Icma.az
close
up
RU
Menu

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

Hansı ölkələrdə insanlar daha tez qocalır və niyə ARAŞDIRMA

Hansı ölkələrdə insanlar daha tez qocalır və niyə ARAŞDIRMA

Icma.az, Lent az saytına istinadən bildirir.

Alimlər insanın qocalma sürətinə nəyin təsir etdiyini müəyyən ediblər.

Bioloji qocalma təkcə genlərdən və həyat tərzindən deyil, ümumiyyətlə, həyat keyfiyyətindən də asılıdır. 

Lent.az-ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, beynəlxalq tədqiqat qrupunun alimləri 40-dan çox ölkədə sağlamlıq və sosial mühitlə bağlı məlumatları təhlil etdikdən sonra belə qənaətə gəliblər.

Tədqiqat sosial quruluş və bədənin yaşlanma sürəti arasında gözlənilməz əlaqələri ortaya çıxarıb.

Yaşlanmağa həqiqətən nə təsir edir?

Tədqiqatçılar qan təzyiqi və bədən kütləsi indeksindən tutmuş siyasi azadlıq və təhsilə çıxış səviyyələrinə qədər geniş çeşiddə məlumatları araşdırıblar. Dünyanın müxtəlif regionlarından toplanmış məlumatların diqqətlə standartlaşdırılmasını tələb etdiyi üçün iş üç ildən çox davam edib.

Əsas nəticə: Güclü demokratiyası, yüksək təhsil səviyyəsi və qorunan vətəndaş hüquqları olan ölkələrdə insanlar daha yavaş qocalır. Azad söz, keyfiyyətli tibbi xidmət və təhsil imkanlarının norma olduğu yerlərdə insanların bioloji yaşı çox vaxt təqvim yaşından illərlə geri qalır.

Biodavranış boşluğu - bu nədir?

Araşdırmanın əsas konsepsiyalarından biri biodavranış boşluğu - insanın pasport yaşı ilə bədəninin vəziyyəti arasındakı fərq olub. Məsələn, 45 yaşında bir insanın 35 yaşındakı bir insana xas parametrləri varsa, onun bioloji yaşı on il daha gəncdir. Alimlər hesab edirlər ki, bu, sadəcə olaraq təsadüf deyil, faktorların birləşməsinin nəticəsidir: fiziki fəaliyyət, psixoemosional sabitlik, stress səviyyəsi və sosial mühit.

Yaddaş itkisi, dözümlülük azalması və daimi narahatlıq hissi keçirən insanlar - bütün bunlar tez-tez siyasi və iqtisadi qeyri-sabitliklə əlaqələndirilir - sürətlə qocalmağa xüsusilə həssas olur.

İnsanlar harada daha tez qocalır?

Ən pis göstəricilər Misir və Cənubi Afrikada qeydə alınıb. Bu ölkələrdə yüksək sosial təzyiq, qeyri-sabitlik və məhdud təhsil imkanları var. Eyni zamanda, Qərbi Avropa ölkələri, Skandinaviya və Kanadada əhalinin qocalmasının daha yavaş tempi nümayiş etdirilib.

Asiya və Latın Amerikası regionları konkret ölkələrdə yaşayış səviyyəsindən asılı olaraq qarışıq nəticələr göstərib – məsələn, Yaponiya “gənc” orqanizmin xeyrinə biodavranış fərqi ən aşağı olan ölkə kimi seçilir, Cənubi Amerikanın bəzi ölkələrində isə bu fərq 10-12 ilə çatır.

Təhsil orqanizmi necə “cavanlaşdırır”?

Araşdırma müəlliflərinin fikrincə, təhsil bioloji gəncliyə təsir edən ən güclü amillərdən birinə çevrilib. Zehni fəaliyyət, daimi öyrənmə, tənqidi düşüncə və əsaslandırılmış qərarlar qəbul etmək bacarığı beyni və bədəni vaxtından əvvəl aşınmadan qoruyur. Üstəlik, savadlı insanlar daha çox sağlam həyat tərzi sürür, pis vərdişlərdən uzaq olur və stressin öhdəsindən gəlməyi bilirlər.

Qocalmanı nə sürətləndirir?

• Siyasi repressiya və avtoritarizm - azadlıq səviyyəsinin aşağı düşməsi birbaşa əhalinin rifahının pisləşməsi ilə bağlıdır.

• Sosial qeyri-sabitlik və gələcəyə təhdidlərin yaratdığı xroniki stress.

• Ətraf mühitin deqradasiyası - havanın, suyun və torpağın çirklənməsi orqanizmdə iltihabi proseslərin səviyyəsinə təsir göstərir.

• Gəlir bərabərsizliyi - tibbi və təhsil resurslarına çıxışın məhdud olması ilə insanlar daha tez köhnəlir.

Araşdırmanın perspektivləri

Araşdırmaçılar sosial mexanizmlərin aktiv həyat müddətinə necə təsir etdiyini daha yaxşı başa düşmək üçün müşahidələri 10-20 il davam etdirməyi planlaşdırırlar. Bioloji yaşı xronoloji yaşlarından əhəmiyyətli dərəcədə aşağı olan iştirakçılara xüsusi diqqət yetiriləcək - bəlkə də uzunömürlülüyün açarı onların həyat tərzi və mühitidir.

Yaşlanma təkcə yaş məsələsi deyil, həm də yaşadığınız cəmiyyətin, nə qədər qorunduğunuz, təhsilli və azad olduğunuzun nəticəsidir. Demokratiyanın inkişafı, ədalətli iqtisadiyyat və keyfiyyətli təhsil təkcə humanist dəyərlər deyil, həm də vaxtından əvvəl qocalma ilə mübarizə üçün real vasitədir.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:272
embedMənbə:https://lent.az
archiveBu xəbər 19 İyul 2025 17:06 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see268

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see261

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see257

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see255

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see250

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see244

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see241

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see236

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see224

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see215

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see211

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see205

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see203

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see200

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see200

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see198

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see197

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see194

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see191

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see186
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri