Gündüz yuxusu ölüm riskini artırır XƏBƏRDARLIQ

Qısa istirahət faydalı ola bilər, lakin bir neçə əlavə dəqiqə sağlamlıq mənzərəsini tamamilə dəyişdirə bilər.

Gündüz yuxuları tez-tez yuxusuzluqdan sonra sağalmağın sadə bir yolu hesab olunur, lakin onların müddəti sağlamlıq üçün nəticələrə səbəb ola bilər. 

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən məlumatına görə, 300 mindən çox insanın iştirak etdiyi geniş bir analiz, uzun gündüz yuxuları ilə müxtəlif səbəblərdən ürək-damar xəstəlikləri və ölüm nisbətlərinin artması arasında əlaqə olduğunu aşkar edib.

Bu, 2026-cı il üçün yeni bir təcrübə deyil. Tədqiqat 2020-ci il Avropa Kardiologiya Cəmiyyəti Konqresində təqdim edilib. Müəlliflər ümumilikdə 313.651 nəfərin iştirak etdiyi 20-dən çox əvvəlki tədqiqatın nəticələrini birləşdiriblər. İştirakçıların təxminən 39 faizi müntəzəm olaraq gündüz yuxusu alıb.

Ən təəccüblü nümunə uzun müddət mürgüləyənlər arasında müşahidə olunub. 60 dəqiqədən çox davam edən mürgüləmələr, az mürgüləyənlərlə müqayisədə, hər hansı bir səbəbdən ölüm riskinin təxminən 30 faiz, ürək-damar xəstəlikləri riskinin isə 34 faiz artması ilə əlaqələndirilib.

Lakin bu rəqəmlər bir saatlıq yuxunun birbaşa ürəyə zərər verdiyini və ya ömrü qısaldırdığının sübutu kimi şərh edilməməlidir. Tədqiqat müşahidə xarakterli olub və statistik əlaqəni ortaya çıxarıb. İnsanlar xroniki xəstəliklər, zəif gecə yuxusu, yaş və ya sağlamlığa təsir edə biləcək digər amillər səbəbindən daha tez-tez mürgülə bilərlər.

Gecə yuxusunun müddəti nəzərə alındıqdan sonra başqa bir vacib detal ortaya çıxıb. Uzun gündüz yuxusu ilə ölümün artması arasındakı əlaqə gecə altı saatdan çox yatan insanlarda davam edib. Bu o deməkdir ki, nəticələri yalnız xroniki yuxu çatışmazlığını kompensasiya etmək cəhdləri ilə izah etmək olmaz.

Tədqiqatçılar həmçinin fərdi iştirakçı qrupları arasında fərqlər aşkar ediblər. Ümumi nümunədə istənilən müddətdə gündüz yuxusu ölüm riskinin 19 faiz artması ilə əlaqələndirilib. Qadınlar arasında risk yatmayanlar arasında 22 faiz, yaşlı iştirakçılar arasında isə fərq 17 faiz təşkil edib.

Qısa yuxularla tamamilə fərqli bir mənzərə müşahidə edilib. Bir saatdan az davam edən gündüz yuxuları ürək-damar xəstəlikləri riskinin artması ilə əlaqəli olmayıb. Bundan əlavə, müəlliflər təxminən 30-45 dəqiqəlik qısa yuxuların gecə kifayət qədər yatmayan insanlar üçün faydalı ola biləcəyini irəli sürüblər.

Tədqiqat uzun gündüz yuxularının niyə daha pis sağlamlıq nəticələri ilə əlaqəli olduğuna dair qəti bir cavab vermir. Mümkün səbəblərdən biri, gün ərzində bir neçə saat müntəzəm olaraq yatmaq ehtiyacının özü, onların səbəbi deyil, gecə yuxusunun pozulmasının və ya digər sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilməsidir.

Buna görə də, bu nəticələr gündüz yuxusundan tamamilə imtina etməyiniz lazım olduğu anlamına gəlmir. Belə yuxuların müddəti və davamlı yuxululuğun əsas səbəbləri daha vacibdir. Əgər bir şəxs kifayət qədər gecə istirahətinə baxmayaraq, müntəzəm olaraq bir saat və ya bir neçə saat gündüz yuxusuna ehtiyac duyursa, bu, onun yuxu keyfiyyətini və ümumi sağlamlığını nəzərə almaq üçün bir səbəb ola bilər.