Füzlinin intensiv inkişafı...

Şəfa ƏLİYEV,
Sumqayıt Dövlət Universitetinin professoru, iqtisad elmləri doktoru
Hazırda işğaldan azad olunmuş ərazilərdə keçmiş məcburi köçkünlərin öz doğma yurdlarına qayıdışı ilə bağlı intensiv proseslər gedir və layihələr həyata keçirilir. Bunlarla bağlı olaraq məqsədli dövlət proqramı da reallaşdırılır. Beləliklə, müqəddəs torpaqlarımızın cənnətə çevrilməsi və bu ərazilərdə sosial-iqtisadi inkişafın sürətləndirilməsi tədbirləri görülməkdədir. Digər tərəfdən, Böyük Qarabağ Zəfərinin 5 illiyi ərəfəsində artıq postkonflikt ərazilərdə 50 mindən çox insan məskunlaşıb. İri nəqliyyat layihələri həyata keçirilir və yüksək texnologiyalar əsaslı infrastruktur formalaşdırılır.
Dövlət başçısının müvafiq sərəncamı ilə 17 oktyabrı şəhər günü kimi qeyd edən Füzuli şəhəri Qarabağ iqtisadi rayonunun strateji inzibati vahidlərindən biri kimi diqqət çəkir. Şəhərin məskunlaşması prosesləri və inkişaf drayverləri artıq intensiv fazaya keçib. Şəhər təsərrüfatının formalaşdırılması, müasir və yüksək keyfiyyətli yaşayış massivlərinin istifadəyə verilməsi keçmiş məcburi köçkünlərimizin planlı şəkildə və məmnunluq şəraitində məskunlaşmasını təmin etməkdədir. Artıq Füzuli şəhərin füsünkar gözəlliyi və arxitektura baxımdan cəlbediciliyi göz oxşamaqdadır.
Füzuli şəhərinin formalaşmasının qədim tarixi var. 1403-cü ildən 1905-ci ilə kimi bu şəhərin adı Qarabulaq olub. Sonrakı dövrlərdə Rusiya imperiyasının təsiri altında yaşayış məskəninə çar polkovniki Qaryaginin adı verilib. Bundan əlavə, Füzuli inzibati ərazi vahidi kimi Qarabulaq adı ilə 1827-ci ildə təşkil olunub. SSRİ dövründə isə - 1930-cu il avqustun 8-də inzibati rayon status alıb və Qaryagin adlandırılıb. Amma, 1950-ci ildə böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin 400 illik yubileyi şərəfinə rayonun adı dəyişdirilərək Füzuli rayonuna çevrilib.
Füzuli rayonunun ərazisi mailli düzənliklərdən, eyni zamanda Qarabağ dağ silsiləsinin Cənub-Şərq ətəklərindən formalaşıb. Bu rayon Azərbaycanın Cənub sərhədləri baxımında, İranla Araz çayı boyunca sərhəd xətti kimi strateji əhəmiyyət daşıyır. Rayonun ərazisi 1,39 min kvadrat kilometrdir və hazırda əhalinin sayı 134 min nəfərdən çoxdur. Füzuli şəhəri ilə bərabər, Horadiz şəhəri də müasir infrastruktura malikdir. Füzuli rayonunda məcburi köçkünlər üçün salınmış 11 yeni Qayıdış, 5 Zobucuk, 1 Fin qəsəbələri ilə yanaşı, 82 kənd mövcuddur.
Son illərdə Füzuli şəhərinin yenidən qurulması prosesləri sürətlə davam edir. 2026-cı ilin sonuna kimi burada 22 min insanın yaşaması nəzərdə tutulur və bu, Böyük Qayıdış Proqramında öz əksini tapıb. Əhalinin rahat yaşaması üçün mühüm infrastruktur obyektləri tikilib. 2023-cü il oktyabrın 17-də Füzuli şəhəri günündə şəhərə köçmüş sakinlər və rayon ictimaiyyətinin nümayəndələri ilə görüşdə Prezident İlham Əliyev deyib ki, indi insanlar burada rahat yaşaya bilərlər:
“Onu da bildirməliyəm ki, biz bütün layihələri icra edərkən, o cümlədən məşğulluq məsələlərinə də böyük diqqət yetiririk... Şəhərin özünəməxsus məşğulluq imkanları var... Əminəm ki, müəyyən müddətdən sonra Qarabağ Azərbaycan iqtisadiyyatında təkanverici qüvvəyə çevriləcək. Çünki bizim iqtisadiyyatımızın bax, buradan qalxması ümumi inkişafa da böyük töhfə olacaqdır”.
Hesab edirik ki, Füzuli şəhərinin sürətli inkişafı Qarabağın dirçəldilməsində maksimum dinamikliyi təmin etməkdədir. Bunlarla bərabər, Füzuli şəhəri Qarabağ iqtisadi rayonunun sosial-iqtisadi inkişafında və güclü iqtisadiyyat strukturu formalaşdırılmasında önəmli rol oynayacaqdır”.
Şəhər gününüz mübarək olsun, doğma Füzulilər! Qarabağ və müstəqil Azərbaycanımız var olsun!