Icma.az
close
up
RU
Menu

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə: COP29 və beynəlxalq təcrübənin TƏHLİLİ AZƏRTAC

Hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə: COP29 və beynəlxalq təcrübənin TƏHLİLİ AZƏRTAC

Icma.az, Azertag saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Bakı, 25 dekabr, AZƏRTAC

Müasir dünyada hibrid müharibələr dövlətlərarası qarşıdurmanın yeni forması olaraq ortaya çıxır. Bu hücumlar hərbi gücə əsaslanmasa da, dezinformasiya, hüquqi münaqişələr (“lawfare”), iqtisadi təzyiqlər və kiberhücumlar vasitəsilə hədəfə alınan dövlətin siyasi, iqtisadi və ictimai stabilliyini sarsıtmağa yönəlir. Azərbaycan da beynəlxalq səviyyəli tədbirlər zamanı, xüsusilə COP29 kimi əhəmiyyətli qlobal platformaların təşkilində belə hücumların hədəfi olub.

COP29-a qarşı hibrid hücumlar

Hibrid hücumlar ənənəvi müharibədən fərqli olaraq, çoxşaxəli və qeyri-maddi vasitələrlə icra olunur: Dezinformasiya - Hədəf ölkənin beynəlxalq imicini ləkələmək məqsədilə yalan məlumatların yayılması; “Lawfare” - Hüquqi alətlərin siyasi məqsədlərlə sui-istifadəsi; Sosial media kampaniyaları - Sərfəli rəvayətlər yaratmaq üçün sosial media vasitəsilə ictimai fikrə təsir göstərilməsi; Kiber hücumlar - Dövlətin informasiya sistemlərinə zərbə vuraraq əməliyyat qabiliyyətini zəiflətmək. Hibrid hücumlar yalnız dövlətlər tərəfindən deyil, qeyri-dövlət aktorları, o cümlədən lobbi qrupları, QHT-lər və beynəlxalq media qurumları tərəfindən də həyata keçirilə bilər.

COP29-a qarşı həyata keçirilən dezinformasiya kampaniyaları Azərbaycanın ekoloji təşəbbüslərini nüfuzdan salmaq məqsədini daşıyır. Əsas strategiyalar isə bunlardan ibarətdir - Azərbaycanın təbii resurslardan sui-istifadə etdiyi barədə yalan məlumatların yayılması, Qarabağda ekoloji problemlərin həllində qeyri-səmimi olduğu iddiaları, COP29-un legitimliyini şübhə altına almaq üçün yalan rəvayətlər. Məsələn, erməni diaspor təşkilatları tərəfindən maliyyələşdirilən bəzi beynəlxalq media qurumları, COP29-a qatılmamaq çağırışları ilə çıxış ediblər.

“Lawfare” hücumları - “Lawfare” hüququn siyasi silaha çevrildiyi bir vasitədir. Azərbaycanın COP29 hazırlıqlarına mane olmaq məqsədilə müxtəlif beynəlxalq məhkəmə iddiaları qaldırılıb. Məsələn, bəzi QHT-lər Azərbaycanın insan hüquqlarını pozduğu iddialarını qlobal arenada gündəmə gətirərək ölkəmizin beynəlxalq nüfuzuna zərbə vurmağa çalışıb.

Sosial media platformalarında kampaniyalar - Sosial media, hibrid hücumların ən təsirli vasitələrindən biridir. Məlumatlara görə COP29 ilə əlaqədar 5000-dən çox neqativ həştəq yaradılıb, Azərbaycan əleyhinə troll orduları xüsusi olaraq COP29-a qarşı istifadə edilib.

Erməni lobbisi COP29-a qarşı aparılan kampaniyalarda mühüm rol oynayıb. Onlar maliyyə resurslarını səfərbər edərək, beynəlxalq medianı manipulyasiya ediblər. Həmçinin müxtəlif ölkələrdə COP29-un əleyhinə siyasi bəyanatların qəbul olunmasını təşviq edib, eyni zamanda, Ermənistan hökuməti ilə birgə koordinasiya edərək beynəlxalq ictimaiyyətdə yanlış təsəvvürlər yaradıb.

Hibrid hücumlara qarşı mübarizədə beynəlxalq təcrübə

Hibrid təhdidlərə qarşı mübarizə aparan dövlətlərdən bəzi nümunələrə nəzər salaq:

Avropa İttifaqı (Aİ), xüsusilə Rusiyanın dezinformasiya kampaniyalarına qarşı “StratCom” vahidi yaradaraq məlumat müharibəsində mübarizə aparır. “East StratCom Task Force” Aİ-nin Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrində dezinformasiyaya qarşı mübarizə aparır. Bundan başqa, NATO üzv dövlətlərin hibrid hücumlara qarşı hazırlığını gücləndirmək məqsədilə xüsusi proqramlar həyata keçirir. NATO-nun Hibrid Mübarizə Mərkəzi bu istiqamətdə səmərəli strategiyalar tətbiq edir. Həmçinin Kanada hökuməti dezinformasiya və sosial media manipulyasiyalarını aşkarlamaq üçün “Digital Citizen Initiative” proqramını tətbiq edir. Estoniya 2007-ci ildə genişmiqyaslı kiberhücuma məruz qaldıqdan sonra hibrid hücumlara qarşı mübarizədə qabaqcıl təcrübə əldə edib. NATO-nun Kibermüdafiə üzrə Əməkdaşlıq Mərkəzi (CCDCOE) Estoniyada yerləşir və üzv dövlətlər üçün kibermüdafiə strategiyalarının hazırlanmasında əsas rol oynayır. Eyni zamanda, Estoniya rəqəmsal dövrdə vətəndaş cəmiyyətini məlumatlandırmaq üçün kütləvi maarifləndirmə proqramları həyata keçirir. Finlandiya “Hibrid Təhdidlərə qarşı Avropa Mərkəzi”ni (Hybrid CoE) yaratmaqla, Avropa və NATO dövlətləri arasında hibrid mübarizə üzrə əməkdaşlığı gücləndirib. Bu mərkəz məlumat manipulyasiyasını aşkar etmək, kritik infrastrukturun qorunmasını təmin etmək və strateji kommunikasiya üzrə birgə iş aparmaq üçün çalışır. İsveç “PsyOps” (Psixoloji Əməliyyatlar) adlanan xüsusi bölmələr vasitəsilə dezinformasiya ilə mübarizə aparır. İsveç hökuməti dezinformasiya kampaniyalarını müəyyənləşdirmək və qarşısını almaq üçün yerli media və vətəndaş cəmiyyəti ilə sıx əməkdaşlıq edir. Bundan başqa, İsveç məktəblərdə media savadlılığını tədris edərək gənclərin kritik düşünmə bacarıqlarını inkişaf etdirir. Avstraliya hökuməti “Critical Infrastructure Centre” vasitəsilə milli infrastruktura qarşı hibrid hücumların qarşısını almağa fokuslanıb. Bundan əlavə, “Foreign Interference Taskforce” (Xarici Müdaxilə Əleyhinə Qüvvə) xarici təsirlərə və dezinformasiyaya qarşı ölkə daxilində koordinasiyanı gücləndirir. ABŞ “Countering Foreign Influence Task Force” vasitəsilə seçkilərə xarici müdaxiləyə və dezinformasiyaya qarşı mübarizə aparır. FBI və DHS (Department of Homeland Security) məlumat mübadiləsini asanlaşdırmaq və ictimaiyyəti xəbərdar etmək üçün xüsusi proqramlar hazırlayır. Həmçinin “Cybersecurity and Infrastructure Security Agency” (CISA) kritik infrastrukturun qorunmasını təmin edir. Ukrayna davamlı hibrid hücumlara qarşı mübarizə aparmaq üçün “StopFake” adlı qeyri-hökumət təşəbbüsünü işə salıb. Bu platforma dezinformasiyanın ifşa olunması və təhlilini həyata keçirir. Bundan əlavə, Ukrayna “Cyber Rapid Response Teams” (CRRT) vasitəsilə kiberhücumlara sürətli cavab vermək üçün regional əməkdaşlıq edir. Böyük Britaniya “National Cyber Security Centre” (NCSC) vasitəsilə milli təhlükəsizliyə yönəlmiş kiberhücumlara qarşı mübarizəni gücləndirib. Bundan əlavə, “Resilience Against Influence Operations” proqramı xarici dezinformasiya kampaniyalarına qarşı dövlət və ictimai sektor arasında koordinasiyanı inkişaf etdirir.

Bu beynəlxalq təcrübələr göstərir ki, hibrid təhdidlərə qarşı mübarizədə səmərəli olmaq üçün beynəlxalq əməkdaşlıq, informasiya texnologiyalarından istifadə və cəmiyyətin məlumatlılıq səviyyəsinin artırılması əsas amillərdəndir.

Azərbaycan təcrübəsi və tövsiyələr

Azərbaycanın COP29-a qarşı hibrid hücumlarla mübarizəsi həm milli, həm də beynəlxalq səviyyədə koordinasiya tələb edir. Buna əsasən müəyyən tövsiyələrə riayət etmək lazımdır. Belə ki, dezinformasiyaya qarşı mübarizədə milli səviyyədə strateji kommunikasiya mexanizmlərinin gücləndirilməsi əhəmiyyətlidir. Həmçinin beynəlxalq əməkdaşlıq da burada mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İnformasiya təhlükəsizliyində - kiberhücumlara qarşı milli müdafiə mexanizmlərinin inkişaf etdirilməsi vacibdir. Qlobal maarifləndirmə prosesi - COP29-un əhəmiyyətini beynəlxalq ictimaiyyətə səmərəli şəkildə çatdırmaq üçün PR strategiyalarının qurulması mühüm amillərdəndir.

COP29 ətrafında həyata keçirilən hibrid hücumlar, təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə beynəlxalq ictimaiyyətin ekoloji təşəbbüslərinə yönəlmiş təhdidlərdir. Bu təhdidlərə qarşı mübarizə yalnız güclü milli strategiyalar deyil, həm də beynəlxalq həmrəyliyin möhkəmləndirilməsini tələb edir. Azərbaycan hibrid hücumların öhdəsindən gəlmək üçün həm milli informasiya təhlükəsizliyini gücləndirməli, həm də beynəlxalq dəstək mexanizmlərindən faydalanmalıdır. COP29 yalnız ekoloji tədbir deyil, həm də Azərbaycanın qlobal ekoloji problemlərin həllində liderlik potensialını göstərən platformadır.

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:188
embedMənbə:https://azertag.az
archiveBu xəbər 25 Dekabr 2024 11:25 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see303

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see300

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see278

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see275

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see254

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see251

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see242

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see236

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see234

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see230

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see227

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see217

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see208

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see204

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see203

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see190

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see187

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see182

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see182

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri