İki ölkə arasında sülh danışıqlarının irəliləməsi və Rusiyanın vasitəçi rolunu itirməsi Rusiyanı narahat edir

“Rusiyanın Zəngəzur dəhlizi ilə bağlı son açıqlamaları və ABŞ-nin Türkiyədəki səfirinin bəyanatları regional güc dinamikasında yeni bir mərhələni işarə edir. Bu məsələni bir neçə aspektdən təhlil etmək lazımdır. Rusiyanın reaksiyasının səbəbləri və Konstantin Zatulinin şərhləri Rusiyanın Qafqazdakı nüfuzunun zəifləməsi ilə bağlı narahatlığını əks etdirir. Əvvəllər Zəngəzur dəhlizinin Rusiya nəzarətində olacağı gözlənilirdi, lakin son dövrlərdə bu mövzuda səssizlik hökm sürür”.

Bu barədə Bizimyol.info xəbər portalına politoloq Nicat İsmayılov danışıb. Politoloq qeyd edib ki, bu vəziyyət bir neçə faktorla izah oluna bilər.

Nicat İsmayılov

Politoloqun fikrincə, iki ölkə arasında sülh danışıqlarının irəliləməsi və Rusiyanın "vasitəçi" rolunu itirməsi Rusiyanı narahat edir: “Digər bir məsələ, ABŞ və AB-nin artan təsiri, Qərbin regionda daha aktiv siyasət yeritməsi, xüsusən də Zəngəzur dəhlizinin logistik və iqtisadi potensialını nəzərə alaraq burada nüfuz qazanmaq istəyidir. Türkiyənin Azərbaycanla strateji əməkdaşlığı və dəhlizin həyata keçirilməsində iştirakı Rusiyanı narahat edir”.

Nicat İsmayılov bildirib ki, Rusiya Zəngəzur dəhlizinin öz nəzarətindən çıxmasına biganə qalmayacaq.

“Ola bilər ki, bu cür üsullarla cavab versin: Ermənistana təzyiq, Ermənistanı Azərbaycanla sülh müqaviləsini imzalamaqdan çəkindirmək üçün iqtisadi-siyasi təhdidlər (məsələn; Qazpromun qiymət siyasəti, hərbi yardımın azaldılması). Hibrid təxribatlar; dəhliz ərazisində "stabil olmayan vəziyyət" yaratmaq üçün proksi qruplardan istifadə (misal üçün, Ermənistandaki rus yanlısı qüvvələrin təhrikçiliyi). MDB və EAES platformalarında diplomatik müqavimət; Azərbaycan və Türkiyənin regional layihələrini bloklamaq üçün kollektiv təşkilatlarda təzyiq”-deyə politoloq qeyd edib.

Nicat İsmayılovun fikrincə, ABŞ-nin Türkiyə ilə müzakirə etdiyi uzunmüddətli icarə təklifi (məsələn, strateji obyektlərin istifadəsi) yalnız Rusiyanı deyil, digər qlobal oyunçuları da narahat edə bilər: “Çin, Zəngəzur dəhlizi "Bir Kəmər, Bir Yol" layihəsi üçün vacibdir. ABŞ-nin burada mövcud olması Çinin maraqlarına ziddir. İran isə, Azərbaycan-İran sərhədindəki gərginlik nəzərə alınaraq, regionda təcrid olunmuş hiss edə bilər. Avropa Birliyinə gəlincə, AB-nin enerji təhlükəsizliyi üçün Zəngəzur marşrutu vacib olsa da, ABŞ-nin həddindən artıq dominantlığı bəzi ölkələrdə (məsələn, Fransa) narahatlıq doğura bilər”.

Azərbaycan üçün fürsətlər haqda politoloq bildirib ki, Zəngəzur dəhlizi Bakı üçün həm iqtisadi (Naxçıvanla birləşmə, Avrasiya ticarəti), həm də siyasi (Türkiyə və Qərblə əlaqələrin güclənməsi) üstünlük deməkdir: “Ermənistanın ikili siyasəti, İrəvan Rusiya ilə münasibətləri korlamadan Qərbdən dəstək axtarır, lakin bu tarazlıq çətinləşə bilər. Türkiyənin artan rolu, Ankara həm NATO, həm də regional tərəfdaşlarla (Azərbaycan, Gürcüstan) əməkdaşlıq edərək Qafqazda "qapıların gözətçisi" olmağa çalışır”.

“Rusiyanın reaksiyası onun Qafqazda ənənəvi hegemoniyasının sarsıldığını göstərir. ABŞ-nin aktivliyi isə mümkün "yeni soyuq müharibə" dinamikasını gücləndirir. Bu prosesdə Azərbaycan və Türkiyə üçün əsas çətinlik maraqları balanslaşdırmaq, Ermənistan üçün təhlükəsizlik qarantiyalarını təmin etmək olacaq. Zəngəzur dəhlizi artıq yalnız nəqliyyat layihəsi deyil, geosiyasi mübarizənin simvoludur”-deyə Nicat İsmayılov qeyd edib.

İradə Cəlil, Bizimyol.info