Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Fizika dünyasında həyəcan yaradan kəşf: 30 illik itmiş formul tapıldı

Fizika dünyasında həyəcan yaradan kəşf: 30 illik itmiş formul tapıldı

Icma.az, Olke.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Avstriya və Almaniyadan olan nəzəri fiziklərdən ibarət tədqiqat qrupu, uzun illərdir itmiş hesab edilən riyazi formulun həllinə yaxınlaşdıqlarını açıqlayıb. Bu formul, ulduz partlamaları olmadan da qara dəliklərin yarana biləcəyini iddia edən alternativ nəzəriyyəni izah edir.

"Ölkə.az" xəbər verir ki, araşdırma "Physical Review Letters” jurnalında dərc olunub və hələlik birbaşa müşahidə ilə təsdiqlənməsə də, erkən kainatın strukturu ilə bağlı yeni nəzəri qapılar açır.

Klassik yanaşmaya görə qara dəliklər adətən böyük kütləli ulduzların supernova partlayışı nəticəsində yaranır. Lakin yeni modelə görə, müəyyən şərtlər altında məkan-zaman toxuması öz-özünə "kritik çökmə” adlanan prosesə girə bilər və bu, kiçik miqyaslı qara dəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.

Bu ideyanın əsası 1993-cü ildə kanadalı fizik Matthew Choptuik tərəfindən aparılan simulyasiyalara dayanır. O dövrdə aparılan hesablamalar göstərmişdi ki, məkan-zaman müəyyən həddə çatdıqda özünü təkrarlayan mürəkkəb bir struktur formalaşdırır. Lakin bu fenomen uzun müddət tam riyazi çərçivəyə salına bilməmişdi.

Suyun buza çevrilməsi kimi: qeyri-sabit tarazlıq

Tədqiqatçılar bu prosesi suyun donması ilə müqayisə edirlər. Temperatur kritik həddə çatdıqda su molekulları ani şəkildə nizamlı struktura keçir və buz əmələ gəlir. Eyni şəkildə, məkan-zaman da kritik enerji həddində ya dağılır, ya da sıxılıb çökmə nəticəsində qara dəliyə çevrilir.

Alimlər bu prosesi təsvir etmək üçün çoxölçülü riyazi model hazırlayıblar və zamanla dəyişən vahid funksiya üzərindən sistemin davranışını izah etməyə çalışıblar. Bu yanaşma, uzun müddətdir "həll olunmaz” hesab edilən nəzəri boşluğu doldura bilər.

Vyana Texniki Universitetindən tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu formul gələcəkdə daha dəqiq modellərlə inkişaf etdirilə bilər və hətta müşahidə astrofizikası ilə birləşdirilərsə, qara dəliklərin yaranma mexanizmi barədə anlayışımızı kökündən dəyişdirə bilər.

Hazırda bu nəticələr yalnız nəzəri çərçivədə qalır. Lakin əgər gələcək müşahidələr bu modeli dəstəkləsə, qara dəliklərin yaranmasına dair mövcud klassik baxış ciddi şəkildə yenidən nəzərdən keçirilə bilər.(Qaynarinfo)

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:118
embedMənbə:https://olke.az
archiveBu xəbər 27 May 2026 09:00 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see400

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see321

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see300

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see299

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see296

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see291

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see289

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see275

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see273

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see269

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see259

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see254

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see253

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see247

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see235

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see230

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see210

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see207

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see188

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see183
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri