Gəncənin tarixi adının bərpasından 35 il ötür AZƏRTAC

Gəncə, 30 dekabr, Elcan Məmmədov, AZƏRTAC

Hər il olduğu kimi, bu il də gəncəlilər 31 Dekabr - Dünya Azərbaycanlıların Həmrəyliyi Günü və Yeni ilin gəlişi ərəfəsində daha bir bayramı qeyd edirlər. Dəfələrlə adı dəyişdirilən Nizami yurdunun tarixi Gəncə adı 1989-cu il dekabrın 30-da özünə qaytarılıb. 1989-cu ildə Kirovabad Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin sessiyasında sözügedən məsələ müzakirə olunub. Gəncə adının bərpası təklifi qəbul edilib və ertəsi gün qərar verilib.

Tarixçi, dosent Sevda Abdullayeva AZƏRTAC-ın bölgə müxbirinə müsahibəsində Gəncənin tarixi adının bərpasının ilk addımlarının Ulu Öndər Heydər Əliyevin ölkəmizə ilk dəfə rəhbərlik etdiyi illərdə atıldığını deyib: “Ümummilli Lider Heydər Əliyev 1969-cu ildə Azərbaycanda ilk dəfə rəhbərliyə gəldikdən sonra milliləşmə və öz tarixi köklərimizə qayıtma istiqamətində atdığı addımlardan biri də o zamankı Kirovabadda “Yeni Gəncə” qəsəbəsinin salınması barədə qərarın qəbul edilməsi oldu. Bu, şəhərin tarixi adının bərpası üçün hələ Sovetlər dönəmində atılan ən ciddi addımlardan biri idi. Həmçinin 1980-ci ildə Ulu Öndər Heydər Əliyevin təkidi ilə Gəncə şəhəri iki rayona bölünüb. Rayonlardan biri Kəpəz, digər isə Gəncə adlandırılıb”.

Dörd min illik zəngin tarixə malik Gəncə şəhəri 1804-cü ildən 1918-ci ilədək Yelizavetpol adını daşıyıb. 1918-ci ildə Gəncə adı yenidən bərpa edilsə də, 1935-ci il fevralın 22-də şəhərin adı dəyişdirilərək Kirovabad olub. Nəhayət, 54 il sonra, 1989-cu il dekabrın 30-da Gəncə şəhərinin adı özünə qaytarılıb.

“Gəncənin tarixi adının bərpa edilməsi məsələsini ilk dəfə Əməkdar jurnalist Nüşabə Məmmədli gündəmə gətirib. 1987-ci il fevralın 17-də Bakıda jurnalistlərin VII Qurultayında Rəyasət Heyətində yer alan N.Məmmədli Kirovabad adının dəyişdirilərək şəhərin tarixi adının bərpa edilməsi ilə bağlı məsələ qaldırır. Onun çıxışı ovaxtkı rəhbərlik tərəfindən xoş qarşılanmasa da, xalq tərəfindən bəyənilib. Bu təklifə görə Nüşabə xanım hətta təqiblərə və təzyiqlərə də məruz qalıb”, - deyə tarixçi əlavə edib.

Nizami yurdunun adının özünə qaytarılması ilə bağlı 1990-cı il yanvarın 2-də Gəncədə təntənəli iclas keçirilib və xalq 1989-cu il dekabrın 30-da verilən bu qərarı böyük ruh yüksəkliyi ilə qarşılayıb. Beləliklə, vətənsevər insanların illərlə uğrunda mübarizə apardığı, bu yolda təqiblərə, təzyiqlərə məruz qaldığı bir arzu sonda uğurla nəticələnib.