Həbsxanalarda sıxlığı azaltmaq üçün “Amnistiya Aktı” qəbul ediləcəkmi? Şərh

Azərbaycanda son günlər gündəm olan bir məsələ də məhbusların əfv olunması məsələsidir.

Dəqiq desək, Azərbaycanda Amnistiya Aktının qəbuluna ehtiyac var.

Gununsesi.infoxəbər verir ki, bunu Milli Məclisin 2025-ci il yaz sessiyasının ilk plenar iclasında çıxışı zamanı Regional məsələlər komitəsinin sədri Siyavuş Novruzov da deyib.

Bəs görəsən, Milli Məclisdə də müzakirəyə çıxarılmış bu məsələ öz təsdiqini tapacaqmı?

Məlumdur ki, xüsusi ilə son vaxtlar həm də siyasətçilərin, jurnalistlərin həbsi xəbərləri yayılmaqdadır.

Bu barədə xarici təşkilatlar da Azərbaycana təzyiqlər edir.

O da var ki, Azərbaycan həbsxanalarında artıq sıxlıq müşahidə olunur və bu, Avropa Şurasının hesabatlarında da göstərilir.

Bəs görəsən, Amnistiya Aktının zəruriliyi barəsində nə düşünülür?

Bu barədə Gununsesi.info–ya danışan “Konstitusiya” Araşdırmalar Fondunun prezidenti, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Əfv Məsələləri Komissiyasının Əliməmməd Nuriyev deyir ki, “Ola bilsin, Amnistiya Aktınının qəbul edilməsini zəruri edən amillərdən biri də həbsxanalardakı sıxlıqdır”:

 “Amnistiya Aktları, adətən, müvafiq ictimai-siyasi zərurət olduqda qəbul edilir. Azərbaycada son Amnistiya Aktı 2021-ci ildə 8 Noyabr- Zəfər Günü münasibəti ilə qəbul edilib. Bu, qələbə münasibəti il Zəfər Amnistiyası adlanırdı, qələbəmizin il dönümünə həsr olunmuşdu və 17 min 500 şəxsə şamil edilmişdi. Belə ki, məhkumların bir çoxunun cəzası azaldılmışdı, bəziləri cinayət məsuliyyətindən azad edilmişdi, bəzilərinin də cəzasının qalan hissəsi bağışlanılmışdı. Ümumiyyətlə, 95-ci ildən bu günə qədər Azərbaycanda 13 Amnistsiya Aktı qəbul edilmişdir ki, bu da ümumilikdə 157 min şəxsə şamil edilib.”

Əliməmməd Nuriyev bildirir ki, “Azərbaycan dövlətinin hüquqi təbiətinin əsası qanunun aliliyi, ədalət prinsipi, humanizm və mərhəmət prinsipinə söykənmişdir”:

“Amnistisya Aktlarının qəbul edilməsinin zərurəti onunla bağlıdır ki, ilk növbədə Azərbaycan cəzaların humanistləşdirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atır. Bu, həm Cənab Prezidentin imzaladığı əfv sərəncamlarında, həm də eyni zamanda Amnistiya Aktlarının qəbul edilməsində öz əksini tapıb. Ümumi götürsək, Azərbaycan dövlətinin hüquqi təbiətinin əsası qanunun aliliyi, ədalət prinsipi, humanizm və mərhəmət prinsipinə söykənmişdir. Cəzanın humanistləşdirilməsi də bütövlükdə cəza siyasətinin əsas prinsiplərindən biridir. Bunun qəbul edilməsini zəruri edən amillərdən biri də, ola bilsin ki, həbsxanalardakı sıxlıqdır. Bilirsiniz ki, cəzaçəkmə müəssisələrində hal-hazırda 20 mindən artıq şəxs cəza çəkir və eyni zamanda, azadlıqdan məhrumetmə ilə əlaqədər olmayan cəzalarla məhkum edilmiş şəxslərin sayı heç də az deyil. Əlbəttə, sıxlığın azaldılması üçün Amnistiya Aktı çıxış edə bilər, amma son illərdə həm də sıxlığın azaldılaması ilə bağlı əhəmiyyətli fəaliyyətlər həyata keçirilmişdir. Həbsxana infrastrukturunun genişləndirilməsi, yeni həbsxanaların tikilməsi də daim gündəmdədir. Ötən illər ərzində Lənkəranda müasir tipli, hibrit cəzaçəkmə müəssisəi istifadəyə verilib. Ondan əvvəl Qumbaşıda yenə də hibrit cəzaçəkmə müəssisəsi istifadəyə verilib. Əvvəlki illərdə isə Şəki şəhərində və Naxçıvanda oxşar yeni tipli cəzaçəkmə müəssisələri yaradılıb. Bu da heç şübhəsiz ki, cəzaçəkmə müəssisələrində məhkum yükünün azaldılmasına gətirib çıxardan amillərdəndir. Digər tərəfdən isə mütəmadi olaraq cəzaçəkmə müəssisələrində daim yenidənqurma işləri gedir. Buraya daxildir: Yataqxanaların genişləndirilməsi istiqamətində yenitikililər inşa edilir, infrastruktur yenilənir. Başqa bir məsələ, əlbəttə, Amnistiya Aktının həm də əsas məqsədlərindən biri də, cinayət əməlindən peşman olan, kiçik və ilk dəfə cinayət törədən şəxslərin vaxtından əvvəl cəzadan azad edilməsinə nail olmaqdır ki, onlar cəmiyyətə mümkün qədər tez inteqrasiya olsunlar. Amnistiya Aktları bəzi ölkələrdə Milli bayramlar, hansısa əlamətdar günlərdə yumşalma, humanizm jesti kimi qiymətləndirilir. Burada eyni zamanda bir sıra amillərə də diqqət yetirilməlidir. Yəni, bunun kimlərə şamil edilməyi də mühüm məsələdir. Ona görə də buna uyğun mexanizm qurulmalıdır. Eyni zamanda isə bu akt hazırlanarkən, düşünürəm ki, əfv ümumi akt olduğu üçün hər bir məhkumun cəzasından ən azı bir il, altı ay götürülməsinə xidmət etsin. Çünki bu da humanizm məqsədlərinə xidmət edir. Milli Məclisdə də bu məsələnin səsləndirilməsini pozitiv qeyd edirik”

Orxan Saffari

Gununsesi.info