Icma.az
close
up
RU
Menu

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

Zülalla ən zəngin çərəz

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

Hər şey bir yalanla başladı İndi dünyanın gözü ondadır Fotolar

Hər şey bir yalanla başladı İndi dünyanın gözü ondadır Fotolar

Icma.az, Qafqazinfo saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Dünyanın ən böyük adalarından biri olan Qrenlandiya buzla örtülmüş ərazisi ilə təkcə təbiət möcüzəsi deyil, həm də qlobal siyasətin strateji düyün nöqtəsidir.

“Qafqazinfo” xəbər verir ki, tarix boyunca inuitlərin və vikinq kolonistlərinin evi olan ada bu gün ABŞ, Danimarka, Rusiya və Çin kimi böyük güclərin diqqət mərkəzindədir.

2025-ci ilin yanvarında ABŞ Prezidenti Donald Tramp uzun müddət maraq göstərdiyi Qrenlandiyanı yenidən gündəmə gətirdi. Tramp bu adanı yalnız buz və mədən zənginliklərinə görə deyil, strateji mövqe və milli təhlükəsizlik baxımından istədiyini bildirdi. ABŞ-nin şimal qütbü və arktik regionunda artan hərbi fəaliyyətləri, bölgədə Rusiya və Çin gəmilərinin varlığı Qrenlandiyanı strateji kilid nöqtəsinə çevirir.

Qrenlandiya ABŞ üçün həm də təbii sərvətlər baxımından önəmlidir. Adada uran, dəmir, nadir torpaq elementləri, qızıl, platin və potensial neft yataqları mövcuddur. Bu ehtiyatlar yalnız iqtisadi maraq yaratmır, həm də yeni texnologiyalar və enerji təhlükəsizliyi baxımından ABŞ-nin diqqət mərkəzindədir.

Bütün bu səbəblərdən, Qrenlandiya təkcə Danimarka Krallığının bir hissəsi deyil, eyni zamanda, qlobal güc siyasətinin, strateji hərbi planların və gələcək resurs mübarizəsinin mərkəzi olaraq diqqət çəkir.

“Yaşıl ölkə” adı necə yarandı?

Yer üzündə Qrenlandiya qədər paradoksal ada azdır. Adı “Yaşıl ölkə” mənasını versə də, ərazisinin 80 faizindən çoxu buzlaqlarla örtülüdür. Buna baxmayaraq, Qrenlandiya yalnız təbii möcüzə deyil, eyni zamanda, minilliklərə yayılan insan tarixi, böyük coğrafi kəşflər, mədəni qarşılaşmalar və bu gün qlobal iqlim dəyişikliklərinin mərkəzində dayanan strateji bölgədir.

Qrenlandiya adının ortaya çıxması tarixin ən maraqlı adlandırma hadisələrindən biridir. X əsrdə islandiyalı vikinq Erik Thorvaldsson, tarixə daha çox “Qırmızı Erik” adı ilə düşmüş dənizçi atasının törətdiyi cinayətə görə Norveçdən sürgün edilərək, İslandiyaya gedib. Burada da yeni münaqişələrə qarışdığı üçün sürgün edilib və 982-ci ildə qərbə doğru üzərək, naməlum torpaqlara çatıb.

Erik Thorvaldssonun çatdığı bu torpaq bugünkü Qrenlandiya idi. Ərazi o dövrdə də böyük ölçüdə buzlaqlarla örtülü idi. Lakin “Qırmızı Erik” İslandiyaya qayıdarkən insanları bu sərt diyara köçməyə razı salmaq üçün adanı “Greenland”, yəni “Yaşıl ölkə” adlandırdı. Məqsəd sadə idi: ad nə qədər cəlbedici olsa, köç etmək istəyənlərin sayı bir o qədər çox olacaqdı.

Bundan sonra o, yalnız adanı kəşf etməklə kifayətlənmədi, gəmilərlə İslandiyadan buraya insanlar gətirdi. 25 gəmi ilə yola çıxan Erik bu gəmilərdən 14-nü Qrenlandiyaya çatdırmağı bacardı. Beləliklə, adada ilk Avropa koloniya cəmiyyətləri quruldu. Onun bu təşəbbüsü Qrenlandiyanın daimi məskunlaşmasına yol açdı və ada tarixində dönüş nöqtəsi oldu.

“Xalqın ölkəsi”

Qrenlandiyanın yerli inuit əhalisi adanı “Inuit Nunaat” adlandırır. Bu ifadə inuit dilində “Xalqın ölkəsi” mənasını verir. Bu ad Qrenlandiyanın yerli xalqları üçün torpaqla insan arasında olan dərin bağın ifadəsidir. Inuitlər üçün torpaq sadəcə yaşayış məkanı deyil, mədəniyyətin, inancın və kollektiv yaddaşın bir hissəsidir.

“Eskimo” sözü isə Qrenlandiyada yaşayan yerli əhali tərəfindən qəbul edilmir və hörmətsizlik hesab olunur.

Dünyanın ən böyük adası

Qrenlandiya sahəsinə görə dünyanın ən böyük adasıdır. Onun ümumi ərazisi 2.166.086 kvadrat kilometrdir. Bu ölçü onu dünyanın ən böyük ada dövləti etməyə kifayət edir. Əgər Qrenlandiya müstəqil ölkə olsaydı, ərazi baxımından dünyanın 12-ci ən böyük dövləti olardı.

Adanın təxminən 81 faizi buzlaqlarla örtülüdür. Qrenlandiyadakı buz örtüyü Antarktidadan sonra Yer üzündəki ikinci ən böyük buz kütləsidir. Bəzi ərazilərdə buz qatının qalınlığı 3500 metrə qədər çatır.

Şimali Amerikada Avropa

Qrenlandiya coğrafi baxımdan Şimali Amerika qitəsinin bir hissəsidir. Kanada ilə aradakı məsafə cəmi 26 kilometrdir. Buna baxmayaraq, ada siyasi, mədəni və tarixi baxımdan Avropa, xüsusilə də Danimarka ilə bağlıdır.

Bu paradoks Qrenlandiyanı unikal edir, belə ki, ərazi coğrafi olaraq Amerika, siyasi olaraq Avropaya bağlıdır.

Fırtınada kəşf

Rəsmi tarixə görə Qrenlandiyanı ilk dəfə 900-cü ildə norveçli dənizçi Gunnbjorn Ulfsson təsadüfən görüb. O, İslandiyaya səfəri zamanı fırtınaya düşərək, Qrenlandiya sahillərinə sürüklənib və bu hadisəni rəsmi şəkildə qeydə aldırıb.

Adada ilk dəfə ayaq basan şəxs isə başqa bir norveçli dənizçi - Snaebjörn Galti olub. O, 978-ci ildə adaya gəlsə də, burada daimi məskunlaşma yaratmayıb.

Qrenlandiyada ilk daimi məskunlaşmanı yaradan şəxs isə 985-ci ildə Erik Thorvaldsson olub (yuxarıda bəhs etmişdik). 

Atasının yolu ilə...

Qrenlandiya Şimali Amerikanın kəşfində körpü rolunu oynayıb. “Qırmızı Erik”in oğlu Leif Erikson tarixdə Şimali Amerikaya çatan ilk avropalı kimi tanınır.

Leif Erikson əvvəlcə bugünkü Baffin adasını kəşf edib və ona “Helluland” adını verib. Daha sonra indiki Labrador sahillərinə çataraq, bu ərazini “Markland” (meşəlik ölkə) adlandırıb. Onun son dayanacağı bugünkü Nyufaundlend ərazisi olub və buraya “Vinland” adını qoyub.

Bu faktlar Kolumbdan təxminən 500 il əvvəl avropalıların Şimali Amerikaya çatdığını göstərir.

Yalnız buzlaqlar ölkəsi deyil...

Qrenlandiyada hazırda təxminən 56-57 min nəfər yaşayır. Əhalinin 88 faizi inuitlərdən ibarətdir. Onlar özlərini yaşadıqları bölgəyə görə kalaallit, inugguit və Iit adlandırırlar.

Rəsmi dillər Qrenland (Kalaallisut) və Danimarka dilidir. İngilis dili də geniş yayılıb.

Qrenlandiya yalnız buzlaqların deyil, adların, kəşflərin və kimliklərin ölkəsidir. “Greenland” adı tarixi bir strategiyanın, “Inuit Nunaat” isə yerli yaddaşın ifadəsidir. “Qırmızı Erik”in gəmilərlə insanları gətirməsi və yeni koloniya yaratması adanın tarixi üçün dönüş nöqtəsi olub, gələcəkdə Şimali Amerikanın kəşfi ilə bağlı prosesləri sürətləndirib.

Bu ada bəşəriyyət üçün sadəcə bir coğrafi obyekt deyil, tarixin, iqlimin və mədəniyyətin kəsişmə nöqtəsidir.























Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:317
embedMənbə:https://qafqazinfo.az
archiveBu xəbər 09 Yanvar 2026 08:13 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see319

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see290

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see288

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see283

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see234

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see232

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see231

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see226

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see225

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see217

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see213

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see208

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see204

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see193

91 yaşlı əfsanəvi aktrisa uzun fasilədən sonra ictimaiyyət qarşısına çıxdı

15 Noyabr 2026 02:58see187

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see184

Leyla Əliyeva İSESKO nun Baş direktoru ilə görüşüb

15 Noyabr 2026 04:16see181

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see180

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see176

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see174
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri