İlon Maskdan qorxunc proqnozlar

İlon Mask özünü müasir Kassandraya bənzədir: gələcəyi başqalarından daha yaxşı gördüyünü, lakin insanların onun dediklərinə inanmadığını düşünür.

“İnsanlar mənim danışdıqlarımın həqiqətən baş verəcəyini anlamırlar”, – Mask “The Economist”ə 90 dəqiqəlik müsahibəsində deyib.

Tesla və SpaceX-in rəhbərinin gələcəklə bağlı proqnozları isə kifayət qədər qeyri-adi səslənir. O hesab edir ki, 5 il ərzində süni intellekt bütün bəşəriyyətin ümumi intellektini geridə qoya bilər. 10 il sonra robotlar insanların əksər işlərini yerinə yetirəcək və pul əvvəlki mənasını itirəcək. 20 il ərzində isə Böyük Britaniyada vətəndaş müharibəsi baş verə bilər.

Maskın fikirlərinə inanıb-inanmamaq olar. Lakin onun proqnozlarını tamamilə görməzlikdən gəlmək də çətindir. Çünki Tesla və SpaceX-in yaradıcısı süni intellekt, robototexnika və kosmik texnologiyaların inkişafına böyük təsir göstərən sahibkarlardan biridir.

5 ildən sonra süni intellekt insanları geridə qoyacaq?

Maskın ən diqqətçəkən proqnozlarından biri süni intellektlə bağlıdır.

Onun fikrincə, qarşıdakı beş il ərzində süni intellekt sistemlərinin intellektual imkanları bütün insanların ümumi intellektini üstələyə bilər. Mask süni intellektin inkişafını həm heyranlıq, həm də qorxu doğuran proses kimi qiymətləndirir. Onun sözlərinə görə, bu texnologiya insanı bir gün ərzində “heyranlıqdan dəhşətə” gətirə bilər.

Bununla belə, milyarder “işin yaxşı tərəfinə baxmağa” üstünlük verdiyini bildirir.

Maskın vizyonuna görə, süni intellekt gələcəkdə insanların həm zehni, həm də fiziki işlərinin böyük hissəsini yerinə yetirəcək. Tesla insanabənzər robotlar hazırlayır, xAI isə proqramlaşdırma kimi mürəkkəb koqnitiv tapşırıqları yerinə yetirə bilən sistemlər üzərində işləyir.

Mask hətta süni intellekt infrastrukturu üçün kosmosda məlumat mərkəzləri yaratmaq ideyasını da gündəmə gətirir.

Robotlar işləyəcəksə, insanlar nə edəcək?

Maskın proqnozunda ən maraqlı məqamlardan biri əmək bazarının gələcəyidir. Əgər robotlar insanların gördüyü işlərin böyük hissəsini yerinə yetirəcəksə, insanların işləməsinə əvvəlki kimi ehtiyac qalmaya bilər.

Bu halda, Maskın fikrincə, dövlətlər sərvətin daha geniş bölüşdürülməsinə getməli olacaq. O, gələcəkdə insanlara “universal yüksək gəlir” təmin edilməsinin lazım gələcəyini düşünür.

Daha da maraqlısı odur ki, Mask 10 ildən sonra pulun özünün mənasını itirə biləcəyini iddia edir.

Onun məntiqinə görə, robotlar demək olar ki, sonsuz miqdarda mal və xidmət istehsal edə bilsələr, əsas problem inflyasiya yox, əksinə, deflyasiya olacaq. Bu səbəbdən hökumətlər insanlara birbaşa pul ödəyə bilər.

Çin süni intellekt yarışında ABŞ-ı keçə bilər

Maskın proqnozları yalnız gələcəyin texnologiyaları ilə məhdudlaşmır. O, Çin şirkətlərinin süni intellekt sahəsində müəyyən mərhələdə dünya liderinə çevrilməsi ehtimalını yüksək qiymətləndirir. Mask Çinin enerji imkanlarının ABŞ-dan daha böyük olduğunu və ölkənin robotları kütləvi şəkildə istehsal etmək qabiliyyətinə malik olduğunu vurğulayır.

O, həmçinin Çinin qabaqcıl çiplər sahəsində ABŞ-ın tətbiq etdiyi məhdudiyyətləri gələcəkdə öz litografiya texnologiyasını yaradaraq aşa biləcəyini düşünür. Mask ABŞ şirkətlərinin Çin süni intellekt modellərindən istifadə etməsinin qadağan edilməsinə də qarşı çıxır.

Onun fikrincə, belə qadağalar Çinin süni intellekt yarışında qalib gəlməsinin qarşısını almaq üçün kifayət etməyəcək.

Bununla belə, Mask süni intellektin təhlükələrini də qəbul edir.

O, qabaqcıl süni intellekt modellərinin buraxılmasından əvvəl onların təhlükəsizlik baxımından yoxlanılmasını təklif edir. Maskın fikrincə, ABŞ və Çin daxil olmaqla aparıcı süni intellekt laboratoriyaları bir-birinin yeni modellərini əvvəlcədən sınaqdan keçirə və aşkar etdikləri riskləri öz hökumətlərinə bildirə bilərlər.

Onun məntiqi sadədir: rəqiblər bir-birinə nəzarət etməli və bir-birinin qaydaları pozmasına imkan verməməlidir.

20 ildən sonra Britaniyada vətəndaş müharibəsi?

Maskın ən mübahisəli proqnozlarından biri Böyük Britaniya ilə bağlıdır.

O hesab edir ki, qarşıdakı 20 il ərzində ölkədə vətəndaş müharibəsi baş verə bilər. Mask bu fikrini miqrasiya və cəmiyyət daxilində dəyərlər fərqi ilə əlaqələndirir. Onun fikrincə, Qərb dəyərlərindən fərqli dünyagörüşünə malik insanların sayının artması gələcəkdə ciddi qarşıdurmaya səbəb ola bilər.

Mask Avropadakı radikal sağ qüvvələrin mediada təqdim olunmasına da etiraz edir. O, bu qrupların tərəfdarlarının bir hissəsini “təhlükəsiz şəhərlər, qorunan sərhədlər və dövlət xərclərinin azaldılmasını istəyən normal insanlar” kimi xarakterizə edir.

Bu fikirləri Avropada miqrasiya və siyasi qütbləşmə ilə bağlı müzakirələri daha da sərtləşdirə biləcək mövqedir.

Mask siyasətə həddindən artıq qarışdığını etiraf edir

Sahibkar ABŞ siyasətindəki roluna da toxunub.

Mask Donald Trampın siyasi yüksəlişinə böyük maliyyə və ictimai dəstək verib, daha sonra ABŞ hökumətində federal bürokratiyanın azaldılması istiqamətində fəaliyyət göstərib. Lakin indi o, siyasətə həddindən artıq qarışdığını etiraf edir. “Düzünü desəm, mən buna həddindən artıq aludə oldum”, – Mask bildirib.

Buna baxmayaraq, onun geosiyasi məsələlərə münasibəti dəyişməyib.

Ukrayna müharibəsi ilə bağlı Mask hesab edir ki, istənilən sülh razılaşmasında Rusiyaya ərazi güzəştləri nəzərdə tutulmalıdır.

Bəs Maskın öz gələcəyi necə olacaq?

Maskın bütün bu proqnozlarının mərkəzində bir fikir dayanır: insanlığın gələcəyi texnologiyanın inkişafından asılı olacaq.

O, SpaceX-in uzunmüddətli məqsədinin insanlığı çoxplanetli sivilizasiyaya çevirmək və Marsda koloniya yaratmaq olduğunu bildirir. Maskın SpaceX-də böyük səsvermə hüququna malik olması ona şirkətin uzunmüddətli strategiyasına ciddi təsir imkanı verir. Lakin milyarderin özü də bəzən bütün bunların nə dərəcədə məntiqli olduğunu düşündüyünü etiraf edir.

O, hətta kainatın yadplanetlilər tərəfindən yaradılmış nəhəng kompüter simulyasiyası ola biləcəyi nəzəriyyəsinə inandığı anların olduğunu deyir. Maskın fikrincə, gördüyü işlər o qədər qeyri-adi miqyasdadır ki, bəzən onların həqiqətən baş verdiyinə inanmaq çətindir.

Bir şey isə dəqiqdir: Maskın proqnozlarının nə qədəri reallığa çevriləcək, bunu zaman göstərəcək. Lakin süni intellekt, robotlar, kosmos və enerji sahələrində onun bu gün verdiyi qərarlar artıq gələcəyin formalaşmasına təsir edir.

AzPost.az