İnsanları erkən ölümə aparan təhlükəli vərdiş

Bu yaxınlarda nüfuzlu SLEEP jurnalında nəşr olunan bir araşdırma, gündüz yuxusu ilə gözlənilən ömür arasında həyəcanverici əlaqəni ortaya qoydu.

BAKU.WS xəbər verir ki, əldə edilən məlumatlara görə, gün ərzində yarım saatdan çox yatan orta yaşlı və yaşlı insanlarda vaxtından əvvəl ölüm riski arta bilər. Xüsusilə təhlükəli olan qeyri-müntəzəm gündüz istirahət cədvəli və səhər saat 11:00-dan 15:00-a qədər yuxuya getmək vərdişidir.

Harvard Tibb Məktəbinin mütəxəssisləri Britaniya Biobankından təxminən 87 min iştirakçının məlumatlarını araşdıraraq genişmiqyaslı araşdırma aparıblar. Müşahidələrin əvvəlində könüllülərin orta yaşı 63 idi. Tədqiqatın metodologiyası iştirakçılara bir həftə ərzində davamlı olaraq biləklərində xüsusi aktivlik sensorları taxmağı taxdırdı. Bu da yuxu dövrlərini dəqiq qeyd etməyə imkan verdi. 09:00-dan 19:00-a qədər baş verən hər hansı bir yuxu gündüz sayılır.

11 illik müşahidələr nəticəsində 5000-dən çox iştirakçı (təxminən 6%) vəfat edib. Toplanmış məlumatların ətraflı təhlili üç əsas risk faktorunu ortaya qoydu: 30-40 dəqiqədən çox davam edən gündüz yuxusu, nizamsız gündüz yuxu rejimi və günün ortasında yuxuya getmək vərdişi. Tədqiqatçılar həmçinin erkən ölüm üçün digər risk faktorlarını, o cümlədən bədən kütləsi indeksi, siqaret çəkmə, spirt istehlakı və gecə yuxusunun keyfiyyətini nəzərə alıblar.

"Məlumatlarımız göstərir ki, gündüz yuxusu daha uzun olan, gündüz nizamsız yuxu rejimi olan və ya günün ortasında yuxuya getmək vərdişi olan insanlar, hətta ümumi sağlamlıqlarını və həyat tərzini nəzərə alsaq, qocalığa qədər yaşamamaq riski daha yüksəkdir", - tədqiqat müəllifləri qeyd edirlər.

Bu əlaqəni izah edən dəqiq mexanizmlər hələ də aydın deyil. Alimlər iki mümkün izahı təklif edirlər: ya uzun və qeyri-müntəzəm gündüz yuxusu gizli sağlamlıq problemlərinin göstəricisidir, ya da belə yuxu rejiminin özü orqanizmin təbii bioritmlərini pozur və bu, gözlənilən ömür uzunluğuna mənfi təsir göstərir.