÜK TƏLƏBAT, milyonlarla heyvan qətl edilir ARAŞDIRMA

Lent az saytından alınan məlumatlara görə, Icma.az xəbər verir.

Bir vaxtlar kənd təsərrüfatında yük daşıyan, su gətirən və insanların gündəlik işini asanlaşdıran eşşək son illərdə gözlənilmədən milyardlarla insanın diqqətindən kənarda qalan böyük bir beynəlxalq ticarətin mərkəzinə düşüb. Maraqlısı budur ki, bu ticarətdə əsas qiymətli məhsul nə ət, nə də süddür. Ən böyük tələbat eşşəyin dərisinədir.

Lent.az eşşək dərisinə dünyada artan tələbatın səbəblərini araşdırıb.

Eşşək dərisini bu qədər qiymətli edən nədir?

Məsələnin əsas ünvanı Çindir. Eşşək dərisindən “ejiao” adlandırılan ənənəvi məhsul hazırlanır. Bunun üçün dəridəki kollagen çıxarılaraq jelatinəbənzər maddə əldə edilir. Ejiao Çin ənənəvi təbabətində yüzillərdir istifadə olunur və son illərdə qida, içki və kosmetik məhsulların tərkibində də bazara çıxarılır.

Ejiao xüsusilə qan dövranının yaxşılaşdırılması, qanazlığı, yuxusuzluq və müxtəlif sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilərək reklam edilir. Lakin bu məhsula aid bütün sağlamlıq iddialarının müasir tibbdə yetərli elmi sübutu yoxdur.

Əvvəllər ejiao daha çox varlı təbəqənin istifadə etdiyi bahalı məhsul hesab olunurdu. Çində orta təbəqənin böyüməsi, əhalinin yaşlanması və məhsulun mediada populyarlaşması isə ona tələbatı kəskin artırıb. Reuters-in məlumatına görə, ejiaonun 500 qramının qiyməti təxminən on il ərzində 100 yuandan 2986 yuana qədər yüksəlib.

İldə təxminən 6 milyon eşşək

Problemin miqyasını göstərən ən diqqətçəkən rəqəm budur: hesablamalara görə, ejiao sənayesinin ehtiyacını ödəmək üçün hər il təxminən 5,9 milyon eşşək dərisi tələb olunur. Dünya Baytarlıq Assosiasiyası qlobal eşşək sayını təxminən 53,4 milyon baş qiymətləndirib.

Yəni hər il tələb olunan dəri sayı dünya eşşək populyasiyasının onda birindən də çoxuna bərabərdir.

Üstəlik, eşşəyi toyuq, donuz və ya digər sürətlə çoxalan təsərrüfat heyvanları kimi qısa müddətdə yetişdirmək mümkün deyil. Dişi eşşəyin hamiləliyi təxminən 11-14,5 ay davam edir və adətən bir bala doğulur. Buna görə də kəsilən milyonlarla heyvanın yerini sürətlə doldurmaq mümkün olmur.

Çində eşşəklər azaldı, gözlər Afrikaya çevrildi

Çinin özündə də eşşəklərin sayı kəskin azalıb. 1992-ci ildə ölkədə təxminən 11 milyon eşşək olduğu halda, sonrakı onilliklərdə bu göstərici 2 milyondan aşağı düşüb. Yerli ehtiyat tələbatı ödəmədiyindən tədarükçülər Afrika və Cənubi Amerika ölkələrinə üz tutublar.

Bu isə xüsusilə Afrika kəndlərində gözlənilməz sosial problem yaradıb. Çünki bir çox ailə üçün eşşək sadəcə heyvan deyil: onunla su və məhsul daşınır, torpaq işləri görülür, bazara yük aparılır.

Dərinin qiymətlənməsi eşşək oğurluğunu və qanunsuz ticarəti də gəlirli sahəyə çevirib. Heyvanı oğurlanan kəndli təkcə bir eşşəyi deyil, faktiki olaraq gündəlik nəqliyyat və əmək vasitəsini itirir.

Afrika İttifaqı müdaxilə etdi

Vəziyyət o həddə çatıb ki, 2024-cü ildə Afrika İttifaqı eşşəklərin dərisi üçün kəsilməsi və dəri ticarətinin qarşısının alınmasına yönəlmiş qitə miqyaslı qərarı dəstəkləyib. Araşdırmalarda ejiao istehsalının ildə 4-5 milyon və daha çox dəri tələb etməsinin qlobal eşşək populyasiyasına ciddi təzyiq yaratdığı vurğulanır.

Ancaq qadağa problemin avtomatik bitməsi demək deyil. Yüksək gəlir və böyük tələbat qaçaqmalçılıq riskini saxlayır. Müxtəlif ölkələrdə başqa məhsul adı altında gizlədilən eşşək dərisi yüklərinin aşkarlanması halları da qeydə alınıb.

Bəs Azərbaycan?

Azərbaycanda eşşək tarixən xüsusilə dağlıq və kənd ərazilərində yükdaşıma və təsərrüfat işlərində istifadə olunub. Lakin kənd təsərrüfatının mexanikləşməsi, avtomobil yollarının genişlənməsi və kiçik texnikanın yayılması bu heyvanlara əvvəlki ehtiyacı azaldıb. Azərbaycanla bağlı açıq rəsmi statistikada eşşək dərisinin ejiao sənayesi üçün genişmiqyaslı ixracına dair təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Buna görə, Azərbaycanı bu beynəlxalq ticarətin mühüm tədarükçüsü kimi təqdim etmirlər. Bununla belə, dünya bazarında milyonlarla eşşək dərisinə tələbatın mövcudluğu Azərbaycan üçün də diqqətə alınmalı məsələdir. Xüsusilə heyvanların mənşəyi məlum olmadan kəsilməsi, dərinin qeyri-rəsmi yollarla toplanması və ixracı kimi ehtimallar ciddi baytarlıq və gömrük nəzarəti tələb edən sahələrdir.

Əslində eşşək dərisi ətrafında yaranan bu bazar qlobal ticarətin ən qəribə nümunələrindən biridir: bir ölkədə qədim ənənəvi məhsula artan tələbat minlərlə kilometr uzaqda yaşayan kəndlinin gündəlik həyatına qədər təsir göstərə bilir. Dünənədək ucuz təsərrüfat heyvanı hesab edilən eşşəyin dərisi bu gün elə qiymətli xammala çevrilib ki, onun uğrunda qitələrarası qanunsuz ticarət şəbəkələri belə formalaşıb.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:144
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 03 Sentyabr 2026 10:53 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see365

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see319

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see304

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see284

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see283

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see279

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see279

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see274

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see257

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see252

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see249

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see244

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see241

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see238

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see235

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see234

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see227

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see221

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see206

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see192
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri