İnfarkt zamanı nə etməli? Professor vacib məqamları açıqladı

Ürək-damar xəstəlikləri uzun illərdir dünya üzrə ölüm səbəbləri arasında 13 faizlə ilk sırada yer alır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının son məlumatlarına görə, hər il 9 milyon insan işemik ürək xəstəlikləri səbəbilə həyatını itirir və bu göstərici gündən-günə artır.

Qaynarinfo xəbər verir ki, ürək və damar cərrahiyyəsi üzrə mütəxəssis professor doktor Melih Us türk komediya aktyoru Cem Yılmazın keçirdiyi infarktla yenidən gündəmə gələn ürək xəstəlikləri ilə bağlı xəbərdarlıqlarını davam etdirib. O, ailəsində ürək xəstəliyi olmasa belə, hər kəsin 35 yaşına çatmadan damarlarını yoxlatdırmalı olduğunu bildirib.

"Böhran bəzən səssiz də gələ bilər, lakin əlamətləri varsa, mütləq ciddi qəbul edilməlidir", deyə professor bildirib.

Öskürmək xilas etmir

Ürək tutması zamanı öskürməyin insanı infarktdan qoruyacağına dair geniş yayılmış fikrin doğru olmadığını bildirən professor Melih Us qeyd edib ki, infarkt keçirən insan hətta nəfəs almaqda belə çətinlik çəkə bilər.

“Xəstəyə nə qədər tez müdaxilə edilərsə, ürək toxuması bir o qədər qorunmuş olar”, deyə o bildirib.

Böhran şübhəsi varsa, baş yana çevrilməlidir

Professor doktor Us “Bəs infarkt zamanı nə etmək lazımdır?” sualını belə cavablandırıb:

“Böhran şübhəsi varsa, xəstənin yaxınları heç bir müdaxilə etməməlidir. Xəstəni hərəkətsiz saxlamaq, ayağa qaldırmamaq və tənəffüs yolunun tutulmaması üçün başını yana çevirməklə yanaşı, 112-yə zəng etmək faydalıdır".

Dilaltı dərman vermək olarmı?

“Hipoqlikemiya, ritm pozuntuları, arterial təzyiqin düşməsi və ya hipertenziv böhran da infarkta bənzəyə bilər. Belə vəziyyətdə xəstəyə dilaltı dərman vermək çox təhlükəli ola bilər. Ən doğrusu təcili yardım çağırmaq və tənəffüs yolunu açıq saxlamaq üçün xəstənin başını yana çevirməkdir. Müalicə baxımından isə artıq imkanlarımız daha genişdir. İnfarkt damar tutulduğu üçün toxumalara qan getməməsi deməkdir. Hazırda məqsəd qanın toxumaya mümkün qədər tez çatmasını təmin etməkdir. Tamamilə tutulmuş damarlarda ‘matkap’ adlandırılan üsuldan istifadə edirik. Tıxanıqlığı açaraq dərmanlı stentlərlə damarı açıq vəziyyətə gətiririk. Bu mümkün olmadıqda isə şuntlama əməliyyatı aparılır. Fərq yaradan digər tətbiq dərmanlı balonlardır. Kiçik damarlara stent yerləşdirmək uyğun olmadıqda dərmanlı balonlardan istifadə edirik. Bu müalicələr zamanı KT angioqrafiyadan da yararlana bilirik", deyə həkim qeyd edib.

Suyu gün ərzində yayaraq için

Stent və ya şuntlama əməliyyatından sonra xəstələrin rahatlamamalı olduğunu bildirən professor Us vurğulayıb ki, müalicə bununla başa çatmır. Çünki damarın tutulmasına səbəb olan mexanizm davam edir:

“Xəstə, məsələn, şəkərli diabetinə diqqət etməsə, qan durulaşdırıcı dərmanlarını qəbul etməsə və ya yüksək arterial təzyiqinə nəzarət etməsə, damarlar yenidən tutula bilər. Xəstə böyük ölçüdə öz taleyini özü müəyyən edir. Beynəlxalq təlimatlara görə, xəstə bu məsələlərə diqqət edərsə, damarın açıq qalma ehtimalı çox yüksək olur. İnsan tütün istifadəsini davam etdirərsə, qidalanmasına diqqət etməzsə, damar yenidən tutula bilər.

Su da çox vacibdir. Məsələn, bir borudan mürəbbə axdığını düşünək. Qan da mürəbbə kimidir. Su qəbul etmək damardan keçən qan axınını rahatlaşdırır. Antalya kimi isti iqlimdə yaşayan insanların daha çox su qəbul etməsi lazımdır. Suyu xüsusilə gün ərzində yayaraq içmək lazımdır.

Ürəyin nə qədər zədələndiyini bilmək çox vacibdir. Xəstələrin müalicəsi zədələnmənin dərəcəsinə uyğun müəyyənləşdirilir".

Nəbzi yüksəldən idmanlara diqqət

Professor Us idmanla bağlı da xəbərdarlıq edib: “Məşqlər zamanı bir məqama da diqqət çəkmək istəyirəm. Nəbz həddindən artıq yüksəldilərək ürəyə yük verilir. Stent və ya şuntlama əməliyyatı keçirməmiş xəstələrdə belə, əgər ürəkdə problem varsa, nəbz 130-u keçdikdə ürək boşala bilmir və nəbz 170-ə qədər yüksələ bilir.

Buna yağ yandırılması deyilir, amma bu, yağ yandırılması deyil. Bu vəziyyət bir çox problemə yol aça bilər. Buna görə də ürək-damar xəstələri idmanı nəzarətli şəkildə etməlidirlər.

Ürək sağlamlığını qorumağın ən mühüm komponentlərindən biri aktiv həyat tərzidir. Müntəzəm idman həm qoruyucu, həm də müalicəvi xüsusiyyətə malikdir.

İki növ məşq var. Bunlardan biri nəbzi artıran məşqlərdir. Düzgün yerinə yetirildikdə onlar ürək-damar sistemini qoruyur. Nəbzin şüursuz şəkildə həddindən artıq yüksəldilməsindən çəkinmək lazımdır.

Digər məşq növü isə əzələ kütləsini artıran müqavimət məşqləridir. Bu iki məşq növü birlikdə planlaşdırıldıqda insulin müqavimətini azaldır.”

Aydın