“İran ABŞ la qarşıdurma mərhələsinə qədəm qoyub” SƏDRƏDDİN SOLTAN

ABŞ İsraili dəstəkləməyə, hərbi bazalarını saxlamağa və Yaxın Şərq işlərinə müdaxilə etməyə davam etdiyi müddətdə İranla əməkdaşlıq mümkün deyil.

Bu barədə məlumatı “Tasnim” agentliyi yayıb.

İranın ali lideri Ayətullah Seyyid Əli Xameneinin bu açıqlaması ABŞ prezidenti Donald Tramp administrasiyasının İrana təzyiqi gücləndirmək cəhdləri fonunda səslənib.

“Amerikalılar bəzən İranla əməkdaşlıq etmək istədiklərini bildirirlər. Lakin ABŞ lənətlənmiş sionist rejimi dəstəklədiyi, hərbi bazalarını saxladığı və region işlərinə qarışdığı müddətcə İranla əməkdaşlıq mümkün deyil,” – deyə Xamenei bəyan edib.

Gununsesi.info-ya danışan Orta Doğu Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri, siyasi şərhçi Sədrəddin Soltan ABŞ İran gərginliyindən bəhs edib.

Siyasi şərhçi bildirib ki, iki ölkə arasında münasibətlərin gərginləşməsinin tarixi kökləri ötən əsrin ortalarına gedib çıxır:

“Yeri gəlmişkən, söhbətimizə 1979-cu il noyabrın 4-də baş verən hadisə ilə başlayaq.

Həmin gün Ayətullah Ruhullah Xomeyninin tərəfdarı olan tələbə və gənclər ABŞ-ın Tehrandakı səfirliyinə hücum edərək, səfirlik əməkdaşlarını 444 gün girov saxladılar. Onların əsas tələbi Məhəmməd Rza Şahın İrana təhvil verilməsi və orada mühakimə olunması idi.

Əslində, ötən əsr boyunca İranla ABŞ arasında münasibətlər heç vaxt sabit və birmənalı olmayıb — bu münasibətlər ya yüksəlişdə olub, ya da böhranla müşayiət olunub.

Məsələn, 1953-cü ilin avqustunda Məhəmmədəli Müsəddiq hökumətinin devrilməsi və Məhəmməd Rza Şahın hakimiyyətə gətirilməsi hadisəsi, eləcə də sonradan ABŞ rəsmilərinin bu müdaxiləyə görə İran xalqından üzr istəməsi münasibətlərin ziddiyyətli tarixinin bir nümunəsidir”.

Sədrəddin Soltan qeyd edib ki, 1979-cu il inqilabı dövründə də ABŞ İranla münasibətləri tamamilə pozmaq niyyətində olmayıb:

“Əksinə, bir sıra mənbələrin dəqiqləşdirdiyi kimi, Xomeyninin hakimiyyətə gəlməsi ABŞ-ın razılığı və dolayısı dəstəyi ilə mümkün olub.

Lakin münasibətlərin kəskin şəkildə pozulmasına səbəb Məhəmməd Rza Şahın İrana verilməməsi və İsrail məsələsi oldu. Sonrakı illərdə isə İran–İraq müharibəsi bu ziddiyyətləri daha da dərinləşdirdi.

İran hakimiyyəti bir müddət müxtəlif istiqamətlərdə öz mövqeyini gizlədə bilirdi. Məsələn, əvvəlcə Həmas, Hizbullah və digər “müqavimət hərəkatları”nın arxasında dayanaraq öz rolunu kölgədə saxlaya bilirdi. Amma indi bu, artıq mümkün deyil — İran hakimiyyəti həm regionda, həm də beynəlxalq səviyyədə ifşa olunmuş vəziyyətdədir.

Nəticədə İran ABŞ-la açıq qarşıdurma mərhələsinə qədəm qoyub.

Əvvəllər Tehran Vaşinqtonla danışıqlarda bir növ naz edirdi. Amma istər-istəməz, İran hakimiyyəti daxilində ABŞ-a qarşı qəribə bir “emosional asılılıq” da var idi. Çünki əgər ABŞ İrana azacıq diqqət və ya təbəssüm göstərsəydi, İran hakimiyyəti sanki onun əlindən tutmaq üçün tələsərdi”.

Şəbnəm

Gununsesi.info