Fransada polis zorakılığı: Yeni hesabat “cəzasızlıq” problemini ifşa edir

Paris, 19 noyabr, AZƏRTAC

“Flagrant déni” adlı qeyri-hökumət təşkilatının (QHT) noyabrın 18-də yayımlanan hesabatı Fransa polis nəzarət sisteminin strukturu və işləmə mexanizmlərinin polis zorakılığı hallarında cəzasızlığa şərait yaratdığını iddia edir.

AZƏRTAC xəbər verir ki, “Polisə nəzarət: hər şeyi niyə dəyişmək lazımdır” adlı hesabatda QHT polis əməkdaşları barəsində edilən şikayətləri araşdıran qurumların struktur problemlərini ətraflı şəkildə göstərir. Hesabat Ədliyyə Nazirliyindən alınmış məlumatlara, zərərçəkmişlərin ifadələrinə, vəkillərin, araşdırmaçıların və polis əməkdaşlarının müsahibələrinə əsaslanır.

Hesabata görə, dövlət hakimiyyətini təmsil edən şəxslər (PDAP) tərəfindən törədilən zorakılıq halları son səkkiz ildə 60%-ə yaxın artıb: 2016-cı ildə 700 iş qeydə alınmışdısa, 2024-cü ildə bu rəqəm 1 110-a çatıb. Eyni zamanda, Milli Polis Müfəttişliyi (IGPN) əməkdaşlarının sayı azalıb və bu da şikayətlərin daha az tanınan və yerli səviyyədə fəaliyyət göstərən departament deontologiya mərkəzləri kimi strukturlar tərəfindən araşdırılmasına səbəb olub.

QHT-nin araşdırmasına görə, formal olaraq yalnız kiçik pozuntular üçün yaradılan bu mərkəzlər xeyli sayda işi, eləcə də ciddi zorakılıq hallarını öz üzərilərinə götürür. Bu isə rəsmi qaydalara ziddir.

“Flagrant déni” bu mərkəzlərin Milli Polis Baş Müfəttişliyində (IGPN) də az müstəqil olduğunu bildirir. Onlar Departament İctimai Təhlükəsizlik Direktorluğuna tabe olduğundan, bəzən öz həmkarları barəsində istintaq aparırlar. Bildirilir ki, bu mərkəzlər çoxlu işlərdən qurtulmaq üçün istifadə olunan bir “kənar otaq”dır və bu strukturlara göndərilən işlərin heç biri ittihamla nəticələnməyib.

Hesabat zorakılıq işlərində nəticəlilik səviyyəsinin də xeyli aşağı düşdüyünü göstərir. “Flagrant déni”nin hesablamalarına əsasən, bu göstərici hazırda 25%-ə enib. Bunun əsas səbəbləri kimi sistemin yüksək dərəcədə mərkəzləşdirilmiş və qapalı olması, resurs çatışmazlığı və şəffaflığın azlığı göstərilir. IGPN yalnız işlərin 10 %-ni araşdırdığını təsdiqləyib, qalan işlər isə daha az tanınan və nəzarət mexanizmləri zəif olan qurumlara yönləndirilir.

QHT bu vəziyyətin Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin tələblərinə zidd olduğunu bildirir. Həmin tələblərə görə, polis zorakılığı işlərində istintaq aparan qurumlar idarəolunan şəxslərdən struktur cəhətdən tam müstəqil olmalıdır. Hesabatda bəzi hallarda istintaqçıların təqsirləndirilən şəxslərlə yaxın münasibətləri – hətta “birlikdə kofe içmiş və ya siqaret çəkmiş” olmaları – problem kimi göstərilir.

“Flagrant déni” vəziyyəti dəyişmək üçün IGPN-in Daxili İşlər Nazirliyindən ayrılması, tam müstəqil müfəttiş orqanının yaradılması, deontologiya mərkəzlərinin fəaliyyətinin vahidləşdirilməsi və qurbanların şikayət verməsinin sadələşdirilməsi kimi bir sıra təkliflər irəli sürür. QHT, həmçinin parlamentin istintaq komissiyası yaratmasını və bunun ardınca qanun dəyişikliyi edilməsini tələb edir.

Hesabatda müsahibəsi yer alan sosioloq Sebastyən Roşe Fransa polis nəzarəti sisteminin digər Avropa ölkələri ilə müqayisədə geri qaldığını bildirir və sistemin yetərincə gücləndirilmədiyini vurğulayır.

Bu hesabat Fransada polis institutlarına inamsızlığın artdığı bir vaxtda yayımlanır. Xüsusilə Sainte-Soline hadisəsi kimi rezonanslı işlər – bir neçə nümayişçinin ağır xəsarət almasına baxmayaraq iki il sonra belə heç bir məsuliyyət müəyyən edilməməsi – ictimai narazılığı daha da artırıb.