Hasan Oktay: Tel Əviv qeyri sabit Suriyanın təhlükəsizlik zəmanəti olmadığını anlayıb

İsrail və Suriya arasındakı görüşlər Türkiyənin Suriya siyasətinin daha real və zəruri olduğunu da ortaya qoydu

Suriya və İsrail nümayəndə heyətləri arasında Parisdə keçirilən danışıqlarda tərəflərin Suriyanın Əs-Süveyda əyalətində gərginliyin azaldılması üçün birgə səylərə sadiqliyi təsdiqlənib.

Bunu “Al Ikhbariya” telekanalına ABŞ-nin vasitəçiliyi ilə avqustun 19-da Fransa paytaxtında İsrail tərəfi ilə aparılan danışıqları şərh edən Suriya rəsmisi bildirib.

“Suriyanın cənubundakı vəziyyətin deeskalasiyası səyləri çərçivəsində xarici işlər və mühacirlər naziri Əsəd Şibani Parisdə İsrailin strateji planlaşdırma naziri Ron Dermer ilə görüş keçirib. Tərəflər Suriyanın ərazi bütövlüyünə sadiq olduqlarını və onun bölünməsinə yönəlmiş hər hansı layihədən imtina etdiklərini təsdiqləyiblər”, - rəsmi qeyd edib.

Mənbənin sözlərinə görə, Suriyanın cənubundakı humanitar vəziyyəti müzakirə edərkən Şibani və Dermer çətin həyat şəraitini yüngülləşdirmək üçün Seveyda sakinlərinə və yerli bədəvilərə yardım axınını artırmağa razılaşıblar.

Ankarada fəaliyyət göstərən Qafqaz Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin (KAFKASSAM) sədri, politoloq Hasan Oktay Sherg.az-a bildirib ki, İsrail 2023-cü il oktyabrın 7-də HƏMAS-ın hücumundan sonra təhlükəsizlik siqnalını ən yüksək həddə qaldırdı:

"Həmçinin ətrafında baş verən bütün hadisələrə qarşı son dərəcə şübhəli yanaşmağa başladı. Qəzzaya qarşı həyata keçirdiyi hücumlar, HƏMAS-a qarşı apardığı əməliyyatlar əslində İranın Yaxın Şərqdə apardığı bütün vasitəçi münaqişə strukturlarına qarşı müharibəyə çevrildi. İsrail xüsusilə Əsəd dönəmindən sonrakı Suriyadakı prosesləri də öz təhlükəsizlik narahatlıqları prizmasından qiymətləndirdi. Bu səbəbdən də Suriyada güclü bir hakimiyyətin İsrailin təhlükəsizliyinə təhdid ola biləcəyi mövqeyini irəli sürdü və druz icması üzərindən mənasız bir əməliyyat həyata keçirdi. Bu isə həm Suriyanı çıxılmaz bataqlığa sürüklədi, həm də İsrailin siyasətlərinin yanlış olduğu qənaətini ortaya çıxardı.

Lakin İsrail başa düşdü ki, qeyri-sabit Suriya onun təhlükəsizliyi üçün zəmanət deyil, əksinə, böyük bir təhdiddir. Bu reallığı dərk etdikdən sonra İsraillə suriyalı rəsmilər arasında görüş trafiki başladı. Yəni İsrail məcburən Suriya mövzusunda mövqeyini dəyişmək məcburiyyətində qaldı. Çünki Suriyada druz kartı ilə başlanan qeyri-sabitlik sonradan ölkənin şərqində hakimiyyət qurmağa çalışan PYD ilə davam etdi. Bu məsələdə Türkiyə ilə qarşıdurma riskini göze almayan İsrail, suriyalı rəsmilərlə təmaslarını artıraraq, Suriyada öz əleyhinə dönən gedişatı lehinə çevirməyə çalışdı. Nəticədə İsrail gördü ki, Suriyanın parçalanması və xaosu deyil, əksinə, bütövlüyü və sabit, konstitusion bərabərliyə əsaslanan bir sistem onun təhlükəsizliyi üçün təminat yaradır".

Analitik qeyd edib ki, İsrail və Suriya arasındakı görüşlər Türkiyənin Suriya siyasətinin daha real və zəruri olduğunu da ortaya qoydu:

"İsrail anladı ki, təhlükəsizlik adı ilə bölgədə fəaliyyət göstərən təşkilatlarla həm mübarizə aparmaq, həm də onlarla ittifaqlar qurmaq nəticə verməyəcək. Çünki bu yanaşma qaçılmaz şəkildə Türkiyə ilə toqquşma ehtimalını gücləndirirdi. Elə buna görə də israilli və suriyalı rəsmilər gələcək baxışlarını Türkiyənin mövqeləri üzərindən qurmaq qərarına gəldilər".