Icma.az
close
up
RU
İnsanların ən qədim əcdadları dörd gözə sahib olublar

İnsanların ən qədim əcdadları dörd gözə sahib olublar

Oxumeni.az saytından verilən məlumata əsasən, Icma.az məlumatı açıqlayır.

İnsanların ən qədim əcdadları dörd gözə sahib olublar


Çinin cənubunda tapılan nadir qalıqlar göstərir ki, ən qədim məlum onurğalılar – təxminən 518 milyon il əvvəl yaşamış çənəsiz balıqlar – iki deyil, dörd gözə sahib olublar. Oxuməni.az xəbər verir ki, “Interesting Engineering”-in yazdığına görə, tədqiqatçılar bu "dörd gözlü" canlılardan birini müasir insanın əcdadlarında mürəkkəb görmə sistemlərinin və beyin strukturlarının necə formalaşdığını anlamaq məqsədi ilə yenidən qurublar.
"Bu, onurğalıların erkən təkamülü haqqında təsəvvürlərimizi dəyişir", - deyə tədqiqatın həmmüəllifi, Bristol Universitetinin makroevolyusiya professoru Yakob Vinter qeyd edib.
Onun sözlərinə görə, insan əcdadları təhlükəli dünyada istiqamətlənən, vizual cəhətdən inkişaf etmiş canlılar olublar.
Məsələ burasındadır ki, insanlığın tarixi milyon illər əvvələ – Myllokunmingia (millokunminqiyalar) kimi tanınan çənəsiz balıqlara qədər uzanır. İnsan da daxil olmaqla, əksər müasir onurğalılar iki gözə malikdir. Lakin bu qədim canlılar qaydanın istisnası olublar. Onlar Kembri dövründə – okeanlarda böyük yırtıcıların peyda olmağa başladığı dövrdə (541-485,4 milyon il əvvəl) yaşayıblar. Kiçik, yumşaq bədənli onurğalılar üçün bu, daimi təhlükə demək idi.
"Belə bir mühitdə dörd göz daha geniş baxış bucağı təmin edə bilərdi ki, bu da yırtıcılardan qaçmaq üçün həlledici idi", - deyə Vinter izah edib.
Tədqiqatçılar Çinin cənubundakı məşhur Çencian yataqlarında tapılmış iki növün – Haikouichthys ercaicunensis və hələ adı qoyulmamış başqa bir millokunminqiya nümayəndəsinin yaxşı qorunmuş fosillərini təfərrüatlı şəkildə öyrəniblər. Onlar başın hər iki tərəfində iki böyük göz, ortada isə daha iki kiçik göz aşkar ediblər.
Tədqiqatçıların qeyd etdiyi kimi, yumşaq toxumalar, xüsusən də gözlər, qalıq vəziyyətində son dərəcə nadir hallarda qalır. Dərhal dördünü tapmaq elm adamları üçün böyük bir uğurdur. Komanda gözlərin mövcudluğunu təsdiqləmək və onların quruluşunu araşdırmaq üçün güclü mikroskoplar və kimyəvi analizdən istifadə edib.
Tədqiqatın rəhbəri, Yunnan Universitetinin paleobiologiya professoru Peyyun Konq (Peiyun Cong) bildirib ki, əvvəlcə alimlər böyük gözlərin anatomiyasını öyrəniblər, lakin onların arasında daha iki kiçik, tam funksional görmə orqanı aşkar etdikdə təəccübləniblər.
"Bunu görmək inanılmaz dərəcədə maraqlı idi", - o qeyd edib.
İki kiçik göz dairəvi formada idi, işığa həssas piqmentlərə və böyük gözlər kimi görüntü əmələ gətirə bilən linzalara malik idi. Bu kəşf qədim anatomiya ilə müasir biologiya arasındakı boşluğu doldurmağa kömək edir.
Bəzi müasir sürünənlərdə, amfibiyalarda və balıqlarda hələ də işığa reaksiya verən "üçüncü" və ya parietal görmə orqanı adlanan bir orqan var. İnsanlarda isə bu quruluş epifiz vəzinə çevrilmişdir.
Beynin dərinliklərində yerləşən bu vəz yuxunun tənzimlənməsi ilə əlaqəlidir: insanlarda və əksər digər onurğalılarda melatonin istehsal edir. Lakin yarım milyard il əvvəl onun əcdadı Myllokunmingia-lara yırtıcılardan qaçmağa kömək edirdi.
"Biz görürük ki, epifiz orqanları əvvəlcə görüntü əmələ gətirən tam hüquqlu gözlər idi. Yalnız zamanla, təkamül prosesində onlar kiçildi, görmə funksiyasını itirdi və müasir rolunu - yuxunun tənzimlənməsini qazandı", - Konq izah edib.
Almaz Həsənli

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:100
embedMənbə:http://oxumeni.az
archiveBu xəbər 19 Fevral 2026 18:42 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see443

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see335

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see314

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see307

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see291

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see291

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see281

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see262

Faiq Qarayev beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək Azərbaycanın voleybol millisinin üzvləri ilə görüşüb FOTO

17 Noyabr 2026 14:52see246

Dişlər yaddaş kartımızdır?

17 Noyabr 2026 13:42see241

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see223

Yuxu ilə böyümə hormonu arasında yeni neyron əlaqəsi aşkar edilib

17 Noyabr 2026 12:44see222

Azerbaijan’s macro economy 2025 2026 and future prospects

17 Noyabr 2026 13:48see213

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see212

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see209

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see200

45 min dollardan Walmart rəflərinə: Bir qadının qəhvə alternativi biznesi

17 Noyabr 2026 14:53see198

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see194

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see194

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri