Hadrutun azad olunması Zəfərə aparan yolun dönüş nöqtəsi

44 günlük Vətən müharibəsinin hər günü Azərbaycan xalqının yaddaşına qəhrəmanlıq və qürur səhifəsi kimi həkk olunub. Lakin bu müharibədə elə hadisələr var ki, onların əhəmiyyəti yalnız bir yaşayış məntəqəsinin azad edilməsi ilə məhdudlaşmır. 2020-ci il oktyabrın 9-da Hadrutun işğaldan azad olunması məhz belə hadisələrdən biri idi.

Həmin gün Azərbaycan Ordusu təkcə strateji əhəmiyyətli bir əraziyə nəzarəti təmin etmədi, həm də müharibənin sonrakı gedişinə təsir göstərəcək mühüm hərbi üstünlük qazandı. Hadrutun azad edilməsi Azərbaycanın döyüş meydanında təşəbbüsü ələ aldığını göstərən mühüm hadisələrdən biri kimi tarixə düşdü.

Hadrutun hərbi-strateji əhəmiyyəti ilk növbədə onun coğrafi mövqeyi ilə bağlı idi. Bu əraziyə nəzarətin təmin olunması Azərbaycan Ordusunun cənub istiqamətində hərəkət imkanlarını genişləndirdi, Ermənistan qüvvələrinin müdafiə mövqelərinə ciddi təsir göstərdi. Hadrutun azad olunması sonrakı əməliyyatların daha əlverişli şəraitdə aparılmasına imkan yaratdı. Xüsusilə Füzuli və Xocavənd istiqamətlərində irəliləyiş, daha sonra isə Şuşaya doğru hərbi əməliyyatların inkişafı baxımından bu qələbənin mühüm rolu oldu. Başqa sözlə, Hadrutun azad edilməsi yalnız həmin ərazinin nəzarətə götürülməsi deyil, daha böyük hərbi hədəflərə doğru atılmış strateji addım idi.

Hadrut əməliyyatının siyasi və psixoloji əhəmiyyəti də az deyildi. Müharibənin ilk günlərindən Azərbaycan Ordusunun ardıcıl uğurları ölkə daxilində böyük ruh yüksəkliyi yaratmışdı. Hadrutun azad edilməsi isə bu inamı daha da gücləndirdi. Eyni zamanda, həmin dövrdə Ermənistan tərəfinin Hadrutun itirilməsini qəbul etməməsi və bununla bağlı ziddiyyətli məlumatlar yayması diqqət çəkirdi. Lakin döyüş meydanındakı real vəziyyət sonrakı günlərdə daha aydın görünməyə başladı. Azərbaycan Ordusunun irəliləyişi göstərdi ki, hərbi əməliyyatların nəticəsini informasiya bəyanatları deyil, faktiki nəzarət və əldə olunan uğurlar müəyyən edir.

Hadrutun azad olunmasının mühüm tərəflərindən biri də Ermənistanın uzun illər ərzində qurduğu müdafiə sisteminin zəiflədilməsi idi. Azərbaycan Ordusu mürəkkəb relyefə malik ərazilərdə döyüş aparmaq, düşmənin mövqelərini yarmaq və əməliyyat üstünlüyünü qorumaq bacarığını nümayiş etdirdi. Bu, sonrakı mərhələdə dağlıq ərazilərdə aparılan hərbi əməliyyatlar üçün də mühüm təcrübə oldu. Hadrutdan sonra Azərbaycan Ordusunun digər istiqamətlərdə əldə etdiyi uğurlar müharibənin ümumi mənzərəsini dəyişdirdi. Nəticədə noyabrın 8-də Şuşanın azad olunması ilə Azərbaycan hərbi baxımdan həlledici üstünlük əldə etdi və iki gün sonra müharibə başa çatdı.

Hadrutun azad edilməsi Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası prosesində də mühüm siyasi məna daşıyırdı. Uzun illər davam edən danışıqların nəticəsiz qalmasından sonra Azərbaycan öz əraziləri üzərində nəzarəti hərbi əməliyyatlarla bərpa edirdi. Hadrutun azad olunması bu prosesin yalnız düzənlik ərazilərlə məhdudlaşmadığını, Qarabağın dağlıq hissələrində də davam etdiyini göstərdi. Bu hadisə həm də Azərbaycanın müharibədə qarşıya qoyduğu məqsədlərə doğru irəlilədiyini nümayiş etdirdi. Hər yeni azad edilən yaşayış məntəqəsi ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpasını daha da yaxınlaşdırırdı.

Bu gün Hadrut artıq müharibə tariximizin mühüm səhifəsi olmaqla yanaşı, azad edilmiş ərazilərin bərpası və yenidən məskunlaşdırılması prosesinin də bir hissəsidir. Burada həyata keçirilən infrastruktur layihələri, yolların yenidən qurulması və yaşayış şəraitinin yaradılması istiqamətində görülən işlər bölgənin gələcək inkişafına xidmət edir. Əsas məqsəd uzun illər doğma yurdlarından uzaqda yaşamış insanların təhlükəsiz və layiqli şəkildə geri qayıtmasına şərait yaratmaqdır. Hadrutun yenidən dirçəldilməsi həm də müharibədə əldə edilən nəticələrin davamlı sosial-iqtisadi inkişafla möhkəmləndirilməsi deməkdir. Beş il əvvəl hərbi qələbənin rəmzlərindən birinə çevrilən Hadrut bu gün yeni həyatın qurulduğu məkan kimi Azərbaycanın Böyük Qayıdış siyasətində öz yerini tutur.

Züriyə Qarayeva