Güneydə milli hərəkat dayanıb? “Pezeşkianın türk dilinə diqqəti çaşqınlıq yaradıb”

“Son zamanlar Güney Azərbaycan Milli Hərəkatının guya dayanması, yox olması ilə bağlı deyilənlər həqiqəti əks etdirmir”. 

Bu sözləri Güney Azərbaycan üzrə araşdırmaçı-jurnalist Elman Cəfərli “Cebheinfo.az”-a açıqlamasında deyib. O bildirib ki, İran demokratik dövlət olmadığı üçün sistemdənkənar güclər açıq-aşkar meydanda görünmür: 

“Belə vəziyyətdə onların legitim fəaliyyəti də müşahidə oluna bilməz. Adından da göründüyü kimi milli hərəkat “yeraltı” prosesdir. Burada fəaliyyət də, təşkilatlanma da gizli gedir. 

Məsələn, Sovet dönəmində Quzey Azərbaycanda kommunist rejiminə zidd yüzlərlə gizli təşkilat yaranmışdı. Azərbaycanın müstəqliiyinə imza qoyan Xalq Cəbhəsi isə yalnız yenidənqurma və aşkarlıq islahatlarından sonra 1989-cu ildə təsis edildi. İranda da təxminən eynidir”. 

Ekspert qeyd edib ki, İrandakı hakim teokratik rejim hər cür insan hüquqlarını və demokratik azadlıqları rədd edir: 

“Rejimin güclü repressiya aparatı var. Bununla belə, 1990-cı illərin ortalarından yaranmış Güney Azərbaycan Milli Hərəkatı xeyli məsafə qət edib. Bir neçə dəfə küçələrə çıxaraq rejimə güc göstərib. 2006-cı ilin may hadisələri zamanı rejim əməlli-başlı qorxuya düşmüşdü. 

Ondan sonra etirazlar “Traktor”un oyunlarına “Səhənd” stadionuna daşındı. Hazırda milli hərəkat səngimiş kimi görünə bilər, lakin rejim qarşısında qoyulan tələblər uğrunda mübarizə davam edir. Güneydə Abbas Lisani, Vədi Əsədi, Yürüş Mehrəlibəyli, Kərim Boksor, Əkbər Azad, Yaşar Piri kimi ana dili və milli kimlik hərəkatı fəalları var”. 

Həmsöhbətimiz vurğulayıb ki, Güney Azərbaycan Milli Hərəkatın tələbləri dəyişməyib: 

“Azərbaycan türkcəsində təhsil hüququnun təmin edilməsi, Urmu gölünün qurumasının və Qərbi Azərbaycanda gəlmə kürdlərin özbaşınalıqlarının qarşısının alınması yenə də əsas tələblərdir. Açığı, Məsud Pezeşkianın İran Prezidenti seçilməsi və türk dilinə diqqət göstərməsi milli hərəkatda bir çaşqınlıq yaradıb. 

İnsanlar düşünürlər ki, biz ana dilinə azadlıq tələb edirik, İran Prezidenti özü türk dilində danışır, şeirlər söyləyir. Ancaq bu da yanlış düşüncədir. Pezeşkianın Azərbaycan dilində danışması, müsahibələr verməsi, dahi şairimiz Şəhriyardan şeirlər söyləməsi bizi aldatmamalıdır. Unutmayaq ki, ona belə icazə verilib. Doğrudur, bu da ana dili hərəkatının uğurudur. Lakin tək Prezident yox, Xameneyi özü də türk dilində şeirlər söyləsə, biz aldanmamalıyıq”. 

Elman Cəfərli hesab edir ki, milli mübarizə davam etməlidir: 

“Urmu gölü tamamən quruyub. Qərbi Azərbaycanda kürd separatizminə rejimin gizli dəstəyi davam edir. İranın bütün ərazisində türkcə toponimlərə qarşı səlib yürüşü davam edir. Azərbaycanlılar öz övladlarına türkcə adlar qoya bilmirlər. Milli soyadlardan danışmağa dəyməz. Türklər öz övladlarına mütləq ərəb və fars adları qoymalıdırlar. 

İran rejiminin qeyri-fars millətlərinə qarşı diskriminasiya siyasəti davam etdikcə Güney Azərbaycan milli hərəkatı da var olacaq. Post-Peşekian dövründə Güney Azərbaycan milli hərəkatının, ana dili mübarizəsinin tamamilə başqa bir mərhələyə keçəcəyini indidən söyləyə bilərik. 

Təkcə bunu demək olar ki, İran rejiminin türkləri farsların içərisində assimilyasiya etmək cəhdləri artıq boşa çıxıb. Qaranlıq dövr artıq arxada qalıb. Türkiyə və Quzey Azərbaycanın mədəni təsirləri ilə Güneydə ana dilinə sevgi və diqqət artıb. Sosial şəbəkələrdə müşahidə etdiyimiz aktivlik yaxın gələcəkdə öz nəticələrini göstərəcək”. 

Elmir Mustafa 
“Cebheinfo.az”
 

Açar sözlər: Güney Azərbaycan Elman Cəfərli

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin