İctimaiyyətdə “şou xəbər mütləq səviyyəsiz olmalıdır” fikri niyə formalaşıb?

Azərbaycan mediasında paylaşılan şou-biznes xəbərlərinin insanları daha çox cəlb etdiyini desək, heç yanılmarıq.

Xüsusi dinamikliyi ilə seçilən şou materiallar mətbuata əməlli-başlı reytinq qazandırır.

Şou xəbərlərini həm bu sahədə ixtisaslaşan saytlar, həm də özünü ciddi informasiya resursu hesab edən media qurumları yayır. Di gəl, nədənsə mətbuatda şou xəbəri bir növ “yüngül” görmək, etik normaları gözləməmək, sənət adamlarının məhz intim həyatını önə çəkmək ənənəsi yaranıb.

Sanki şou-biznes sahəsində çalışanlar yalnız qeyri-ciddi, qərəzli yazılar hazırlamaqla məşğuldurlar.

Bəs bu vəziyyətin arxasında nə dayanır?

Mövzu ilə bağlı Gununsesi.info -ya danışan “Report” Media Məktəbinin rəhbəri, media eksperti İsmayıl Rafiqoğlu bildirib ki, Azərbaycanın media məkanında şou xəbərlərin təqdimatı bəlkə də ən ağrılı məsələlərdən biridir.

“Özünü sanballı KİV hesab edən bir çox saytlarda da şou materialların səviyyəsi olduqca aşağıdır. Hətta ictimaiyyətdə “şou xəbər mütləq səviyyəsiz olmalıdır” fikri formalaşıb. Mətbuat da elə bil bu fikrin reallığa çevrilməsində maraqlıdır.

“Şou nədir? Şou xəbər və ya material necə olmalıdır? “Maqazin” verilişlərinin formatı necə olmalıdır” kimi suallar barədə hər halda düşünməyinə dəyər.

Əslində, şou dediyimiz bu nəsnə mədəniyyətin, sənətin bir hissəsidir. Sadəcə hansısa sənətçi barədə verilən xəbər tam başqa formada təqdim edilir. Burada məqsəd daha çox reytinq qazanmaq, materialı daha cəlbedici formada verməyi ehtiva edir. İstənilən hadisədən, xəbərdən şou yaratmaq olar”– deyə media eksperti qeyd edib.

İ.Rafiqoğlunun fikrincə, bu gün hansısa yeni filmin təqdimatı, idman turnirinin start götürməsi, böyük beynəlxalq tədbirlərin işıqlandırılması şou formatında olur: “Məsələn, futbol üzrə dünya çempionatı çox cəlbedici bir şoudur. Hamının gözü bu turnirdədir. Oyunların gedişatı, stadionda üz-gözünü rəngləmiş azarkeşlər, xüsusi zövqlə bəzədilmiş arenalar, millinin formasını geyinən gözəl xanımlar bu şounun ayrılmaz hissəsidir. Hətta oyundan sonra küçələrdə komandasının qələbəsini qeyd edən fanatların davranışı belə insanlara qeyri-adi hislər yaşadır. Hansısa qalmaqal belə cəmiyyətdə normal qarşılanır.

Səviyyəsiz şou xəbər dedikdə isə daha çox hansısa tanınmış simanın sosial mediada paylaşımını bəzəyib onu “şok” materiala çevirən medianın fəaliyyəti nəzərdə tutulur.

Gözəl bir şou yaratmaq özü bir sənətdir. Tam başqa bir yanaşma tələb edir. PR tarixində olmuş hadisəni qeyd etmək istərdim.

Hansısa şirkəti reklam etmək, tanıtdırmaq istəyən bir mütəxəssis həmin qurumun reklam plakatlarını rəngə boyamaq, dağıtmaqla şou yaradıb. Hətta bu şirkətə qarşı “nifrətini” göstərmək üçün tanınmış bloqçuları da həmin prosesə dəvət edib. Bir tərəfdən vandalizm aktı olub, digər tərəfdən isə hamı bu şirkətdən danışıb. Bir növ şou yaradıb, həm də boyun olduğu işi görə bilib”.

Ekspert vurğulayıb ki, Azərbaycanda şou xəbərlərin aşağı səviyyədə olması kadr seçimində strategiyanın doğru qurulmamasına bağlıdır.

“Şou xəbərdə çalışan əməkdaşlar hər hansı iqtisadi, siyasi, ictimai proseslərdən baş çıxarmasına ehtiyac duymurlar. Heç mədəniyyət üzrə bilik də olmasa, keçərlidir. Sadəcə sənət əhli ilə sıx əlaqədə işləməsi bəs edər. Sənəti ilə özünü tanıda bilməyənlər isə reklam naminə növbəti dəfə sosial mediada yalan və ya yararsız məlumat paylaşmağa hər an hazırdırlar. Reytinq toplamaq üçün çalışan jurnalist də bu xəbəri tirajlamaqda maraqlıdır. Xəbəri hərdən birbaşa mediaya da ötürmək olar. Kim ilk paylaşdısa, reytinqi də o yığacaq.

Xəbərlərin səviyyəsizliyi bir yana qalsın, hətta təqdimat forması da qüsurlu olur. Səbəbi də aydındır. Çox zaman heç bir xarici dil bilməyən aşağı intellektual düşüncəli əməkdaş Türkiyə saytlarından əldə etdiyi şou xəbəri tərcümə proqramında Azərbaycan dilinə çevirərək sayta yerləşdirir. Bu halda Hollivud ulduzu Nikol Kidmanı elə ingilis dilində “Nicole Kidman” kimi verilir, çünki hansısa adı uyğunlaşdırmaq, hətta Nikolun həm aktrisa, həm də prodüser olduğunu qeyd etmək də zaman və bacarıq tələb edir. Bir sözlə, çox bilik tələb edən şou xəbər sferasında nədənsə daha çox autsayderlər çalışırlar.

Bu məqamda “Şeytan Prada geyinir” filmini xatırlamaq yerinə düşərdi. Film yüksək moda üzrə ixtisaslaşan jurnalda gedən proseslərə həsr olunub. Baş qəhrəman Andrea (Endi) Saks özünü jurnalistikada təsdiqləmək üçün bir müddət həmin bu şou sahəsində işləməli olur. Çətinlikləri dəf etmək elə də asan başa gəlmir”– deyə ekspert əlavə edib.

Dünyada şou jurnalistikasının güc-qüvvə tələb edən bir sahə olduğuna toxunan İ.Rafiqoğlu sonda vurğulayıb ki, Azərbaycanda isə bu sahəyə yönələn insanların bilik və bacarığı heç də həmişə yüksək olmur.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info