Gəlin Avropanın müdafiəsini yenidən möhtəşəm edək...

...Avropa müasir tarixdə əvvəlkindən daha çox müdafiəyə pul xərcləyir, lakin bu gün əsas sual xərclərin həcmi deyil, onun effektivliyidir.

Yeni strateji yanaşmanın mütəxəssisləri və müəllifləri vurğulayırlar ki, real döyüş effektivliyi təkcə büdcələrdən deyil, texnologiyanın tətbiq sürətindən, idarəetmə qərarlarından və texnoloji üstünlükdən asılıdır.

SİA-nın əldə etdiyi məlumata görə, ABŞ-ın Avropa təhlükəsizliyindəki rolunun dəyişməsi fonunda, NATO-nun Avropadakı müttəfiqləri getdikcə qitənin müstəqil müdafiəsini nəzərdən keçirməyə məcbur olurlar.

Vaşinqton hələ də vacib tərəfdaş olaraq qalır, lakin onun strateji prioritetləri dəyişir və ABŞ-ın müdafiə sənayesi bazası həddindən artıq yüklənir.

Bu şəraitdə Avropadan öz təhlükəsizlik sistemini - kəşfiyyat və komandanlıq, idarəetmə sistemlərindən raketdən müdafiə, kibermüdafiə, kosmik texnologiyaları və sursat istehsalına qədər qurması istənilir.

Məqsəd NATO daxilində muxtar və inamla hərəkət edə bilən "Avropa sütunu" yaratmaqdır.

Xüsusi diqqət texnoloji amilə yönəldilir. Müasir müharibə getdikcə proqram təminatına, dronlara, süni intellekt, sensorlara və robot sistemlərinə əsaslanır.

Qaliblər döyüş meydanında daha sürətli innovasiya edənlərdir.

Aİ "innovasiya və strateji sistemlər kvotası" tətbiq edə bilər -Aİ müdafiə xərclərinin ən azı 10 faizi qabaqcıl texnologiyalara və kritik infrastruktura ayrılmalı və 2030-cu ilə qədər tədricən 30 faizə çatdırılmalıdır.

Maliyyələşdirmə muxtar sistemlərin, süni intellekt və dəqiq silahların inkişafını, eləcə də peyk kəşfiyyatını, təhlükəsiz rabitəni və inteqrasiya olunmuş logistikanı əhatə etməlidir. Prosesləri sürətləndirmək üçün ənənəvi bürokratik sistemdən kənarda ayrıca “sürətli satınalma dairəsi” yaratmaq təklif olunur.

Dövlətlər, ordu, sənaye və özəl kapital arasında “Komanda Avropası” formatında əməkdaşlığa ehtiyac da vurğulanır. Bu yanaşma innovasiyanı sürətləndirməli, sənayeni gücləndirməli və xarici təchizatçılardan asılılığı azaltmalıdır.

Avropa sadəcə xərcləri artırmaqla deyil, həm də texnologiyaların tətbiqini kökündən sürətləndirməklə və strateji muxtariyyəti vurğulamaqla daha da güclənəcək.

Əli Babayev