Gözünü aç, amma ağzını yum: Niyə Ermənistana hər şey olar?

Son günlər Ermənistan cəmiyyətində baş verən hadisələr - iş adamı Samvel Karapetyanın, bir neçə keçmiş deputatın, keşişlərin həbsi, polis zorakılığı və Eçmiədzin kilsəsi ilə dövlət arasında gərginliyin artması bu ölkədə hüquq sisteminin və siyasi azadlıqların ciddi sual altına düşdüyünü göstərir.

Ancaq bu gərgin və hüquq pozuntularının bol olduğu mənzərə qarşısında qəribə bir səssizlik hökm sürür: nə Avropa Şurası, nə ATƏT, nə ABŞ Dövlət Departamenti, nə də beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatları bu hadisələrlə bağlı ciddi mövqe ortaya qoyur. Halbuki eyni proses Azərbaycanda və ya Qərbin təsirində olmayan başqa bir ölkədə yaşansaydı, dərhal beynəlxalq aləmdən ard-arda sərt bəyanatlar, təcili çağırışlar və hətta sanksiyalar müzakirə edilərdi.

Bəs Ermənistan niyə istisnadır?

Nikol Paşinyan hökuməti hakimiyyətə gəldiyi gündən etibarən Ermənistanı Qərbə daha da yaxınlaşdırmağa çalışır. İrəvanın KTMT-dəki fəaliyyətini dondurmaq, ölkədəki Rusiya hərbi kontingentinə münasibətdə sərt mövqe tutmaq, Fransa və Avropa İttifaqı (Aİ) ilə dərinləşən əlaqələr bu yanaşmanın əsas göstəriciləridir. Qərb isə görünür, Ermənistanın bu dönüşünü riskə atmamaq üçün onun daxilində baş verən hüquq pozuntularına göz yummağa üstünlük verir. Yəni insan haqları Qərb üçün təzyiq alətindən başqa bir şey deyil. Deməli, Ermənistan da Qərb üçün geosiyasi layihədən başqa bir şey deyil və bu layihənin uğuru üçün demokratik dəyərlər, hüquqlar və azadlıqlar - ali prinsiplər arxa plana keçə bilər.

İndiyə qədər Ermənistan Apostol Kilsəsi dövlətin və cəmiyyətin içində ən böyük təsir gücünə malik dini qurum olub. Lakin indi Eçmiədzinlə hökumət arasında münasibətlər gərginləşir, kilsə rəhbərləri və keşişlər həbs edilirlər, onlara qarşı ictimai kampaniyalar aparılır. Əgər bu, hansısa müsəlman ölkəsində baş versəydi, beynəlxalq aləmdə "dini azadlıqların boğulması" kimi qiymətləndirilərdi. Amma mövzu Ermənistan və ya Qərbin diktəsi altında olan başqa bir ölkədirsə, səssizlik hökm sürməyə başlayır. Beləliklə, hüquq pozuntuları, insan haqlarının tapdanması, dini və siyasi təqiblər Qərbin himayəsində olan ölkədə baş verdiyindən, demək olar ki, beynəlxalq medianın və institutların radarından yayınır.

Hüquq hamı üçün olmalıdır

Beynəlxalq hüquq institutlarının etibarı və obyektivliyi onların bütün ölkələrə eyni ölçüdə yanaşmasından asılıdır. Ermənistandakı proseslərə göz yummaq, Azərbaycana və digər ölkələrə isə sərt reaksiya vermək təkcə ədalət prinsipinə zidd deyil, eyni zamanda, beynəlxalq institutların nüfuzuna ciddi zərbədir. Hüquq və azadlıqlar seçilmiş regionlara və ya ideoloji yaxınlığa görə fərqli tətbiq olunmamalıdır. Əks halda, insan haqları anlayışı siyasi alətə çevrilərək öz mənasını itirəcək, necə ki itirir. Bu ikili standartlar son nəticədə nə Ermənistana demokratiya gətirir, nə də bölgədə ədalətli və davamlı sülhə töhfə verir.

Mərahim Nəsib