Icma.az
close
up
RU
Menu

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

Dişlər yaddaş kartımızdır?

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

Gen mühəndisliyində ilk: İnsan embrionunun kodu hərf hərf redaktə edilib

Gen mühəndisliyində ilk: İnsan embrionunun kodu hərf hərf redaktə edilib

Xalq qazeti saytına istinadən Icma.az xəbər verir.

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Kolumbiya Universitetinin (Nyu-York) tədqiqatçıları dünya elmində ilk dəfə olaraq "əsasların redaktəsi" (base editing) adlı unikal texnologiya vasitəsilə insan embrionlarının genomunda nöqtəvi dəyişikliklər ediblər

"bioRxiv" preprint serverində dərc olunan bu araşdırma elmi ictimaiyyətdə həm böyük ruh yüksəkliyi, həm də ciddi narahatlıq doğurub. Belə ki, yeni metod DNT-dəki konkret mutasiyaları tək bir nukleotid səviyyəsində, daxili struktura zərər vermədən düzəltməyə imkan verir. Lakin bu addım gələcək insanların fiziki və davranış xüsusiyyətlərinin süni şəkildə dəyişdirilməsi ilə bağlı ciddi etik sualları yenidən gündəmə gətirib.

İndiyə qədər geniş istifadə olunan məşhur "CRISPR-Cas9" texnologiyası DNT zəncirlərini tam kəsərək hüceyrənin təbii bərpa mexanizmini işə salır. Bu üsul talassemiya, oraqvari hüceyrəli anemiya və karbamoyl fosfat sintetaza 1 (CPS-1) çatışmazlığı kimi irsi xəstəliklərin müalicəsində effektiv olsa da, xromosom strukturunun pozulması və genetik materialın itirilməsi kimi böyük risklər daşıyır. Kolumbiyalı alimlərin təklif etdiyi "əsasların redaktəsi" metodu isə DNT zəncirini kəsmir, kodu təşkil edən "hərfləri" bir-bir dəyişir. Sınaqlar çərçivəsində tədqiqatçılar eyni vaxtda üç gendə adenini (A) quaninlə (G) əvəzləyiblər. Bu dəyişiklik infarkt riskini azaldan və "pis" xolesterolu tənzimləyən "PCSK9" genini sıradan çıxarıb, həmçinin qan xəstəliklərinin qarşısını alan qoruyucu fetal hemoqlobin genlərini (HBG1 və HBG2) aktivləşdirib.

Yale Universitetinin ginekoloqu Emre Seli bu nailiyyəti gen mühəndisliyində "böyük konseptual dönüş" adlandırıb. Sidney Universitetinin eksperti Qreq Nili isə qeyd edib ki, bu kəşf insan embrionu ilə iş zamanı əvvəlki aqressiv üsullarla müqayisədə elmin daha ehtiyatlı və etik cəhətdən əsaslandırılmış yanaşmaya keçdiyini göstərir.

Bununla belə, texnologiyanın hələ kliniki tətbiq üçün hazır olmadığı bildirilir. Layihənin həmmüəllifi, bioloq Diter Eqli qeyd edib ki, gen dəyişikliklərinin embrionun bütün hüceyrələrində eyni dərəcədə getməməsi (mozaisizm problemi) hələ də qalmaqdadır. Bundan əlavə, DNT redaktorunu hüceyrəyə daşıyan matris RNT-nin yüksək konsentrasiyası hüceyrə bölünməsini poza bilər.

Eksperiment həm də "dizayner uşaqlar" (xarici görünüşü və intellekti sifarişlə dəyişdirilmiş insanlar) dövrünün başlaya biləcəyi qorxusunu artırıb. Stanford Universitetinin bioetiki Henk Qrili xəbərdarlıq edir ki, gələcəkdə süni mayalanma və genetik test laboratoriyalarının asanlıqla yaradılması nəzarətsiz manipulyasiyalara və genetik səhvlər ucbatından ağır xəstəliklərlə doğulan uşaqların ortaya çıxmasına səbəb ola bilər. 2018-ci ildə çinli alim He Jiankuinin insan embrionlarını redaktə etməsi və bu prosesin iki əkiz qızın doğulması ilə nəticələnməsi dünyada böyük qalmaqala səbəb olmuş, alim 3 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdi.

Diter Eqli isə bu cür narahatlıqların bir qədər vaxtından əvvəl olduğunu, mövcud texnologiyaların mürəkkəb genetik xüsusiyyətləri dəyişmək gücündə olmadığını vurğulayır. O, bu metodların insanı "təkmilləşdirmək" üçün deyil, yalnız ağır irsi xəstəliklərin qarşısını almaq üçün elmi araşdırma predmeti olaraq qalmalı olduğunu müdafiə edir.

Hazırladı:

Arzu ƏLİYEVA
XQ

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:127
embedMənbə:https://xalqqazeti.az
archiveBu xəbər 09 İyun 2026 12:50 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see455

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see330

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see318

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see303

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see302

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see297

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see273

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see259

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see256

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see236

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see230

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see221

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see221

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see218

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see209

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see207

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see204

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see203

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see198

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see195
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri