“Gərginliyin artması enerji bazarlarına da birbaşa təsir göstərir” ŞƏRH

“ABŞ ilə İran arasında münasibətlər uzun illərdir davam edən siyasi, hərbi və geosiyasi rəqabət fonunda formalaşır. Son dövrlərdə baş verən hadisələr isə bu gərginliyi daha da artıraraq regionda təhlükəsizliklə bağlı narahatlıqları gücləndirib. Qarşıdurmanın əsas səbəbləri sırasında İranın nüvə proqramı, ABŞ-ın tətbiq etdiyi iqtisadi sanksiyalar, eləcə də tərəflərin Yaxın Şərqdə nüfuz uğrunda mübarizəsi dayanır”.

Bu sözləri SİA -ya açıqlamasında politoloq Züriyyə Qarayeva deyib.

Onun sözlərinə görə, Vaşinqton hesab edir ki, İranın nüvə proqramı hərbi məqsədlərə yönələ bilər və bu, beynəlxalq təhlükəsizlik üçün risk yaradır:

”Tehran isə bütün ittihamları rədd edərək nüvə fəaliyyətinin yalnız dinc məqsədlər daşıdığını bildirir və müdafiə potensialını gücləndirməyi ölkənin qanuni hüququ kimi qiymətləndirir.

Mövcud mərhələdə tərəflər arasında açıq müharibə müşahidə olunmasa da, qarşılıqlı təzyiq siyasəti davam edir. ABŞ diplomatik və iqtisadi vasitələrlə İrana təsir göstərməyə çalışır, İran isə regional müttəfiqləri və hərbi potensialı vasitəsilə çəkindirmə strategiyasını ön plana çıxarır. Bu isə Yaxın Şərqdə istənilən lokal insidentin daha geniş miqyaslı böhrana çevrilməsi riskini artırır.

Gərginliyin artması enerji bazarlarına da birbaşa təsir göstərir. İranın strateji mövqeyi, xüsusilə də Hörmüz boğazına nəzarət imkanları səbəbindən regionda baş verə biləcək hər hansı hərbi eskalasiya qlobal neft və qaz bazarlarında qiymət artımına, inflyasiya təzyiqlərinin yüksəlməsinə və beynəlxalq ticarət marşrutlarında ciddi çətinliklərə səbəb ola bilər.

Bununla belə, genişmiqyaslı müharibə ssenarisi hələ də ən arzuolunmaz variant hesab olunur. Çünki belə bir münaqişə təkcə ABŞ və İran üçün deyil, bütün Yaxın Şərq regionu, eləcə də dünya iqtisadiyyatı üçün ağır nəticələr doğura bilər. Məhz buna görə tərəflər sərt bəyanatlar və qarşılıqlı təzyiqlərlə yanaşı, birbaşa hərbi toqquşmadan yayınmağa çalışırlar.

Ekspertlər hesab edirlər ki, gərginliyin idarəolunan səviyyədə saxlanılması üçün diplomatik kanalların açıq qalması və beynəlxalq vasitəçilik təşəbbüslərinin davam etdirilməsi vacibdir. Əks halda, kiçik bir hərbi insident və ya yanlış strateji qərar belə regionda genişmiqyaslı təhlükəsizlik böhranına səbəb ola bilər”.