Icma.az
close
up
RU
Menu

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

İran niyə vuruldu? Rusiya ilə anlaşmanın şok təfərrüatı

İran niyə vuruldu? Rusiya ilə anlaşmanın şok təfərrüatı

Hurriyyet portalından alınan məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

İran ətrafında baş verən hadisələrin geniş, dərin və illərə yayılacaq analizi onu deməyə əsas verir ki, qlobal ciddi bir anlaşma var – hədəf isə Çindir. Anlaşmanın əsas tərəfi ABŞ və Rusiya olsa da, Avropa iştirakçı, əsas benefisiarlardan biri ola bilər.

Hurriyyet.az xəbər verir ki, bu sözləri ekspert Natiq Cəfərli qeyd edib.

O bildirib ki, İkinci Dünya müharibəsindən sonra SSRİ, 1990-cı ildən sonra isə Rusiya Avropanın əsas xammal mənbəyi, ucuz enerji və digər resurslar tədarükçüsü idi:

“Obrazlı desək, Rusiya “sağmal inək” rolunda olub, Avropa, təqribən, 80 il Rusiyanın “südündən, ətindən, yağından” gen-bol istifadə edib öz vətəndaşlarının rifah halını yüksəldirdi. Avropa özünün təhlükəsizliyini tam ABŞ-a həvalə edib, bu sahəyə az vəsait xərcləməklə öz cəmiyyətinin sosial vəziyyətini daha üst səviyyəyə çıxartdı. Ucuz xammal Rusiyadan, təhlükəsizlik çətiri ABŞ-dan – Avropa belə bir komfort zonada yaşayırdı.

Rusiyanın Ukraynaya hücumu, işğal cəhdi Avropanın komfort zonasını dağıtdı, iqtisadi tənəzzül, inflyasiya, indi də ABŞ-ın təkidi ilə hərbi xərclərin kəskin artırılması fonunda Avropaya yeni bir “donor” lazımdır və belə bir “donor” məhz İran ola bilər.

Bu gün Qərbin apardığı siyasət ona gətirib çıxartdı ki, Rusiya və İran Çinin “sağmal inəyinə” çevrilib. Çin isə yüksələn güc, iqtisadi motordur, ən əsası isə texnologi olaraq önə çıxmaq üzrədir. Bunun əsas səbəbi Rusiya və İranın ucuz təbii resurlarıdır, Çin həm İranla, həm də Rusiya ilə situativ ittifaqlar qurur, udan ancaq Pekin olur – yəni müttəfiqlik gərəyi nə Rusiyaya, nə də İrana birbaşa və güclü hərbi-strateji dəstək göstərir, tam tərsinə, hər iki ölkə müharibə içində boğuşarkən, Çin daha böyük güzəştlərlə Rusiya və İranı “sağmaqla” məşğuldur.

Məsələn, Çin İrandan gündə 1-1,3 mln. barrel arasında neft alır, dəyərinin cüzi bir hissəsini valyuta ilə ödəyir, 70-80% hissəsini isə Çin malları ilə barter edir. Barteri nəzərə alsaq, bu gün Çinə İrandan aldığı neftin hər barreli 40-45 dollara başa gəlir. Eyni vəziyyət Rusiya ilə də bağlıdır – Çin Rusiyadan qazı Rusiyanın daxili qiymətləri ilə alır, nefti 60 dollardan baha almır, taxta-şalban, metallar və s. resursları isə dünya bazarından 30-50% arası daha ucuz qiymətə idxal edir, öz mallarını Rusiyaya (Moskva çarəsizdir, başqa almağa yer yoxdur) dünya bazarından 20-25% daha baha satır, sanksiya risk marjını qiymətin üzərinə əlavə edir.

İndi görünən odur ki, ABŞ Rusiya ilə anlaşmaq, Rusiya resurslarının əsas alıcısı və moderatoru olmaq istəyir, yəni, indi də Rusiya ABŞ-ın “sağmal inəyi” olmalıdır, əvəzində isə Rusiya Ukraynada uğur qazanacaq (təəssüf ki), İran məsələsində ABŞ-a yardım edəcək. ABŞ Rusiyaya Arktika və Kosmos kimi böyük layihələrdə tərəfdaş kimi baxır, ən əsası isə Çinin iqtisadi yüksəlişinin “yanacağı” (çox geniş mənada) olan Rusiyanı Çindən aralamağı düşünür. Rusiya İranla və Çinlə daim müttəfiq ola bilməz, situativ mümkündür, amma Rusiya İranı da, Çini də daha böyük dividendlər üçün gözünü qırpmadan qurban verməyə hazırdır. Çünki tarixi perspektivdə Rusiya torpaqlarına təhlükə ancaq Çindən gələ bilər, nə Avropa, nə ABŞ fiziki olaraq o torpaqlara iddia etmək qabiliyyətində deyillər. İran isə Rusiyanın daim rəqibi, dəfələrlə müharibə apardığı coğrafiyadır. Dünyada hər şey dəyişə bilər, dəyişməz olan coğrafiya, onun diktə etdiyi addımlar, “keçmiş yoldan asılılıq”, prinsipidir.

Bir neçə illik perspektivdən baxanda Çinin iki “donorunun” əlindən alınması prosesində Avropanın da ciddi rolu olacaq – İran Avropa üçün Rusiya resurslarını əvəz edə biləcək yeganə ölkədir. Əgər İranla bağlı normallaşma olsa, Avropa 90 mln.-luq, yaxşı mənada “ac” İran bazarına çıxış əldə edəcək, Rusiyadan aldığı qədər qaz və nefti İrandan ala biləcək. Avropa şirkətləri üçün İran yeni “driver” rolunda çıxış etmə potensialı var. Bu gün, məsələn, Fransanın, Avropanın bəzi ölkələrinin İrana daha yumşaq münasibəti, İranın İsveçrədə məhz Avropa ilə danışıqlar aparması, bəzi Avropa ölkələrinin az-çox, amma İsraili qınaması, məhz gələcək konfiqurasiya ilə əlaqədardır.

Bir sözlə, çox böyük, çoxşaxəli, uzunmüddətli proses gedir ki, bunun sonunda yeni dünya düzəni də qurulacaq - əlbəttə ki, bu “sabah-birigün” olan deyil, tarix üçün 3-5 il an məsələsi, saniyədir..."

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:199
embedMənbə:https://hurriyyet.az
archiveBu xəbər 24 İyun 2025 15:18 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see291

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see247

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see245

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see241

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see238

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see234

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see226

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see222

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see217

Azərbaycanda sərnişin mikroavtobusu qəzaya uğradı: Çox sayda yaralı var Video

15 Noyabr 2026 16:38see213

2040 cı ilə qədər qlobal iqtisadiyyatda nə baş verəcək: Azərbaycan hansı mövqedə olacaq?

15 Noyabr 2026 14:02see203

Bakıda temperatur 7 8 dərəcə enəcək Növbəti 3 günün hava proqnozu

15 Noyabr 2026 09:13see194

Paşinyan Pnompendə Bakı və İrəvan arasında sülhdən danışdı

15 Noyabr 2026 15:38see190

“Boranı” restoranı ilə bağlı iddia: Tək gəldiyi üçün müştəriyə girişə icazə verilmədi

15 Noyabr 2026 21:02see190

İtaliyadan Ukraynaya yeni hərbi dəstək: İki peykin radar məlumatları veriləcək

15 Noyabr 2026 22:01see186

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see183

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see182

İran parlamenti ABŞ la danışıqların başa çatdığını açıqlayıb

15 Noyabr 2026 17:27see170

Xərçənglə mübarizədə mühüm kəşf: Xəstələrin ömrü uzana bilər

15 Noyabr 2026 05:49see169

Braziliya futbolunun əfsanəsi 11 il sonra futbola qayıtdı...

16 Noyabr 2026 00:05see169
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri