Gərginlik: Azərbaycan Rusiyaya belə cavab verə bilər 10 metod

“Azərbaycan Hava Yolları”na məxsus təyyarənin ötən il dekabrın 25-də qəzaya uğraması ilə bağlı Qazaxıstan Nəqliyyat Nazirliyinin gözlənilən hesabatı hava gəmisinin Rusiya tərəfindən vurulduğunu təsdiqləyib. Buna baxmayaraq, rəsmi Moskva hələ də məsuliyyəti üzərinə götürüb lazımi addımları atmır və müxtəlif yollarla məsələdən boyun qaçırmağa çalışır.

Belə bir məqamda Azərbaycan Rusiya ilə bağlı hansı addımları ata bilər?

Globalinfo.az-a danışan politoloq Əlimusa İbrahimov deyib ki, Rusiya Azərbaycan təyyarəsinin vurulmasına görə məsuliyyəti üzərinə götürməkdən imtina edərsə, Bakının cavab üçün bir sıra diplomatik, siyasi və strateji variantları var:

“Azərbaycanın ata biləcəyi bəzi potensial addımları belə qruplaşdırmaq olar:

Rusiya səfirinin XİN-ə çağırılması: Azərbaycan hadisəyə etiraz etmək və izahat tələb etmək üçün Rusiyanın Bakıdakı səfirini rəsmi olaraq XİN-ə çağıra bilər.

Azərbaycan hökuməti Rusiyanın hərəkətlərini pisləyən sərt ictimai bəyanatlar verə, Moskvaya heç olmasa hadisəni etiraf etməsi üçün təzyiq göstərə bilər.

Beynəlxalq forumlarda problemin müzakirəyə çıxarılması: Azərbaycan Rusiyanın regionda sabitliyi pozan hərəkətlərini vurğulayaraq məsələni BMT, ATƏT və İƏT kimi beynəlxalq təşkilatlara çatdıra bilər.

Türkiyə ilə müdafiə sahəsində əməkdaşlığın dərinləşdirilməsi: Azərbaycan bu hadisədən Türkiyə ilə hərbi əməkdaşlığını daha da gücləndirmək, o cümlədən birgə təlimlər və silahlar əldə etmək üçün bəraət əldə edə bilər.

NATO və Qərblə tərəfdaşlıq əlaqələrinin genişləndirilməsi: Bakı Rusiyaya siqnal verə bilər ki, onun dəlilləri qəbul etməkdən boyun qaçırması Azərbaycanı NATO-ya üzv kimi olmasa da, strateji tərəfdaş kimi yaxınlaşdıra bilər.

Rusiyadan enerji və ticarətindən asılılığın azaldılması: Avropanın mühüm enerji təchizatçısı kimi Azərbaycan müəyyən ticarət razılaşmalarını azaltmaq kimi Rusiyadan iqtisadi asılılıqlardan uzaqlaşmağın yollarını araşdıra bilər.

Regional enerji layihələrində Rusiyanın maraqlarının qarşısının alınması: Azərbaycan Cənub Qaz Dəhlizi və ya Xəzər regionundan keçən tranzit marşrutları kimi enerji layihələrində Rusiyanın iştirakını məhdudlaşdırmaq üçün Türkiyə ilə birgə hərəkət edə bilər.

Rəsmi Təhqiqatın Başlanması: Azərbaycan Rusiya qüvvələrinin məsuliyyət daşıdığını sübut etmək üçün sübutlar toplayaraq müstəqil hərbi araşdırma apara bilər:

Beynəlxalq hüquqi tədbir görmək üçün müraciət: Çətin olsa da, Azərbaycan Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi (ICJ) və ya Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi (AİHM) vasitəsilə hüquqi tədbirlər həyata keçirə bilər.

Rusiya KİV-nin təsirinin qarşısının alınması və ya tamamilə məhdudlaşdırılması: Azərbaycan hakimiyyəti regionda Kreml mənafeyini qoruyan Rusiya təbliğat şəbəkələrinə məhdudiyyətlər qoya bilər.

Mərkəzi Asiya və Şərqi Avropa dövlətləri ilə daha çox yaxınlaşma: Azərbaycan Rusiyanın təcavüzkar hərəkətlərini tənqid edən Ukrayna, Gürcüstan və Baltikyanı ölkələrlə əməkdaşlığı genişləndirə bilər”.