Günəş sistemində nəhəng planetin izləri aşkarlandı

Beynəlxalq astronomlar qrupu erkən Günəş sistemində başqa bir buz nəhənginin mövcud ola biləcəyi və sonradan ulduzlararası fəzaya atıldığı qənaətinə gəlib. Tədqiqatçıların fikrincə, onun cazibə qüvvəsinin təsiri Uranın peykləri arasında toqquşmalara səbəb ola və xarici Günəş sisteminin görünüşünü dəyişdirə bilərdi.

"Ölkə.az" xəbər verir ki, tədqiqat "Icarus" jurnalında dərc edilib .

Məşhur Nitsa modelinə görə, təxminən 4-4,5 milyard il əvvəl nəhəng planetlərin orbitləri hazırkı vəziyyətlərindən tamamilə fərqli olub. Günəş sisteminin formalaşmasından sonra Yupiter, Saturn, Uran və Neptun ciddi dinamik qeyri-sabitlik dövrü yaşayıb. Planetlər dəfələrlə bir-birinə yaxınlaşıb və qarşılıqlı cazibə qüvvəsinin təsiri altında orbitləri dəyişib.

Bu nəzəriyyənin əsas sirrlərindən biri nəhəng planetlərin adi peyklərinin taleyi ilə bağlıdır. Belə qarışıq fonunda onların bir çoxu kosmosa atılmalı idi.

Bu problemi həll etmək üçün tədqiqatçılar erkən Günəş Sisteminin 122 kompüter modelini təhlil ediblər. Bu ssenarilər minlərlə alternativ arasından seçilib, çünki onlar müasir planetar düzülüşləri ən yaxşı şəkildə əks etdirir. Bəzi modellər əvvəlcə dörd deyil, beş və ya hətta altı nəhəng planetdən ibarət olub.

Hesablamalar göstərib ki, Yupiter və Uranın mövcud peyklərinin qorunub saxlanılma şansı olduqca azdır. Alimlər hər iki peyk sisteminin sağ qalma ehtimalını 15%-dən az qiymətləndiriblər. Nəzərdən keçirilən bütün ssenarilərdən yalnız biri həm planetləri, həm də onların peyklərini qoruyub saxlaya bilərdi.

Uranla yaxın təmaslar xüsusilə dağıdıcı olub. Digər nəhəng planet yaxından keçəndə onun cazibə qüvvəsi peyklərinin orbitlərini o qədər pozub ki, onlar yüksək sürətlə bir-biri ilə toqquşub. Zibillər kosmosa səpələnmək əvəzinə, nəhəng buzlu material diski əmələ gətirib və sonra yeni peyklərə çevrilib.

Əgər fərziyyə doğrudursa, sistemimizdəki ən böyük planetlərdən biri milyardlarla il əvvəl ulduzlararası fəzaya atılmış və planetlərin və peyklərin orbitlərində yalnız dolayı izlər qoya bilərdi.

Elvin

Ölkə.az