Hindistanda ölmücül virus yayılır: Azərbaycan üçün risk varmı?

Hindistanda ölümcül hesab edilən Nipah virusu yayılır.

Belə ki, Qərbi Benqal əyalətində peyvəndi və ya müalicəsi olmayan virusa beş yoluxma faktı qeydə alınıb. Yoluxanlar arasında həkimlər, tibb bacıları və digər səhiyyə işçilərinin olması vəziyyətin ciddiliyini daha da artırır.

Xəstələrdə yüksək hərarət və tənəffüs çatışmazlığı müşahidə olunub, yoluxan qadınlardan biri isə komaya düşüb. İlkin ehtimallara əsasən, o, laborator müayinələr aparılmadan öncə vəfat edən bir xəstəni müalicə edərkən virusa yoluxub.

Bu kontekstdə, yaranmış vəziyyət fonunda Azərbaycanda mümkün epidemioloji risklərin necə qiymətləndirildiyi ətrafında suallar yaranır.

Modern.az-a açıqlamasında məsələyə aydınlıq gətirən professor, infeksionist Adil Qeybulla qeyd edib ki, ümumiyyətlə Nipah virusu zoonotik virus olmaqla yanaşı, eyni zamanda əsasən heyvanlarda mövcud olan infeksiyadır:

“Virus ilk dəfə heyvanlarda aşkar edilib və xüsusilə meyvə ilə qidalanan yarasalarda müəyyən olunub. Daha sonra donuzlarda qeydə alınıb və insana əsasən yarasalardan keçib. Yoluxma mexanizmi əsasən yarasaların ekskrementləri ilə çirklənmiş meyvələrin insanlar tərəfindən yuyulmadan istehlakı nəticəsində baş verir.

Bu baxımdan Hindistan kimi əhalinin sıx yaşadığı ölkələrdə gigiyenik qaydalara tam riayət olunmaması yoluxma riskini daha da artırır. İnsanlar yarasaların ekskrementləri ilə çirklənmiş meyvələri lazımi qaydada yuyub-təmizləmədən istifadə etdikdə virus insana transfer oluna bilir. Ümumiyyətlə, virusların heyvanlardan insana keçməsi əhalinin sürətlə artması, təbii mühitin daralması və insanın heyvanların yaşayış arealına müdaxiləsi ilə bağlıdır. Bu proses nəticəsində viruslar insan hüceyrəsini yeni həyat mühiti kimi seçir”.

İnfeksionistin sözlərinə görə, Nipah virusunun təhlükəliliyi yalnız yoluxma faktı ilə məhdudlaşmır:

“Xəstəlik həm respirator, həm də mərkəzi sinir sistemi əlamətləri ilə müşayiət olunur. İlkin mərhələdə boğaz ağrısı, yüksək hərarət, baş ağrısı, əzələ ağrıları kimi simptomlar meydana çıxır. Ardınca respirator əlamətlər və daha ağır halda ensefalit - yəni beyinin iltihabı və beyinin ödəmi inkişaf edir. Ölüm hallarının əsas səbəbi də məhz beyinin ödəmidir. Statistikaya görə xəstəliyin təxminən 45-70 faizi fatal, yəni ölümlə nəticələnir”.

A.Qeybulla onu da diqqətə çatdırıb ki, Nipah virusunun geniş arealda yayılması və pandemiya yaratması ehtimalı yüksək deyil:

“Ancaq yoluxma baş verdiyi halda xəstəlik son dərəcə təhlükəlidir. Hazırda Azərbaycanda bu virusla bağlı fakt qeydə alınmayıb. Buna baxmayaraq, sərhədlərdə və giriş-çıxış məntəqələrində epidemioloji nəzarət gücləndirilməlidir. Çünki qloballaşan dünyada insanlar turist və ya iş məqsədilə müxtəlif ölkələrə, o cümlədən Hindistana səfər edir və geri qayıdırlar.

Belə bir hal aşkarlanarsa, dərhal lokallaşdırıcı tədbirlər görülməli, yoluxmuş şəxsin təmasda olduğu insanlar müəyyən edilərək təcrid olunmalıdır. Xəstəliyin yayılmasının qarşısını almağın əsas yolu erkən aşkarlama və effektiv izolyasiyadır. Eyni zamanda əhalinin maarifləndirilməsinə xüsusi diqqət yetirilməlidir”.

O eyni zamanda əlavə edib ki, hazırda ölkəmizdə influenza, respirator-sinsitial virus və koronavirus infeksiyaları hələ də dövriyyədədir:

“Bir çox insanlar bu xəstəlikləri ayaqüstü keçirir və bir-birini yoluxdurmaqda davam edir. Belə bir epidemioloji fon yeni virusların yayılması üçün əlavə risk yaradır. Məhz bu səbəbdən profilaktik tədbirlərə və ictimai maarifləndirməyə ciddi şəkildə önəm verilməlidir”,- deyə A.Qeybulla bildirib.

Qeyd edək ki, Nipah virusu hər il Cənubi və Cənub-Şərqi Asiyanın müxtəlif bölgələrində baş verir və bu da xeyli ölümlə nəticələnir. Belə ki, 1998-ci ildə aşkarlandığı vaxtdan bugünədək təxminən 1000 insan sözügedən virusa yoluxub.