Fernan Magellan: qəhrəman, yoxsa qatil?

“Magellan” adlı yeni filmdə XVI əsrin ən məşhur səyyahlarından birinin mübahisəli həyatından bəhs olunacaq.

Kulis.az xəbər verir ki, filmin rejissoru filippinli kinorejissor Lav Diazdir.

Film portuqaliyalı səyyah Fernan Magellanın – ekran əsərində onu meksikalı aktyor Qael Qarsía Bernal canlandırır – “ədviyyat adaları” kimi tanınan indiki İndoneziyaya yeni dəniz yolu tapmaq arzusu ilə başlayan səfərindən bəhs edir. Vətənindən qaçaraq İspaniyaya sığınan Magellan İspaniya kralı I Karlosun dəstəyi ilə son dərəcə çətin bir ekspedisiyaya çıxır.

1519-cu ildə başlayan bu səyahət tarixə dünyanın ilk dünya səyahəti kimi düşüb. Lakin səfər son dərəcə ağır keçir: ekipaj üzvlərinin çoxu xəstəlikdən ölür, bəziləri isə qiyama görə edam edilir. Magellan özü isə 1521-ci ildə indiki Filippin ərazisində yerli sakinlərlə toqquşma zamanı həlak olur. Onun başladığı səfəri daha sonra kapitan Xuan Sebastian Elkano tamamlayır.

Bəzi tarixçilər Magellanın nailiyyətlərini Xristofer Kolumbun nailiyyətlərindən daha böyük hesab edir. Hətta NASA kosmik aparatlarından birinə onun adını verib. Lakin səyyahın mirası mübahisəsiz deyil. O, qeyri-qanuni ticarətdə ittiham olunması, ekipaj üzvlərinə qarşı sərt davranışı və Filippində yerli əhalini xristianlığı qəbul etməyə məcbur etməsi kimi iddialarla da xatırlanır.

Tarixçi Felipe Fernandez-Armesto “Straits: Beyond the Myth of Magellan” kitabında məşhur səyyahın qəhrəman obrazını tənqid edərək onu “ehtiyatsız fanatik” kimi xarakterizə edir. Onun sözlərinə görə, ekspedisiya zamanı 270 dənizçidən yalnız 18-i sağ qalıb və səfər iqtisadi baxımdan uğursuz olub.

Rejissor Lav Diaz filmin ssenarisini hazırlamaq üçün yeddi il araşdırma aparıb və Lissabon arxivlərində çalışıb. O, xüsusilə Magellanın çox vaxt diqqətdən kənarda qalan həyat yoldaşı Beatriz Barbosa və on il onun köləsi olmuş malakkalı Enriki kimi insanların hekayəsini ön plana çıxarıb.

Filmdə həmçinin Magellanın səfərləri zamanı baş verən müstəmləkəçi zorakılıq və yerli xalqlarla qarşıdurmalar da göstərilir. Rejissor bu mövzunu nümayişkaranə səhnələrlə deyil, daha çox hadisələrin nəticələrini göstərməklə təqdim etməyə üstünlük verdiyini deyir.

Ekran əsərində Magellanın Filippində ölümünün sirri də fərqli şəkildə təqdim olunur. Tarixi mənbələrə görə səyyah Lapulapu adlı yerli başçı tərəfindən öldürülüb. Lakin Diaz bu versiyanı şübhə altına alaraq hadisəni başqa prizmadan təqdim edir.

Rejissor ümid edir ki, film Magellanın səfəri barədə yalnız Avropa baxışını deyil, həm də yerli xalqların perspektivini əhatə edən daha balanslı bir müzakirə yaradacaq.